Η Νίνια μάς φέρνει ζέστη και μελτέμια

Από το «Θείο Βρέφος» στην… άτακτη πιτσιρίκα. Το φαινόμενο Λα Νίνια, που
ακολουθεί παραδοσιακά τα χνάρια του Ελ Νίνιο, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη
προκαλώντας γενική αναταραχή σε όλο τον πλανήτη. Στην Ελλάδα, πάντως,
αναμένεται να δυναμώσουν τα αυγουστιάτικα μελτέμια στο Αιγαίο, ενώ δεν
αποκλείεται να ανέβουν λίγο οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι.

Ζηλεύοντας… τα κατορθώματα του ισχυρότερου Ελ Νίνιο στην ιστορία, το Λα
Νίνια σκορπά την καταστροφή. Έχει ήδη διαρκέσει δύο χρόνια, διάστημα πολύ
μεγάλο για το φαινόμενο και δεν… λέει να κοπάσει. Οι συνέπειές του μάλιστα
είναι ορατές σε πολλά μέρη της Γης: πλημμύρες στη Λατινική Αμερική και την
Αφρική, έντονη ξηρασία στη Βόρεια Αμερική και σε διαφορετικές περιοχές της
Αφρικής, το θερμότερο πρώτο τετράμηνο του χρόνου στην ιστορία των ΗΠΑ και ένα
καλοκαίρι που αναμένεται πολύ θερμό και ξηρό στην Καλιφόρνια.

Οι επιπτώσεις του φαινομένου στον καιρό της Νοτιοανατολικής Ευρώπης είναι
σίγουρα πιο εξασθενημένες σε σχέση με άλλες περιοχές. Παρ’ όλα αυτά, αυτήν τη
χρονιά, λόγω της αυξημένης «οργής» του Λα Νίνια, οι επιστήμονες δεν αποκλείουν
να επηρεασθεί και η Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, οι πιο αισθητές αλλαγές αναμένονται στα μελτέμια που φυσούν κάθε
Αύγουστο στο Αιγαίο. «Περιμένουμε 30%-40% περισσότερα μελτέμια», λέει ο κ.
Χρήστος Ζερεφός, διευθυντής του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας στο
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Και εξηγεί ότι οι αιτίες βρίσκονται
στην πολύπλοκη διαδικασία που ξεκινά στην ατμόσφαιρα του Ιράκ και ευθύνεται
γι’ αυτούς τους ανέμους. «Τα μελτέμια δημιουργούνται εξαιτίας δύο φαινομένων:
των χαμηλών ατμοσφαιρικών πιέσεων στην περιοχή του Ιράκ και των υψηλών πιέσεων
στα Βαλκάνια.

Το Λα Νίνια δεν επηρεάζει τα συστήματα στα Βαλκάνια, ευθύνεται όμως για τη
δημιουργία χαμηλότερων από το σύνηθες πιέσεων στο Ιράκ σε όλη τη διάρκεια των
καλοκαιρινών μηνών. Κατά συνέπειαν, η ένταση και η εμφάνιση των μελτεμιών στο
Αιγαίο αναμένεται στατιστικά να αυξηθεί».

Κατά τα άλλα, οι θερμοκρασίες του καλοκαιριού στη χώρα μας αναμένονται μάλλον
κανονικές, αλλά οι επιστήμονες δεν θα ξαφνιαστούν αν τις δουν λίγο αυξημένες.
Και αυτό γιατί, συνεχίζει ο κ. Ζερεφός, τα μελτέμια δεν ρίχνουν τις
θερμοκρασίες στην Ελλάδα. «Μπορεί τοπικά στην Αθήνα ή κάποιες άλλες περιοχές
να δροσίζει, αλλά δεν είναι σαφής ο συσχετισμός της εμφάνισης και έντασής τους
με τη θερμοκρασία». Και η παγκόσμια τάση του Λα Νίνια είναι η αύξηση των θερμοκρασιών.

ΛΑ ΝΙΝΙΑ – ΕΛ ΝΙΝΙΟ

Ακριβώς αντίθετα…

Το Λα Νίνια είναι ακριβώς το αντίθετο φαινόμενο του Ελ Νίνιο. Στη διάρκειά
του, επικρατούν ψυχρές συνθήκες στη θαλάσσια περιοχή του Νότιου Ειρηνικού. Η
στάθμη της θάλασσας μειώνεται και παρατηρείται ένα ψυχρό ρεύμα κατά μήκος του
Ισημερινού. Στις ακτές του Περού, για παράδειγμα, οι ψαράδες απολαμβάνουν πολύ
καλή ψαριά, σε αντίθεση με την εποχή του Ελ Νίνιο όταν τα νερά θερμαίνονται,
διώχνοντας τα ψάρια. Στην άλλη άκρη του ωκεανού όμως, στην Ασία, την Πολυνησία
και την Αυστραλία, τα νερά του Λα Νίνια είναι θερμά. Οι βροχές πάλι ακολουθούν
αντίθετη πορεία από αυτήν του Ελ Νίνιο. Στους τροπικούς, δηλαδή, είναι
λιγότερες από το κανονικό, το ίδιο και στις Νότιες Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντίθετα, στον Καναδά, οι βροχοπτώσεις και τα χιόνια έχουν αυξηθεί πολύ τα
τελευταία δύο χρόνια.

Το φαινόμενο του Λα Νίνια είναι λιγότερο γνωστό στους επιστήμονες παγκοσμίως.
Ίσως, γιατί μέχρι πρόπερσι έκανε λιγότερο αισθητή την παρουσία του στον
πλανήτη, σε αντίθεση με το Ελ Νίνιο που, κατά καιρούς, έχει σημειώσει
τεράστιες οικονομικές και υλικές καταστροφές σε πολλές περιοχές, ενώ ευθύνεται
για σημαντικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Το 1998, ήταν η χειρότερη χρονιά
στην ιστορία του φαινομένου. Επειδή όμως το Λα Νίνια, που το ακολούθησε, είναι
εξίσου ισχυρό, οι επιστήμονες έχουν επιστρατεύσει τα τελειότερα όργανα,
δορυφόρους, πλοία και άλλο εξοπλισμό για να το μελετήσουν και να καταλήξουν σε
χρήσιμα συμπεράσματα, που ίσως αποτρέψουν μελλοντικές ζημιές σε τέτοια μεγέθη.

Ο σημαντικότερος δορυφόρος στην υπηρεσία της NASA και της Ευρωπαϊκής
Διαστημικής Υπηρεσίας είναι ο Topex/Poseidon, που ερευνά και τα δύο
κλιματολογικά συστήματα. Το σίγουρο είναι ότι και τα δύο φαινόμενα έχουν συχνά
απρόβλεπτη εξέλιξη και προβληματίζουν τους επιστήμονες. Μέρος της προσπάθειάς
τους είναι η πρόγνωση των βροχοπτώσεων από το Διάστημα, αντικείμενο μελέτης
του Παγκόσμιου Κέντρου Υδρολογίας και Κλίματος. Ένας νέος υπερσύγχρονος
δορυφόρος, που έθεσε σε τροχιά η NASA, ονομάζεται Terra και αποκλειστικός του
προορισμός είναι η μελέτη του παγκόσμιου κλίματος. Περιστρέφεται γύρω από τη
Γη 16 φορές την ημέρα σε ύψος 705 χιλιομέτρων, στέλνοντας λεπτομερείς και
πεντακάθαρες εικόνες του πλανήτη.

Ρεκόρ βροχοπτώσεων στην Καλιφόρνια πριν από δύο χρόνια

Πάντως, οι κλιματολογικές μεταβολές που μπορεί να προκαλέσει το Λα Νίνια είναι
ακριβώς οι αντίθετες από τις αντίστοιχες του Ελ Νίνιο. Και αυτό συμβαίνει σε
όλο τον πλανήτη, καθώς τα «συμπτώματα» των δύο φαινομένων κινούνται από το ένα
άκρο στο άλλο. Για παράδειγμα, πριν από δύο χρόνια, στην Καλιφόρνια οι
βροχοπτώσεις ξεπέρασαν όλα τα προηγούμενα ρεκόρ λόγω του ισχυρότατου Ελ Νίνιο.
Φέτος και πέρυσι, αντίθετα, η ξηρασία είναι έντονη και αναμένεται να διαρκέσει
τουλάχιστον μέχρι το τέλος του καλοκαιριού. Το ίδιο συμβαίνει με τις
θερμοκρασίες: το Ελ Νίνιο τις μείωσε, το Λα Νίνια τις ανεβάζει σε ύψη ρεκόρ.
Στα βουνά των Δυτικών ΗΠΑ το χιόνι έχει μειωθεί αισθητά τα τελευταία δύο
χρόνια, με σοβαρές συνέπειες στο οικοσύστημα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι
η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας της Αμερικής ανακοίνωσε ότι οι
πρώτοι τέσσερις μήνες του 2000 ήταν οι θερμότεροι των τελευταίων 106 χρόνων,
από τότε που κρατούν αρχεία, ενώ το καλοκαίρι αναμένεται να είναι το θερμότερο
όλων των εποχών.