ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Στους δύο τρίτοι δεν χωρούν…

Η πρωτοφανής ­ και σχεδόν απόλυτη ­ ισχυροποίηση του δικομματικού σχήματος,
που προέκυψε από τις εκλογές της 9ης Απριλίου, επικυρώνει και επιβεβαιώνει το
γεγονός ότι το πολιτικό μας σύστημα «ομογενοποιείται» μέσα σ’ ένα κοινό
διαχειριστικό πλαίσιο, αντιστοιχούμενο στις ανάγκες του οικονομικού
«μονοδρόμου».

Ήδη εδώ και αρκετά χρόνια τα πολιτικά προγράμματα των δύο μεγάλων κομμάτων
αλληλοεπικαλύπτονται και συχνά συγκλίνουν σε καίριες επιλογές της οικονομικής
και εξωτερικής πολιτικής. Η μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία είτε αποδέχεται θετικά
είτε ανέχεται απλά ή και υποκύπτει μοιρολατρικά σ’ αυτόν τον
πολιτικο-προγραμματικό «μονόδρομο» παρέχοντας την ψήφο της έστω και μέσα από
μια μορφή ατελούς συναίνεσης ή και καταναγκασμού. Αυτή ακριβώς η διαδικασία
οδήγησε στην υπερενίσχυση τόσο του ΠΑΣΟΚ όσο και της Ν. Δημοκρατίας και
διαμόρφωσε δύο εν δυνάμει ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις στο επίπεδο της
εκτελεστικής εξουσίας. «Αμερικανοποιείται» λοιπόν σε μεγάλο βαθμό η δομή του
πολιτικού μας συστήματος. Γι’ αυτό και το αποτέλεσμα των εκλογών αποκτά
ιστορική σημασία. Τα πολιτικά πλεονεκτήματα που απέκτησε στον νέο πολιτικό
«χάρτη» ο Κ. Σημίτης και το ΠΑΣΟΚ είναι ιδιαίτερα σημαντικά.

Τα κόμματα που τοποθετούνται αριστερά του ΠΑΣΟΚ στο πολιτικό φάσμα περιέπεσαν
σε σοβαρή κρίση. Από τη στιγμή που δεν μπόρεσαν να διαμορφώσουν μια κοινή
πολιτική-προγραμματική πρόταση συνεργασίας και να εκφράσουν μια εναλλακτική
διέξοδο. Η κρίση δεν αφορά μόνο το χώρο του ΔΗΚΚΙ, αλλά και του ΣΥΝ ­ που
αντιμετωπίζει και αυτός κρίση στρατηγικής ­ και ένα τμήμα του οποίου έχει ήδη
προλειάνει το έδαφος για την οργανική και συντεταγμένη «είσοδό» του στο ΠΑΣΟΚ.

Μια κίνηση του Κ. Σημίτη ­ μέσα από ένα συνέδριο μετασχηματισμού του ΠΑΣΟΚ ­
μπορεί να ενσωματώσει σημαντικές κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις από τους
δύο αυτούς «χώρους», αφήνοντας το ΚΚΕ «αύταρκες», περιοριζόμενο σ’ ένα οριακά
προσδιορισμένο ποσοστό.

Με την «εκκαθάριση» του αριστερού χώρου και την αποφυγή πλέον άξιων λόγου
διαρροών προς την κατεύθυνση αυτή, ο Κ. Σημίτης έχει τη δυνατότητα να
προχωρήσει σε κρίσιμες παρεμβάσεις προς το χώρο της «κεντροδεξιάς» με την
ένταξη προσωπικοτήτων ­ όπως ο Γ. Σουφλιάς ­ σε ευρύτερα σχήματα συνεργασίας,
αποκτώντας με τον τρόπο αυτό την κυριαρχία σε ολόκληρο το εύρος του
«θρυλούμενου» ­ και μηδέποτε κοινωνικο/ιδεολογικά προσδιοριζόμενου ­ «μεσαίου»
χώρου.

Άλλωστε, η αποκληθείσα «εσωκομματική αντιπολίτευση» έχει εξουδετερωθεί. Το ένα
τμήμα της βρίσκεται πλέον εκτός Κοινοβουλίου, το δε υπόλοιπο έχει πλήρως
σχεδόν ενσωματωθεί στις κυρίαρχες πολιτικο-ιδεολογικές επιλογές της ηγεσίας. Η
σύνθεση της νέας κυβέρνησης αποδεικνύει του λόγου το αληθές.

Ασφαλώς, βασικό πλεονέκτημα για το ΠΑΣΟΚ αποτέλεσε η ενεργοποίηση των
αντι-δεξιών «αντανακλαστικών» ψηφοφόρων της Αριστεράς και των δυσαρεστημένων
ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ.

Παράλληλα, όμως, η σταδιακή μετατροπή τού πάλαι ποτέ Κινήματος σε κόμμα με
έντονα κρατικιστικά χαρακτηριστικά το έχει αναδείξει σε μοναδικό πολιτικό
διαμεσολαβητή με τον κρατικό μηχανισμό και έχει δημιουργήσει πελατειακούς
δεσμούς με πολίτες και κοινωνικές ομάδες που δεν ανήκουν εν δυνάμει στον
εκλογικό του χώρο. Αντίθετα, η Ν.Δ. έχει πλήρως σχεδόν αποκοπεί από το πλέγμα
των σχέσεων αυτών.

Το ΠΑΣΟΚ έπαιξε το «παιγνίδι» της εξουσίας σε μια «ζαριά» και το κέρδισε. Όχι,
όμως, χωρίς κόστος αφού η Ν.Δ. και ο αρχηγός της νομιμοποιήθηκαν ως εν δυνάμει
φορείς κυβερνητικής εξουσίας. Όμως, το ΠΑΣΟΚ ­ μετά και την εκκαθάριση του
«αριστερόθεν» χώρου του ­ μπορεί να απευθύνεται πλέον άμεσα σε άνω του 50% του
εκλογικού σώματος, ενώ το άνω όριο της Ν.Δ., μεσοπρόθεσμα, δεν υπερβαίνει το
45%. Το εάν, όμως, αυτό το αριθμητικό πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ μπορεί να
μετατραπεί σε κοινωνικό πλεονέκτημα ή αντίθετα θα εξελιχθεί σε «μπούμερανγκ»
είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί τους επόμενους μήνες.

Ο Μενέλαος Γκίβαλος είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου
Αθηνών