Μαραθώνιος συμβίωσης και αντοχής δίχως παιδί!

Ένας στους τρεις γάμους ­ 33% στην Κεντρική Ευρώπη διαλύεται. Το διαζύγιο
είναι μια πρακτική εξίσου συνηθισμένη με την τέλεση γάμου ­ ένα συμβόλαιο με
«ανοικτή» ημερομηνία λήξης.

Στην Ελλάδα δεν έχει ακόμη τόσο εκφυλισθεί, ως ιδέα και πρακτική, ο γάμος,
αλλά η τάση που υπάρχει είναι ολοένα και πιο ανησυχητική ­ σύμφωνα με το
Eurostat, το ποσοστό διαζυγίων στη χώρα μας είναι 12% στο σύνολο των
τελούμενων γάμων. Ανεξάρτητα όμως από τα επίσημα ποσοστά οριστικής διάλυσης
γάμων, αναρίθμητα ζευγάρια βρίσκονται ήδη σε διάσταση ή απλώς συμβιώνουν (προς
«χάριν» των παιδιών) ως «συγκάτοικοι» κάτω από την ίδια στέγη ­ έχουν
ξεχωριστά πορτοφόλια και κρεβατοκάμαρες, μοιράζονται τις οικονομικές
υποχρεώσεις στα «δύο» και ο κάθε ένας έχει την προσωπική του ζωή, για την
οποία δεν λογοδοτεί!

Αλλά και αυτό το θεατρικό μονόπρακτο κάποια στιγμή θα καταρρεύσει ­ μαζί με τα
δίχως αίγλη σκηνικά του. Το «άλλοθι των παιδιών» δεν είναι πια και τόσο
άλλοθι! Όσο καλοστημένη και αν είναι η «παράσταση», η σκηνή ξεγλιστρά, πέφτει
και όλα απογυμνώνονται: «Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ­ με επιστημονική…
ακρίβεια ­ τη νέα κατάσταση και σε χρόνο-ρεκόρ αντιδρούν, το καθένα με τον
τρόπο του», πιστεύει η ψυχολόγος Βίβιαν Γρίβα, ειδικευμένη σε θέματα
οικογενειακής θεραπείας. «Η συμβατική ζωή αποδεικνύεται τελικά θηλιά στον
λαιμό και των δύο και τα περισσότερα ζευγάρια, που καταλήγουν προσωρινά σ’
αυτόν τον τρόπο συμβίωσης, εξαναγκάζονται κάποια στιγμή ­ από τα πράγματα ή
και από τα παιδιά τους ­ να βάλουν ένα τέλος στην υποκριτική τους δεινότητα…
«Αρκετά ζευγάρια διαλύουν τη συμβατική τους ζωή, όταν ο ένας από τους δύο
είναι έτοιμος να προχωρήσει σε ελεύθερη συμβίωση ή ακόμη και σε επόμενο γάμο ­
ανεξάρτητα από τον τρόπο συμβίωσης η μοναξιά είναι τελικά… ανυπόφορη και η
ανάγκη για “μοίρασμα και συντροφικότητα” πάντα μεγάλη».

«Δεν ήθελα να αποκτήσω παιδιά και να τα μεγαλώσουν ξένοι άνθρωποι»

Τριάντα δύο χρόνια πριν, δύο φοιτητές της Νομικής συναντήθηκαν στον χώρο του Πανεπιστημίου. Τριάντα δύο χρόνια μετά και η σχέση τους είναι «ίδια, όπως και τότε. Ζωντανή και δημιουργική»

Γνωρίσθηκαν στο Πανεπιστήμιο πριν από 32 χρόνια! Φοιτητές και οι δύο τότε της
Νομικής Σχολής, γνωστοί δικηγόροι της Αθήνας σήμερα (ζουν κάτω από την ίδια
στέγη, αλλά εργάζονται σε ξεχωριστούς επαγγελματικούς χώρους), ερωτεύθηκαν με
την εφηβική ανεμελιά και τη φλόγα της νιότης, ταίριαξαν και αγαπήθηκαν,
ξεπέρασαν όλες τις δυσκολίες και τις δοκιμασίες που τους αντέταξε η ζωή,
άντεξαν και «έδεσαν» διά βίου. «Πάντα με έναν έρωτα παράφορο;», αναρωτιέμαι
φωναχτά, αλλά η Βιόλα Τσιτσιπή δεν αφήνει ούτε δευτερόλεπτο την ερώτηση να
αιωρηθεί, «όχι», απαντά, «γιατί αν ήταν ένας έρωτας μέγας και παράφορος δεν θα
είχε αντέξει τόσο… Θα είχε προ πολλού διαλυθεί!».

Ήταν ένας νεανικός έρωτας που φυσούσε δροσερά και έφερε πολλά άλλα μόνιμα
«καλά» στη ζωή της Βιόλας Τσιτσιπή και του συντρόφου της, του Γιώργου:«Τριάντα
τόσα χρόνια, στην ουσία μαζί μεγαλώσαμε. Στα πρώτα δέκα χρόνια του δεσμού
ωριμάσαμε παρέα και μαζί μας ωρίμασε ο εφηβικός μας έρωτας που μας χάρισε και
όλα εκείνα που κάνουν ανθεκτική μια σχέση. Την αγάπη, τη συντροφικότητα, τη
φιλία… Την αποδοχή και την ανάγκη τού ενός για τον άλλον!».

Στα δέκα χρόνια είπαν, «πάμε τόσο καλά, γιατί δεν προχωράμε;». Και προχώρησαν
­ σε γάμο. Κύλησε ένα διάστημα, ήταν μια εποχή δύσκολη, όλα στον «αέρα», ώρες
ατέλειωτες στους δρόμους και τη δουλειά, ελάχιστος χρόνος για ανάσες, κάποια
στιγμή τέθηκε το καυτό θέμα που εστιάζεται στη λέξη ΠΑΙΔΙ.

Ο Γιώργος δεν υπήρξε ποτέ «φανατικός» των παιδιών ούτε θεώρησε ποτέ ότι ο
γάμος τελειούται μέσω της απόκτησης απογόνων ­ «το αντίθετο», λέει γελαστά ο
ίδιος, «η πατρότητα είναι ένα θέμα που πραγματικά ποτέ δεν με συγκίνησε!». Η
Βιόλα υπεραγαπούσε και υπεραγαπά τα παιδιά, αλλά δεν βρέθηκε, όπως θα
φανταζόταν κανείς, αντιμέτωπη με το δίλημμα «παιδιά ή καριέρα», οπότε επέλεξε
το δεύτερο. Η ένσταση που η ίδια προέβαλλε στον εαυτό της για την απόφαση που
μαζί με τον Γιώργο πήραν, ήταν ότι «δεν ήθελα να αποκτήσω παιδιά και να τα
μεγαλώσουν ξένοι άνθρωποι! Δεν ήθελα καν να τα μεγαλώσει η μητέρα μου ή η
πεθερά μου. Από τη στιγμή που εγώ δεν μπορούσα να τα αναλάβω, λόγω πολύωρης
απουσίας από το σπίτι, δεν ήθελα να βρεθώ αντιμέτωπη κάποια μέρα με έναν έφηβο
που δεν θα γνώριζα. Έναν έφηβο που θα είχε αναθρέψει κάποιος άλλος στη θέση
μου…».

Κοινή απόφαση

Το θέμα συζητήθηκε διεξοδικά μία και έξω. Δεν έπεισε ο Γιώργος τη Βιόλα ή η
Βιόλα τον Γιώργο. Η απόφαση ήταν μία και μόνο, δίχως διαφωνίες και
αντιδιαστολές: «Ήταν μία απόφαση έτοιμη από καιρό που έπεσε στο τραπέζι μας
σαν ώριμο φρούτο», εξηγεί η Βιόλα. Η αγάπη που εκείνη έτρεφε για τα παιδιά,
την έκανε, λέει, περισσότερο υπεύθυνη και αποφασιστική. Αλλά βοήθησε και η
αδιαφορία του Γιώργου για την τεκνοποίηση! «Η στάση του αυτή είναι μάλλον
αποτέλεσμα του τρόπου που εκείνος μεγάλωσε από τους γονείς του», θεωρεί η
Βιόλα, αλλά εκείνος έχει… έτοιμη την απάντηση: «Της έκανε πάντα εντύπωση το
γεγονός ότι δεν αγκαλιαζόμασταν ούτε φιλιόμασταν ποτέ με τους γονείς μου!
Γύριζα από ταξίδι τεσσάρων χρόνων στο εξωτερικό και ανταλλάζαμε ένα απλό γεια
χαρά, που ήταν αποτέλεσμα φαίνεται της… αγγλικής μου κουλτούρας! Η Βιόλα,
που αγκαλιαζόταν και φιλιόταν συνεχώς με τους γονείς της, δεν το κατάλαβε ποτέ
αυτό. Αλλά δεν νομίζω ότι πίσω από τη δική μου απόφαση κρύβεται η… ανατροφή
μου! Δεν ήθελα παιδιά, αυτό είναι όλο. Δεν είχα καμία τέτοια εσωτερική αίσθηση
και αναζήτηση. Δεν είχα κανέναν ιδιαίτερο λόγο να γίνω πατέρας. Και δεν
μετάνιωσα ποτέ στα χρόνια που μεσολάβησαν ­ δεν ξέρω αν θα μετανιώσω όταν…
μεγαλώσω!».

Είναι εκείνος «παιδί» ­ τουλάχιστον για τη Βιόλα. Που γεννημένη η ίδια «μαμά»
τον επέλεξε ως «προστατευόμενο μέλος». Στην αρχή μάλλον δεν του άρεσε, λέει
εκείνη, αλλά στην πορεία δεν… αντέδρασε. «Α, μπα», ανταπαντά εκείνος. «Δεν
είχα ούτε έχω πρόβλημα. Γεννήθηκα εγώ παιδί κι εκείνη μαμά, είναι ρόλοι
φαίνεται συμπληρωματικοί…».

Υπερπλήρεις

Υπεραγαπούσε τα παιδιά η Βιόλα, αλλά δεν ήθελε να προσθέσει στην παρακμιακή κοινωνία που ζούμε «ένα ακόμα παιδί που θα χρειαζόταν “μέσον” για να επιβιώσει…». Ο Γιώργος προτίμησε να τελειώσει «η ένδοξή μου οικογένεια δίχως να αφήσω απογόνους…»

Πίσω από την απόφαση και των δύο και πέρα από τις ιδιαίτερες αποκλίσεις τους
(ως προς τα επιχειρήματα της απόφασης), υπήρχε και κάτι ακόμα που καθόριζε και
καθορίζει τη στάση ζωής του ζευγαριού. Και ίσως η βαθύτερη αυτή «ένσταση» στο
θέμα τεκνοποίηση να εξηγεί και το γεγονός ότι τόσο η Βιόλα όσο και ο Γιώργος
δεν αναρωτήθηκαν ούτε μία φορά έως τώρα «πώς θα ήταν η ζωή μας, αν είχαμε
κάνει ακριβώς το αντίθετο και ήμασταν γονείς». Η Βιόλα με διαβεβαιώνει ότι δεν
ένιωσε ούτε για μια στιγμή το δυσάρεστο εκείνο συναίσθημα της υπαρξιακής
δυσαρμονίας και ο Γιώργος επιμένει ότι για το μόνο πράγμα που έχει αναρωτηθεί,
«είναι πώς και δεν έχω… αναρωτηθεί, αλλά ακόμα και σ’ αυτό έχω την απάντηση,
αφού είμαι πάντα υπερπλήρης και ποτέ δεν με ενδιέφερε να αφήσω κι εγώ
απογόνους της ενδόξου οικογενείας μου ­ ας τελειώσουν μαζί μου οι τρισένδοξές
της ημέρες!».

Η αρχική αίσθηση της Βιόλας και του Γιώργου ότι ζούμε σε μια παρακμιακή
κοινωνία, «σε μια κοινωνία έκπτωσης αξιών, ηθών και πολιτισμού», έγινε με τα
χρόνια βεβαιότητα. «Όχι, τελικά, δεν αξίζει ο κόπος», εξομολογείται εκείνη.
«Και σήμερα να επέστρεφα πίσω στο ίδιο ακριβώς διαχωριστικό σημείο και πάλι να
παντρευόμουν, την ίδια απόφαση θα έπαιρνα και δεν θα έφερνα στον κόσμο ένα
παιδί που θα χρειαζόταν μέσον για να επιβιώσει…».

«Διχάστηκαν»

Φίλοι και γνωστοί «διχάστηκαν» από την απόφαση του ζευγαριού. Οι μισοί δεν
αμφισβήτησαν την άποψή τους ­ την αποδέχθηκαν δίχως να τη σχολιάσουν. Οι άλλοι
μισοί απέμειναν έκπληκτοι, δεν κατάλαβαν ­ και ίσως ακόμη να μην έχουν
καταλάβει. Οι μόνοι άνθρωποι που ένιωσαν πραγματικά στενάχωρα ήταν οι πατρικές
οικογένειες και των δύο, «που σεβάστηκαν όμως την απόφασή μας, δίχως να
προσπαθήσουν να μας αλλάξουν γνώμη. Με τα χρόνια, άλλωστε, για τους δικούς μας
ανθρώπους μέτρησε περισσότερο η σχέση μας που δοκιμάστηκε, άντεξε και
ισορρόπησε κάτω από δύσκολες συνθήκες…».

Με την παρακμή δεν συναπαντήθηκε ποτέ η σχέση τους! Είναι μαζί γιατί θέλουν να
είναι μαζί και όχι γιατί ένα παιδί ή ένα συμβόλαιο «ανοχής» τούς αναγκάζει:
«Είχαμε… ελευθέρας και οι δύο, ανά πάσα στιγμή μπορούσαμε να κλείσουμε πίσω
μας την πόρτα. Δεν χρειάσθηκε ­ και όχι για λόγους συνηθείας. Η σχέση μας δεν
έμεινε ποτέ στάσιμη, δεν λίμνασε. Ανανεωνόταν και ανανεώνεται διαρκώς μέσα από
κοινά ενδιαφέροντα. Έχουμε κοινή οπτική και θεώρηση για την αντιμετώπιση των
πραγμάτων και των προβλημάτων, είναι απαραίτητος ο ένας για τον άλλον, όλες
τις ελεύθερες ώρες μας τις περνάμε μαζί», λέει η Βιόλα. «Δίνει ο ένας στον
άλλον ό,τι έχει», προσθέτει με το αδιόρατό του χιούμορ ο Γιώργος. «Είμαστε
καλά μαζί, η σχέση μας είναι ίδια από τότε που γνωρισθήκαμε, ό,τι κάναμε όταν
ήμασταν 20 χρόνων το κάνουμε και τώρα που είμαστε… 24, κανείς δεν απαιτεί
περισσότερα από αυτά που μπορεί ο άλλος να δώσει… Μεταξύ μας τώρα, η Βιόλα
όλο και κάτι περισσότερο απαιτεί, μα την ξεγελώ, ως παιδί που είμαι ­ και
εκείνη θέλει να είμαι ­ τις περισσότερες φορές»!

Βλέπουν και βγαίνουν με φίλους που έχουν μεγάλα ή μικρά παιδιά και αυτά τους
προτιμούν περιέργως, λέει η Βιόλα, «κάποιες φορές περισσότερο και από τους…
γονείς τους! Τα μικρότερα παιδιά επιλέγουν τη δική μου συντροφιά, την παρέα
του Γιώργου προτιμούν περισσότερο οι έφηβες, αφού ξέρει τόσο γοητευτικά την
τέχνη της… προσέγγισης!».

Το πιο σημαντικό είναι ότι μπορούν να ζουν καλά και μόνοι τους, δίχως την
αίσθηση του κενού και της μοναξιάς. Ειδικά ο Γιώργος που κρύβει μέσα του έναν
μοναχικό λύκο «κι ας πιστεύουν όσοι με ξέρουν το αντίθετο»! Το ιδιαίτερο
γνώρισμά τους είναι οι ατελείωτες μεταμεσονύκτιες συζητήσεις και αναζητήσεις,
« ακόμη και όταν διαφωνούμε, δεν έχουμε συγκρούσεις ­ χρόνια ολόκληρα και δεν
θυμάμαι μια έντονη σύγκρουση, κάτι που να έχει καταγραφεί!

Μπορούμε να ζούμε οι δύο μας, έχοντας ο ένας τον άλλον, δίχως την παραμικρή
έλλειψη άλλης ανθρώπινης παρουσίας!».

Η Βιόλα είναι η οικογένεια του Γιώργου. Και εκείνος η δική της. Μια «μικρή»
οικογένεια που δεν ασφυκτιά σε στενά και οροθετημένα περιθώρια. Δεν υπάρχουν
διαγραμμίσεις, καταπατημένα «οικόπεδα» ή προδιαγεγραμμένοι ρόλοι τού ενός ή
του άλλου.

Καθένας δημιουργεί αυτό που τον ικανοποιεί περισσότερο. Οι άνθρωποι, άλλωστε,
συνυπάρχουν και ευτυχούν όσο μπορούν και αναπνέουν ελεύθερα, όσο μπορούν να
μοιράζονται και να χαρίζουν αναπνοές και στον άλλον…

Τέσσερις στους δέκα νέους θα προτιμούσαν να συζήσουν και όχι να παντρευτούν

Τέσσερις στους δέκα νέους θα προτιμούσαν να συζήσουν και όχι να παντρευτούν με
το άλλο τους «μισό»! Η αντικατάσταση του γάμου από την ελεύθερη συμβίωση είναι
μια «ελκυστική» πρόταση, που γίνεται όλο και περισσότερο αποδεκτή από νέους
και νέες. Το εντυπωσιακό είναι ότι συμφωνούν περισσότερο με αυτήν οι…
γυναίκες απ’ ό,τι οι άνδρες.

Το παραπάνω στατιστικό εύρημα είναι αποτέλεσμα έρευνας που έγινε από την
κοινωνιολόγο και ερευνήτρια του ΕΚΚΕ Αφροδίτη Τεπέρογλου, στον Νομό
Θεσσαλονίκης με θέμα «Οικογένεια, γάμος, θεσμοί – απόψεις και αντιλήψεις των
εγγάμων νέων». Συγκεκριμένα:

* To 38,7% των ανδρών και το 40,4% των γυναικών λένε «ναι» στην ελεύθερη
συμβίωση.

Οι… διατυπώσεις

* Από το σύνολο των νέων που θα προτιμούσαν να συζούν παρά να παντρευτούν, το
39% θα το έκανε για να αποφύγει τις υποχρεώσεις γάμου και το 18% για να
αποφύγει τις διαδικασίες και διατυπώσεις γάμου.

* Αντίθετα, από το σύνολο εκείνων που απάντησαν ότι επιλέγουν τον γάμο από την
ελεύθερη συμβίωση, το 32,3% θεωρεί ότι δεν τους καλύπτει η ελεύθερη συμβίωση
και το 18,2% ότι προτιμούν τον γάμο για λόγους μόνο «κοινωνικής αποδοχής».

Τα εφόδια

Η απόκτηση παιδιών δεν θεωρείται βασική προτεραιότητα γάμου από τους νέους που
συμμετείχαν στην έρευνα ­ αν και το 72% των ερωτηθέντων είχε αποκτήσει παιδί.

Όλοι όμως νοιάζονται για τα εφόδια που θα δώσουν στο παιδί που απέκτησαν ή θα
αποκτήσουν και πιστεύουν ότι η απόκτηση παιδιού προϋποθέτει «οικονομική άνεση»
­ το 74% των ερωτηθέντων.

Στην ερώτηση «αν η εργασία και των δύο γονέων εμποδίζει την απόκτηση παιδιού»,
διαφώνησαν περισσότερο οι άνδρες από τις γυναίκες ­οι μισές εκ των οποίων
συμφώνησαν ότι εμποδίζει.

Ένα αξιόλογο επίσης εύρημα, είναι οι απαντήσεις που δόθηκαν στο δίλημμα
«υπάρχουν τόσα κοινωνικά προβλήματα που δεν ενδείκνυται η απόκτηση παιδιού».

Ένα στατιστικά μεγάλο ποσοστό(26%) απάντησε «ναι». Το πιο εντυπωσιακό είναι
ότι με αυτή την άποψη συμφώνησε το 28,1% των γυναικών και μόλις το 14,3% των
ανδρών ­ διπλάσιες γυναίκες από άνδρες!

Προέχει η καριέρα

Ένα ακόμη αποτέλεσμα της έρευνας που δείχνει τις αλλαγές που ήδη έχουν γίνει ­
αλλά και την τάση για αλλαγές ­ στην ελληνική οικογένεια, είναι ότι στην άποψη
«προέχει η επαγγελματική σταδιοδρομία από την απόκτηση παιδιού» τα ποσοστά
είναι μισά – μισά ­ το 47,8% των νέων συμφωνεί και το 45,7% διαφωνεί. Με αυτή
την ερώτηση συμφώνησαν περισσότερο οι γυναίκες από τους άνδρες και αυτό
δείχνει την τάση και ανάγκη των νέων εργαζόμενων γυναικών να δώσουν
προτεραιότητα στο επάγγελμά τους, αναβάλλοντας την υπόθεση «μητρότητα» για
αργότερα.

Το παιδί, μπορεί λοιπόν, να περιμένει…