Γεννιέται Νέα Διεθνής Αριστερά;

Ποιοι ήσαν, λοιπόν, οι χιλιάδες των διαδηλωτών που διαμαρτύρονταν έντονα στην
Ουάσιγκτον για την πολιτική του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου;

Μήπως ήσαν ένα «παρδαλό πλήθος από αναρχικούς, μαρξιστές ή προστάτες της
θαλάσσιας χελώνας;», όπως σημείωνε ειρωνικά η «Wall Street Journal»; Μήπως
έμοιαζαν με τους λουδίτες που έκαναν επιθέσεις μέσα στη νύχτα ενάντια στα
υφαντουργεία, σπάζοντας τους αργαλειούς για να εμποδίσουν την εκβιομηχάνιση
της Αγγλίας που περιόριζε τις θέσεις εργασίας;

Θα ήταν σίγουρα λάθος να χαρακτηρίσει κανείς περιθωριακούς όλους τους
ανθρώπους εκείνους που πήραν μέρος σ’ αυτό το φεστιβάλ της «αντίστασης». Κατ’
αρχήν ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχε σε τέτοιες διαδηλώσεις η AFL-CIO,
δηλαδή η μεγαλύτερη εργατική συνομοσπονδία των ΗΠΑ που κάποτε κατέβαζε τα μέλη
της για την υποστήριξη των επιχειρήσεων στην Ινδοκίνα. Επιπλέον, εκτός από τις
άλλες οργανώσεις για το περιβάλλον, συμμετείχε και το κόμμα των Πρασίνων που
απειλεί να «κόψει» ψήφους και να δημιουργήσει προβλήματα στον Α. Γκορ για την
προεδρία.

Στην Ουάσιγκτον. Τα σοβαρά αιτήματα των διαδηλωτών χάθηκαν στα ειρωνικά σχόλια των σοβαρών εφημερίδων

Έτσι, δεν ήταν μια συνάντηση τύπου Γούντστοκ, με την οποία η γενιά του 1960
εξέφραζε καταλυτικά την αντίθεσή της για τον συμβατικό τρόπο ζωής. Κάποιοι
μιλούν, μάλιστα, για τη συγκρότηση της κοινωνικής αριστεράς στην Αμερική που
περιοριζόταν μέχρι τώρα στον χώρο των διανοουμένων.

Όμως, ποιοι ήσαν, τέλος πάντων, οι βασικοί στόχοι των διαδηλωτών; Ο πρώτος
σαφής στόχος ήταν η εξάλειψη του εξωτερικού χρέους των χωρών του Τρίτου
Κόσμου. Το χρέος αυτό προέκυψε από τα δάνεια που χορήγησαν βασικά το ΔΝΤ και η
Παγκόσμια Τράπεζα. Την ορθότητα του αιτήματος τούτου έχει υποστηρίξει και ο
Πάπας, αφού οι φτωχές χώρες δεν μπορούν να πληρώσουν αυτά τα τεράστια ποσά,
ιδίως μάλιστα, όταν 1,2 δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν σ’ αυτές τις περιοχές σε
συνθήκες απόλυτης φτώχειας.

Ένα άλλο βασικό αίτημα ήταν το εξής: δηλαδή η διαμόρφωση ενός διαφορετικού
μοντέλου για την παγκοσμιοποίηση που δεν θα προκαλεί τόσες εκτεταμένες
ανισότητες και δεν θα υπονομεύει τις εξουσίες των εθνικών κυβερνήσεων προς
όφελος των πολυεθνικών επιχειρήσεων.

Είναι όμως, αληθινοί αυτοί οι ισχυρισμοί; Δυστυχώς ναι. Μόλις πρόσφατα η
ετήσια έκθεση της ίδιας της Παγκόσμιας Τράπεζας διαπίστωνε ανενδοίαστα τη
διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών, εξαιτίας της
παγκοσμιοποίησης.

Επιπλέον, οι αναλύσεις του φημισμένου Αμερικανού οικονομολόγου L. Thurow
υποστηρίζουν απερίφραστα ότι οι παγκόσμιες χρηματιστηριακές αγορές μπορούν
σήμερα να μεταφέρουν τόσα πολλά χρήματα σε όλον τον κόσμο και τόσο γρήγορα,
ώστε έχει καταστεί περίπου αδύνατη η εφαρμογή μιας εθνικής οικονομικής
πολιτικής σε μια μόνον χώρα.

Όμως, προβληματίζουν καθόλου τα αιτήματα αυτά την παγκόσμια κοινή γνώμη;
Σύμφωνα με τον «Economist» πολλοί Αμερικανοί είχαν εκφραστεί με συμπάθεια για
το κίνημα του Σιάτλ. Εξάλλου, η μεγάλη εταιρεία καφέ Starbucks για να
απορροφήσει αυτούς τους κοινωνικούς κραδασμούς άρχισε να παράγει καφέ από
μικρές φάρμες, με την ετικέτα ότι πρόκειται για προϊόν που προέρχεται από το
δίκαιο εμπόριο!

Είναι όμως δυνατόν οι αγώνες αυτοί να αποτελέσουν τα σπέρματα για τη γέννηση
μιας νέας διεθνούς αριστεράς που δεν θα ενεργεί μόνον αμυντικά;

Μπορούν, επιπλέον, τα κόμματα και οι εργατικές ενώσεις να σταματήσουν να
αποτελούν μόνο εθνικά υποκείμενα; Έτσι, θα διαμορφωθεί μια σύγχρονη αριστερά,
απαλλαγμένη από τον νεοφιλελευθερισμό, με καινούργιες μορφές πολιτικής δράσης
και επικοινωνίας. Οι «ψηφιακοί αντάρτες» εμπόδισαν το 1998 με την πρόσβαση στο
Ίντερνετ την υπογραφή της Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις.

Όμως, κι αν ακόμα δεν επιτευχθεί ο ιστορικός τούτος στόχος, οι εκδηλώσεις όλων
αυτών των ανθρώπων στο Σιάτλ ή στην Ουάσιγκτον εκφράζουν αναντίρρητα μια
βαθύτερη στάση ζωής, που αντιστέκεται σθεναρά στη σκληρή κοινωνική
πραγματικότητα που εκτοπίζει τους αδύνατους. Αυτά τα άτομα εφαρμόζουν έτσι την
ακατάβλητη επιταγή του Κ. Καβάφη: «Κι αν ακόμα δεν μπορείς να κάμεις τη ζωή
σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την
εξευτελίζεις…» (προδίδοντας τα ιδανικά σου!).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι αναπληρωτής καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.