ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο νέος Αϊνστάιν

Στη διάρκεια του 21ου αιώνα, κάποιος θα ανακαλύψει ένα νέο τρόπο περιγραφής
του χώρου και του χρόνου σε μια μικροσκοπική δομή. Αυτός θα είναι ο νέος
Αϊνστάιν.

Ένα εργαστήριο ερευνών για νέα μικροηλεκτρονικά κυκλώματα

«Αυτά που μένει να ανακαλύψουμε»: έτσι λέγεται το νέο βιβλίο του σερ Τζων
Μάντοξ, που διηύθυνε επί 23 χρόνια την έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση Nature.
Εύλογο το ερώτημα του δημοσιογράφου της Φιγκαρό: στο τέλος αυτού του αιώνα,
που υπήρξε τόσο πλούσιος σε επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις, τι
μένει λοιπόν να ανακαλυφθεί; Όλα, απαντά ο Βρετανός φυσικός. Κάθε ανακάλυψη
θέτει καινούργια ερωτήματα. Κάθε αιώνας μετά την Αναγέννηση τελείωνε με την
εντύπωση ότι η επιστήμη τα είχε ανακαλύψει όλα ­ και κάθε φορά η εντύπωση αυτή
αποδεικνυόταν εσφαλμένη. Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο κόσμος ήταν
ευχαριστημένος με τη μηχανική του Νεύτωνα που έμοιαζε να λύνει όλα τα ώς τότε
γνωστά προβλήματα. Μέσα σε λίγα χρόνια, στις αρχές του 20ού αιώνα, εμφανίστηκε
η κβαντική μηχανική, διατυπώθηκε η θεωρία της σχετικότητας και ανακαλύφθηκε η
δομή του DNA: τρεις εξελίξεις που ανέτρεψαν εκ θεμελίων τη σύγχρονη επιστήμη.
Ύστερα προέκυψε το πρόβλημα με τις μαύρες τρύπες, ένα φαινόμενο σύνθετο και
παράδοξο, αφού στο κέντρο τους η βαρύτητα τείνει προς το άπειρο. Όποιος λύσει
αυτό το πρόβλημα έχει εξασφαλισμένο το όνομά του με χρυσά γράμματα στην
Ιστορία.

Αυτά σε ό,τι αφορά τη φυσική. Στη βιολογία, λέει ο Μάντοξ, η μεγαλύτερη
πρόκληση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιστήμονες είναι ο τρόπος με τον οποίο
λειτουργεί ο εγκέφαλος. Σκέπτεται, όχι λειτουργεί. Ο πραγματικός άγνωστος
είναι η σκέψη. Ακόμη και τα πιο πρωτόγονα ζώα μπορούν να σκεφθούν. Είναι
υποχρεωμένα να το κάνουν, αφού υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου πρέπει να
λάβουν αποφάσεις: να γυρίσω στη φωλιά μου ή να συνεχίσω να αναζητώ τροφή; Αν
δεν κατανοήσουμε τον μηχανισμό με τον οποίο λαμβάνονται τόσο απλές αποφάσεις,
δεν θα μπορέσουμε ποτέ να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η πολύ πιο σύνθετη σκέψη
του ανθρώπου.

Το Internet θα συμβάλει ασφαλώς στην καλύτερη κυκλοφορία των επιστημονικών
γνώσεων. Για να μπορέσουν όμως οι ερευνητές να ξεχωρίζουν τα αξιόλογα
επιστημονικά δεδομένα που υπάρχουν στο Δίκτυο, είναι απαραίτητα τα
επιστημονικά περιοδικά όπως το Nature ή το Science. Μόνο που θα πρέπει να
γνωρίζουν ότι το 90% των άρθρων που δημοσιεύουν θα θεωρούνται σε μερικά χρόνια
ελλιπή. Δηλαδή εσφαλμένα. Ποιος δεν θυμάται τον Παράγοντα Νέκρωσης των
Κυττάρων (TNF) που ανακαλύφθηκε τη δεκαετία του ’70 και θεωρήθηκε το φάρμακο
κατά του καρκίνου, για να διαπιστωθεί μερικά χρόνια αργότερα ότι εκτός από
μερικούς όγκους σκότωνε και τα γειτονικά υγιή κύτταρα; Με την έννοια αυτή, η
ανακάλυψη του TNF ήταν ελλιπής, τόσο ελλιπής που ισοδυναμεί με σοβαρό λάθος.
Κι ας εγκρίθηκε ομόφωνα από μια επιτροπή εγκύρων ειδικών. Κι ας δημοσιεύτηκε
στο Nature.