ΚΩΣΤΑΣ ΣΚΑΝΔΑΛΙΔΗΣ Νέα εποχή με επιστροφή στις ρίζες του 1974

Αν το ΠΑΣΟΚ επιθυμεί πραγματικά να επανιδρυθεί, θα πρέπει ουσιαστικά να
επιστρέψει στις ρίζες του, στο 1974. Και να επιδιώξει την επανίδρυσή του μέσα
από την αυτοοργάνωση, δηλώνει ο γραμματέας της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ Κώστας
Σκανδαλίδης, έναν σχεδόν μήνα μετά τις εκλογές της 9ης Απριλίου. Ο κ.
Σκανδαλίδης, που θα παραμείνει για ένα ακόμη διάστημα στη θέση του γραμματέα,
καθώς ο Κ. Σημίτης κρίνει επιβεβλημένη την παρουσία του στη θέση αυτή μέχρι να
δρομολογηθούν οι διαδικασίες για το 6ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, απευθύνεται σε
“όσους κουράστηκαν” και προειδοποιεί ότι στη νέα εποχή “το κλίμα της
επετηρίδας” θα σαρωθεί από τα πράγματα. “Όλα στο ΠΑΣΟΚ ξεκινούν πλέον από
μηδενική βάση”, επισημαίνει, για να προσθέσει ότι ο Κ. Σημίτης έχει χρέος,
οφείλει, να οδηγήσει το ΠΑΣΟΚ και στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση. “Τώρα που
μπήκαμε στην εποχή Σημίτη, πώς μπορούμε να μιλάμε για αποχώρησή του;”,
διερωτάται σχεδόν ρητορικά.

Η συνέντευξη του γραμματέα της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ, που έρχεται πέντε ημέρες
πριν από την πρώτη μετεκλογική συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής, παρουσιάζει
σημαντικό ενδιαφέρον, καθώς ανοίγει τη συζήτηση για τους όρους και τις
προϋποθέσεις της διαμόρφωσης ή της δημιουργίας του νέου ΠΑΣΟΚ. Θέτει πέντε
σημεία για την επανίδρυση του κόμματος, για το “διάδοχο ΠΑΣΟΚ”, όπως το
ονομάζει, και αξιολογεί ως σημαντική τη συνεισφορά, σ΄ αυτή την πορεία, των
δυνάμεων που συμπαρατάχθηκαν με το ΠΑΣΟΚ. Ο κ. Σκανδαλίδης είναι ιδιαίτερα
σκληρός με τις απόψεις ορισμένων κορυφαίων στελεχών, όπως του Θ. Πάγκαλου, που
είχε χαρακτηρίσει το ΠΑΣΟΚ ένα “άδειο κοστούμι”: “Το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κοστούμι
γεμάτο στελέχη με προσωπικές επιδιώξεις”, σημειώνει, και προσθέτει με έμφαση
ότι “εξάλλου και ο Θόδωρος είναι μέρος αυτού του κοστουμιού, ως μέλος του
Εκτελεστικού Γραφείου”.

Ολόκληρη η συνέντευξη του Κ. Σκανδαλίδη, είναι η ακόλουθη:

ΕΡ.: Κύριε Σκανδαλίδη, 25 μέρες μετά τις εκλογές έχετε ασφαλώς αποτιμήσει το
αποτέλεσμα και δεν εννοώ το αυτονόητο, τη νίκη. Θέλω να σας ρωτήσω πώς μία
θεωρητικά εύκολη ­ όπως προδιαγραφόταν ­ νίκη, μετατράπηκε σε ντέρμπι και
εξελίχθηκε τελικά στο θρίλερ που μας κράτησε σε αγωνία το βράδυ της 9ης
Απριλίου…

ΑΠ.: Διαφωνώ με τη «θεωρητικά εύκολη νίκη». Θέλω να θυμίσω ότι 10 μόλις μήνες
πριν η Ν.Δ. ήρθε πρώτη με τρεις ολόκληρες μονάδες διαφορά, στις ευρωεκλογές.
Από τότε είπαμε ότι απαιτεί επίπονη προσπάθεια η ανατροπή αυτού του
συσχετισμού, ότι πρέπει να επαναφέρουμε τουλάχιστον το 10% των ψήφων από τη
δεξαμενή των όσων απείχαν, αρνήθηκαν να μας ψηφίσουν, ψήφισαν άκυρο ή λευκό,
πήγαν σε άλλα κόμματα. Σκεφθείτε ότι ξεπεράσαμε το στόχο, περίπου 11% αύξηση.
Η πολιτική μας ηγεμονία δεν ήταν αρκετή να διασφαλίσει μεγαλύτερη διαφορά.
Πληρώσαμε, όμως, το τίμημα της πολύχρονης διαχείρισης της εξουσίας, της
κούρασης και της συνήθειας, κάποιων λαθών τακτικής και, βέβαια, την εύστοχη
προπαγάνδα της Ν.Δ. περί καθεστωτικού κόμματος.

ΕΡ.: Γιατί δεν αποδέχεσθε ότι σας διακρίνει πια μια καθεστωτική αντίληψη για
την εξουσία;

ΑΠ.: Γιατί αν είχαμε τέτοια αντίληψη συνολικά, δεν θα ήμασταν δημοκρατική
κυβέρνηση. Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου έφερε τον όρο «κατεστημένο», σήμαινε
απόλυτη ταύτιση με συγκεκριμένα συμφέροντα, με το κράτος, με τα «τζάκια». Το
ΠΑΣΟΚ άλλαξε δημοκρατικά εκ βάθρων τον τύπο της διακυβέρνησης. Δεν είναι
καθεστώς. Ούτε κυβερνά 20 χρόνια που ισχυρίζεται η Ν.Δ. Ενδιάμεσα ο λαός την
εμπιστεύτηκε και η χώρα πλήρωσε ακριβά την τετραετία ’90-’93. Ο λαός έδωσε
θετική ψήφο στο ΠΑΣΟΚ, ενώ ταυτόχρονα αποδοκίμασε τα φαινόμενα αλαζονείας, τις
αυταρχικές συμπεριφορές, τις επετηρίδες που μπλόκαραν την ανανέωση, κάθε
πρακτική που αναπαράγει ένα ξεπερασμένο μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας.

ΕΡ.: Ο Πρωθυπουργός αμέσως μετά τις εκλογές προσδιόρισε την αλαζονεία και την
εγωπάθεια ως τον κατ’ εξοχή αντίπαλο της κυβέρνησης, σαν να ήταν μετεκλογικά
αυτά τα φαινόμενα, να μην προϋπήρχαν. Και όλα τα προηγούμενα χρόνια;

ΑΠ.: Από το 1984, αν δεν απατώμαι, που ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ μίλησε για
αλαζονεία και οίηση μέχρι σήμερα στηλιτεύονται αυτά τα φαινόμενα. Μόνο που δεν
εξορκίζονται με αφορισμούς ή διοικητικά μέτρα. Αντιμετωπίζονται με θεσμικές
εγγυήσεις, με πολιτικές, αλλά και με αλλαγές προσώπων…

Το μήνυμα

ΕΡ.: Υπάρχει ευρέως η πεποίθηση ότι τις εκλογές τις κέρδισε ο Κ. Σημίτης και
οι μηχανισμοί των υποψηφίων, και ότι το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα ήταν απόν. Συμμερίζεστε
αυτή την άποψη;

ΑΠ.: Θέλω να είμαι απολύτως σαφής. Τη μάχη δεν την έχασε η Ν.Δ., την κέρδισε
το ΠΑΣΟΚ ως παράταξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αντιφάσεις, οι ανεπάρκειες, οι
σχέσεις που εμφάνισε το ΠΑΣΟΚ για πολλά χρόνια δεν απεικονίστηκαν στις
εκλογές. Το κόμμα των αξιωματούχων και της επετηρίδας δεν εξαφανίστηκε ως διά
μαγείας. Απλώς τώρα όλοι μαζί παλέψαμε για τη νίκη. Αυτό το ΠΑΣΟΚ νίκησε αλλά
είναι δύσκολο με το ίδιο ΠΑΣΟΚ να ξανανικήσουμε. Αυτό είναι το μήνυμα…

ΕΡ.: Απορρίπτετε, λοιπόν, τη σημαντική διαπίστωση του Θεόδωρου Πάγκαλου ότι
«το σημερινό ΠΑΣΟΚ είναι ένα άδειο κοστούμι»;

ΑΠ.: Το ΠΑΣΟΚ είναι ένα κοστούμι γεμάτο στελέχη με προσωπικές επιδιώξεις, αλλά
άδειο από συλλογική δύναμη. Εξάλλου, ο Θόδωρος είναι μέρος του κοστουμιού ως
μέλος του Ε.Γ. Θα πρέπει όλοι για την αλλαγή που έχει ανάγκη το σημερινό
ΠΑΣΟΚ, αντί να διαπιστώνουμε μόνο, να βάλουμε και το δικό μας χεράκι. Κι αυτό
μας αφορά όλους, πρωτοκλασάτους και δευτεροκλασάτους, και κυρίως τους
«πρωθυπουργήσιμους», για να δανειστώ μια δική του έκφραση.

ΕΡ.: Έχουμε ακούσει κατ’ επανάληψη ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αλλάξει, να γίνει
άλλο κόμμα, να αναγεννηθεί, να ανανεωθεί, να επανιδρυθεί, να ανασυγκροτηθεί,
να, να… Γιατί η προσπάθεια είναι ατελέσφορη για τόσο πολύ καιρό;

ΑΠ.: Γιατί η μεγάλη αλλαγή που έπρεπε να γίνει στο ΠΑΣΟΚ, η αλλαγή στην
αλλαγή, δεν έχει σχέση τόσο με τον τίτλο, το όνομα, τη λέξη που θα έπαιρνε η
προσπάθεια, όσο με τη ριζική αλλαγή και προσαρμογή του σε έναν κόσμο που
αλλάζει ενώ το ίδιο κυβερνά…

ΕΡ.: Μου λέτε μ’ άλλα λόγια ότι θα ήταν πιο υγιές να ήσασταν στην
αντιπολίτευση;

ΑΠ.: Όχι βέβαια. Αλίμονο. Το τίμημα των θετικών βημάτων του ελληνισμού το
πληρώσαμε με την ιδεολογική μας αφυδάτωση, με την κοινωνική μας αφαίμαξη, με
την εικόνα μιας παράταξης που ενώ μετατρέπει την πολιτική σε ικανή και
αποτελεσματική διαχείριση, δεν αρθρώνει έναν αντίστοιχο ριζοσπαστικό,
οραματικό και προοδευτικό λόγο.

Το στοίχημα

ΕΡ.: Τι άλλο, όμως, από κόμμα επετηρίδας θυμίζει η νέα εποχή διαδοχολογίας που
ξεκίνησε στην προοπτική της αποχώρησης του Κώστα Σημίτη από το πηδάλιο στο
τέλος της τετραετίας, όπως σε ανύποπτο χρόνο ο ίδιος άφησε να εννοηθεί;

ΑΠ.: Νιώθω την ανάγκη να φωνάξω ότι αδικούν τον Κώστα Σημίτη όσοι του
καταλογίζουν ότι κριτήριο της παρουσίας και της δράσης του είναι η προσωπική
του πρόθεση ή ακόμη και η κακώς εννοούμενη υστεροφημία του. Ο Κ. Σημίτης θα
κριθεί όχι μόνο ως Πρωθυπουργός ή ως ηγέτης μακράς πνοής, αλλά και για το
παρόν και το μέλλον μιας νικηφόρας παράταξης. Το στοίχημα για τον Κώστα Σημίτη
είναι διπλό. Νίκη και στις επόμενες εκλογές με φρέσκια προοδευτική πλειοψηφία
που στη βάση της έχει το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής, το διάδοχο ΠΑΣΟΚ, και όχι το
ΠΑΣΟΚ της διαδοχής. Ένα τέτοιο στοίχημα θα υπαγορεύσει τη στάση του προέδρου
του ΠΑΣΟΚ. Άλλωστε, τώρα που μπήκαμε ουσιαστικά στην εποχή Σημίτη, θα μιλάμε
για την αποχώρησή του;

ΕΡ.: Εύκολο είναι να εξορκίζει κανείς τις επετηρίδες και τις διαδοχολογίες,
αλλά ξέρετε καλύτερα απ’ όλους ότι ξεκινώντας από τον Άκη Τσοχατζόπουλο,
υπάρχουν τουλάχιστον 8, όπως ισχυρίζεται ο Θ. Πάγκαλος, εν αναμονή
πρωθυπουργοί…

ΑΠ.: Αυτή τη στιγμή το ΠΑΣΟΚ είναι μία ρωμαλέα πολιτική παράταξη και αλίμονο
αν ο φορέας της, το οργανωμένο κίνημα, εξακολουθήσει να μένει στο επίπεδο των
χαρακωμάτων και των αντιπαραθέσεων των παλιότερων εποχών. Εθελοτυφλεί όποιος
δεν βλέπει αυτή την πραγματικότητα. Εθελοτυφλεί όποιος σχεδιάζει επί χάρτου
διαδοχολογίες. Εθελοτυφλεί όποιος βιάζεται να αναπαραχθεί το κλίμα της
επετηρίδας. Θα σαρωθεί από τα ίδια τα πράγματα. Όλα στο ΠΑΣΟΚ ξεκινούν από
μηδενική βάση και κρίνονται στο πεδίο της νέας πραγματικότητας. Η διαδρομή του
καθένα είναι ισχυρό εφόδιο, όχι όμως και διαβατήριο για τη νέα εποχή.

5 προϋποθέσεις για την επανίδρυση

Για Σημίτη: Τώρα μπήκαμε ουσιαστικά στην εποχή του και θα μιλάμε για την αποχώρησή του;

ΕΡ.: Την Παρασκευή συνέρχεται η Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ. Μιλήσατε για μετεξέλιξη και
επανίδρυση. Πώς το οραματίζεστε και τι πρέπει να γίνει από τη θέση του
γραμματέα του Κινήματος;

ΑΠ.: Για τη μετεξέλιξη και την επανίδρυση αποφάσισε το 5ο Συνέδριο και έδωσε
εντολή να ολοκληρωθεί η πορεία και να επικυρωθεί στο 6ο. Δεν με ενδιαφέρουν
πια καθόλου οι λέξεις, οι ταμπέλες. Εξάλλου τις εξαντλήσαμε. Το περιεχόμενο
και οι όροι έχουν σημασία. Οι προϋποθέσεις. Μπορώ να συνοψίσω την πλατφόρμα
επανίδρυσης σε πέντε σημεία:

1. Μιλάμε για τη μορφή ενός κόμματος – σύγχρονου θεσμού με συντεταγμένες
διαδικασίες σε όλα τα επίπεδα, που στη βάση έχει τη δυναμική μιας ανοιχτής
παράταξης για τη διαμόρφωση από την αρχή, χωρίς περιορισμούς και δεσμεύσεις,
της νέας προοδευτικής πολιτικής και κοινωνικής πλειοψηφίας.

2. Η ηγετική ομάδα των στελεχών τόσο στο κυβερνητικό όσο και στο κομματικό
επίπεδο διευρύνεται όχι μέσα από τυπικές διαδικασίες συμβατικών αλλαγών
προσώπων, αλλά ως αποτέλεσμα μιας δυναμικής πορείας και επικυρώνεται μέχρι το
6ο Συνέδριο.

3. Η ανανέωση και διεύρυνση του κεντρικού επιτελείου με ευθύνη της Κ.Ε. είναι
απολύτως αναγκαία και άμεσης προτεραιότητας. Οι κουρασμένοι και μη μετέχοντες
ας αποσυρθούν. Θέλουμε νέο αίμα, οξυγόνο και θα το αναζητήσουμε τόσο εντός όσο
και εκτός των τειχών. Υπάρχουν δυνάμεις που συμπαρατάχθηκαν μαζί μας, ώριμες
και έτοιμες να συνεισφέρουν.

4. Η αναβάθμιση του πολιτικού ρόλου του ΠΑΣΟΚ είναι η πρωταρχική και επείγουσα
προϋπόθεση. Αυτό οργανώνει τις συμμαχίες, επεξεργάζεται πολιτικές και θέσεις,
διευθύνει τον κοινωνικό διάλογο, συγκροτεί τις δυνάμεις του στη βάση των
δεσμεύσεών μας και συνεργάζεται σταθερά και θεσμικά με την κυβέρνηση στη
διαμόρφωση των βασικών επιλογών.

5. Με αυτές τις προϋποθέσεις προχωρούμε σε μια πραγματική αυτοοργάνωση της
βάσης μας με ομάδες πρωτοβουλίας σε κάθε Δήμο.

Όπως από το ’74 ώς το ’77 οριοθετήθηκε το ΠΑΣΟΚ που κυριάρχησε στον ιστορικό
κύκλο της μεταπολίτευσης, έτσι από το 1993 ώς το 2000 οριοθετείται το ΠΑΣΟΚ
που θα κυριαρχήσει στη νέα εποχή. Το διάδοχο ΠΑΣΟΚ.

Κυριαρχία στη νεολαία και τους μικρομεσαίους

ΕΡ.: Για το ΠΑΣΟΚ της νέας εποχής πολλοί ισχυρίζονται ότι μετακινείται
ιδεολογικά προς τα δεξιά, ότι απομακρύνεται από τους μη προνομιούχους και
επιστρατεύουν το επιχείρημα ότι χάσατε τους αγρότες…

ΑΠ.: Αυτοί που περιπαίζουν την ιστορία για να τη χωρέσουν στην προκρούστεια
κλίνη επιδερμικών αναλύσεων διαψεύδονται από τα γεγονότα. Τα αποτελέσματα των
εκλογών στα επιμέρους στοιχεία τους αποδεικνύουν μια κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ στο
χώρο της μισθωτής εργασίας, στο χώρο των μικρομεσαίων και ιδιαίτερα των νέων
δημιουργούμενων στρωμάτων και στο χώρο της νεολαίας κυρίως· στους νέους
ψηφοφόρους. Σε αντίθεση με τη Ν.Δ. που κυριαρχεί στα ανώτερα στρώματα, στις μη
παραγωγικές δυνάμεις και έχει μια σημαντική άνοδο στους αγρότες. Το τελευταίο
το θεωρώ συγκυριακό. Η αλήθεια είναι ότι η προσπάθεια της Ν.Δ. να μετακινηθεί
προς το κέντρο δεν στέφθηκε από επιτυχία τελικά.

Ο μεσαίος χώρος

ΕΡ.: Μιλάτε για το ανεμόκαστρο του μεσαίου χώρου. Τι είναι για σας αυτός ο
χώρος;

ΑΠ.: Δεν μιλάμε για το πολιτικό κέντρο. Αυτό με τα παραδοσιακά πολιτικά του
χαρακτηριστικά απορροφήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από το ΠΑΣΟΚ εδώ και είκοσι
χρόνια. Μιλάμε για κοινωνικό κέντρο, για δύναμη που το κριτήριο της στάσης
τους είναι η οικονομία, η προσωπική τους ένταξη, η απόστασή τους από την
πολιτική, το πρόγραμμα και τα πρόσωπα που υπηρετούν το συμφέρον τους και όχι η
ιδεολογική και πολιτική τους ένταξη και καταβολή. Ένας χώρος διαρκώς
διευρυνόμενος. Και εδώ όμως το ΠΑΣΟΚ έχει τεράστια υπεροχή και πλεονέκτημα
απέναντι στη Ν.Δ.

ΕΡ.: Από πού συνάγεται αυτό;

ΑΠ.: Από το ότι είναι μια πιο ενωμένη παράταξη, ότι μετακινήθηκε ενιαία και
σταδιακά σ’ αυτό το χώρο, ότι κατέχει κεντρική θέση στο πολιτικό σύστημα, με
δυνατότητες αμφίπλευρης διεύρυνσης. Αντίθετα, στη Ν.Δ. συνυπάρχουν οι
ακροδεξιοί, οι νεοφιλελεύθεροι και οι λαϊκιστές, με σοβαρή βάση και υπόσταση,
ενώ η τοποθέτησή της στην κλίμακα «Αριστερά – Δεξιά» εξακολουθεί πεισματικά να
τη θέλει προς το δεξιό άκρο. Οι υποσχέσεις και η όψιμη αριστερή φρασεολογία
του κ. Καραμανλή δεν άλλαξαν τη διαμορφωμένη συνείδηση της κοινωνίας.