ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σημαντική η αναθεώρηση

Η Βουλή που εκλέξαμε στις 9 Απριλίου έχει, μεταξύ άλλων, την εντολή να
αναθεωρήσει το Σύνταγμα. Είναι δηλαδή Αναθεωρητική. Μάλιστα, είναι η έβδομη
Αναθεωρητική Βουλή. Έκτη Αναθεωρητική ήταν η Βουλή που επί Α. Παπανδρέου
αναθεώρησε, το 1986, το Σύνταγμα και πέμπτη η Βουλή που επί Κ. Καραμανλή
θέσπισε το ισχύον Σύνταγμα, το 1975.

Εδώ βέβαια είναι λογικό το ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν να είναι αναθεωρητική
μια Βουλή όταν θεσπίζει εξαρχής νέο Σύνταγμα; Μ’ άλλα λόγια αφού το Σύνταγμα
του 1952 δεν δέσμευσε τη Βουλή του 1975, πώς είναι δυνατόν να την
χαρακτηρίζουμε ως πέμπτη Αναθεωρητική; Λογικό το ερώτημα, αλλά πολύ παλαιό
πια. Έχει ήδη απαντηθεί από το 1975. Ο Κ. Καραμανλής φοβούμενος το
μεταδικτατορικό κλίμα και τη διεθνή συγκυρία θέλησε να δεσμεύσει τη Βουλή που
εξελέγη το 1974. Και χρίζοντάς την Αναθεωρητική, να την «προστατεύσει» από
τους σαρωτικούς ανέμους αλλαγής που ενδεχομένως να έθεταν σε αμφισβήτηση το
κοινωνικό σύστημα της χώρας.

Έβδομη, λοιπόν, η παρούσα Αναθεωρητική Βουλή. Το έργο της θα χαρακτηριστεί από
δύο πρωτοτυπίες και από μια συμβατικότητα.

Πρώτη πρωτοτυπία: Η αναθεώρηση του Συντάγματος προβλέπεται να είναι
συναινετική. Συμπλέουν ως προς αυτήν και τα δύο μεγάλα κόμματα του Ελληνικού
Κοινοβουλίου. Και ως προς ορισμένες διατάξεις συμπλέει και ο Συνασπισμός της
Αριστεράς.

Η σημασία της συναινετικής αναθεώρησης φαίνεται πεντακάθαρα αν αναλογισθεί
κανείς πώς ψηφίστηκαν η «αναθεώρηση» του 1975 και η αναθεώρηση του 1986.
Θυμίζω, πως το 1975 η αντιπολίτευση αποχώρησε αφήνοντας μέσα στο Βουλευτήριο
μόνο τη Νέα Δημοκρατία. Κάτι που επαναλήφθηκε το 1986, όταν η Ν.Δ. αποχώρησε
την τελευταία στιγμή και πριν από την τελική ψηφοφορία για τη συνταγματική
αναθεώρηση.

Δεύτερη πρωτοτυπία: Το Σύνταγμα με την αναθεώρησή του θα κατοχυρώσει και θα
επιβάλει νέους θεσμούς, που θα επιφέρουν σημαντικές μεταβολές στην πολιτική
και κοινωνική ζωή της χώρας. Ως γνωστόν, για την αναθεώρηση του Συντάγματος,
που θα κάνει η έβδομη Αναθεωρητική Βουλή, τη σχετική πρόταση διατύπωσε η Βουλή
που διαλύθηκε τον περασμένο Μάρτιο. Στην πρόταση λοιπόν αυτή συμπεριλαμβάνεται
η συνταγματική κατοχύρωση νέων θεσμών. Ενδεικτικά αναφέρω: το Συμβούλιο
Εξωτερικής Πολιτικής με διακομματική σύνθεση, την έκπτωση από το βουλευτικό
αξίωμα εκείνου του βουλευτή που υπερβαίνει τις καθορισμένες προεκλογικές
δαπάνες, την απαγόρευση αλλαγής του εκλογικού νόμου ως προς τις επόμενες κάθε
φορά εκλογές, την προστασία του πολίτη απέναντι στις καταχρήσεις οργάνων της
δικαστικής εξουσίας, την προστασία του ατόμου απέναντι στους βιοϊατρικούς
πειραματισμούς κ.λπ.

Η συμβατικότητα: Συμβατικό θα είναι, τέλος, το έργο της έβδομης Αναθεωρητικής
Βουλής, στον βαθμό που θα εκσυγχρονίσει το Σύνταγμα, σύμφωνα, όμως, με τα όσα
ήδη η ζωή και ο νόμος έχουν ενσωματώσει. Θα εκσυγχρονιστεί δηλαδή το ίδιο το
κείμενο του Συντάγματος κι όχι η διά του Συντάγματος ρυθμιζόμενη κοινωνική και
πολιτική μας ζωή. Όργανα, όπως το ΑΣΕΠ ή ο Συνήγορος του Πολίτη ή η Οικονομική
και Κοινωνική Επιτροπή και το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, και θεσμοί,
όπως η κοινωνική εναλλακτική θητεία των αντιρρησιών συνείδησης ή η
συνδικαλιστική δράση των δημοσίων υπαλλήλων ή οι συλλογικές διαπραγματεύσεις
στο Δημόσιο θα αναχθούν σε ζητήματα συνταγματικής περιωπής. Αφού όμως ήδη ο
κοινός νόμος τα έχει προβλέψει και ήδη στη ζωή με τον έναν ή τον άλλο τρόπο
λειτουργούν.

Πρωτότυπη λοιπόν ή συμβατική η παρούσα αναθεώρηση, ούτως ή άλλως θα είναι
σημαντική. Μένει λοιπόν να δούμε τους τρόπους και την ουσία της διεξαγωγής
της. Η οποία άλλωστε θα είναι άμεση, αφού το Σύνταγμα επιβάλλει η αναθεώρηση
να αρχίσει και να ολοκληρωθεί στην πρώτη μετά τις εκλογές σύνοδο, δηλαδή στους
αμέσως επόμενους μήνες.

Ο βουλευτής Ανδρέας Λοβέρδος είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού
Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.