ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Αιώνια ανάπαυση (online)

Η γέννηση και ο θάνατος είναι πιθανόν τα δύο αναπόφευκτα γεγονότα στη ζωή
ενός ανθρώπου. Πέραν της τεράστιας σημασίας τους ως γεγονότα, αποτελούν ­ όπως
κάθε μαιευτήριο ή γραφείο τελετών γνωρίζει ­ δύο «αιώνιες» αγορές. Η ιδέα
σίγουρα ξενίζει ιδιαίτερα, ωστόσο στις ΗΠΑ οι εξελίξεις στο Δίκτυο, ειδικά
στην πιο μακάβρια των αγορών, ανάγουν το πένθος σε άλλο επίπεδο. Απ’ ό,τι
φαίνεται, ο θάνατος αλλάζει για τα καλά…

Όλα ξεκίνησαν από μερικές εφημερίδες που, πριν από μερικά χρόνια, απεφάσισαν
να προχωρήσουν ένα βήμα πιο πέρα από την καθιερωμένη δημοσίευση κηδειών και
μνημοσύνων. Το αποτέλεσμα ήταν τα περίφημα obituaries, σχολιαστικά
άρθρα-ανασκοπήσεις της ζωής διάσημων ή οριακά γνωστών ανθρώπων. Συχνά
ιδιαίτερα καλογραμμένα, τα obituaries βρήκαν το κοινό τους και εξακολουθούν,
ειδικά στις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία, να έχουν μεγάλη απήχηση. Σε τέτοιον
βαθμό που μέχρι και ο «Εκονόμιστ» ξεκίνησε προ διετίας ειδική σελίδα, ενώ οι
λοιπές αγγλικές (ποιοτικές) εφημερίδες επέκτειναν την κάλυψή τους στο
εξωτερικό: τον Σεπτέμβριο του ’97, η μεγάλη Σωτηρία Μπέλλου ήταν στην ίδια
σελίδα των «Τάιμς» με τον θρυλικό Τσιμπορ, έξω αριστερά της μυθικής Ουγγαρίας
τού Πούσκας. Και χωρίς να ξεχνούν τις προτεραιότητές τους ­ η (επίσης τότε
προσφάτως αποδημήσασα) πριγκίπισσα Νταϊάνα είχε δικό της ένθετο…

Ίσως το νεαρόν της ηλικίας του μέσου χρήστη του Ίντερνετ να μπορεί να εξηγήσει
γιατί ο θάνατος (απόμακρο γεγονός γαρ…) δεν είχε αποκτήσει τον χώρο του στο
Δίκτυο. Όχι πλέον ­ μια νέα υπηρεσία, η «HeavenlyDoor. com» (Πόρτα του
Παραδείσου) έρχεται να ταράξει τα νερά και να απειλήσει το μερίδιο αγοράς των
εφημερίδων. Λειτουργεί ως κεντρικό σημείο συλλογής και διάθεσης obituaries,
από 10 κορυφαίες αμερικανικές εφημερίδες, ενώ παράλληλα προσφέρει στον χρήστη
δυνατότητα αναζήτησης, ανάλογα με όνομα ή γεωγραφική θέση, ώστε να παραμένει
πάντα ενήμερος. Εν τούτοις, μια υπηρεσία στο Ίντερνετ δεν είναι ποτέ πλήρης
εάν δεν διαθέτει, πέραν από «θεματικό» περιεχόμενο, και αμφίδρομες εφαρμογές,
όπως επικοινωνία ή ψώνια. Έτσι η HeavenlyDoor. com δίνει τη δυνατότητα στους
χρήστες να στείλουν τηλεγραφήματα μέσα από τις σελίδες της και να αγοράσουν
λουλούδια. Και τα σχέδια δεν σταματούν εδώ ­ το επόμενο βήμα είναι συνδέσεις
με διάφορες φιλανθρωπικές οργανώσεις ώστε οι χρήστες να μπορούν να κάνουν μέσω
Ίντερνετ τις δωρεές τους. Θα μπορούσε κανείς να προσθέσει και άλλες ιδέες:
γιατί όχι ένα μουσικό μενού (τώρα που η ποιότητα του ήχου βελτιώνεται στο
Δίκτυο) από ρέκβιεμ και «μες», με συνδέσεις στις σελίδες των συνθετών, αλλά
και σε ηλεκτρονικό δισκοπωλείο; Ή δυνατότητες συζήτησης (chat) μεταξύ των
χρηστών ώστε να κουβεντιάζουν για τον μακαρίτη; Και γιατί να μην αναζητηθεί
διαφήμιση από όλους τους άμεσα εμπλεκόμενους, δηλαδή ακόμα και από τα γραφεία
τελετών;

Κακόγουστη υπερβολή; Εκ πρώτης όψεως σίγουρα, ωστόσο δεν πρέπει να λησμονηθεί
η απλή πραγματικότητα του Ίντερνετ: το νεώτερο των μέσων ουσιαστικά επιτρέπει
στους χρήστες του να κάνουν σε ένα σημείο ­ για παράδειγμα στις σελίδες της
HeavenlyDoor. com ­ ό,τι θα έκαναν σε πολλαπλά στον «κανονικό» κόσμο, δηλαδή
να αγοράσουν εφημερίδα ώστε να ενημερωθούν, να πάρουν τηλέφωνο για να στείλουν
συλλυπητήριο τηλεγράφημα και να πάνε σε κάποιο ανθοπωλείο. Θα δούμε και άλλα
τέτοια εγχειρήματα; Πιθανότατα, και όχι μόνον επειδή η εν λόγω υπηρεσία αφήνει
την αγορά της Κολάσεως ακάλυπτη. Καθώς αυξάνονται οι χρήστες του Ίντερνετ και
η αγορά μεγαλώνει, αρχίζει να υπάρχει χώρος για εξειδίκευση, λόγου χάρη
ανάλογα με καταγωγή ή επάγγελμα. Με δεδομένες τις δυνατότητες του Ίντερνετ
στην παροχή περιεχομένου και συλλογή στοιχείων χρήσης, μια (ανατριχιαστική)
ρήση του Στάλιν έρχεται στον νου: «Ένας θάνατος είναι μια τραγωδία, 10.000 μια
στατιστική». Το μερίδιο αγοράς κάποιου, δηλαδή…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και
μάρκετινγκ της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.