ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2000 «Μετά τις 5 το απόγευμα πήρε κεφάλι το ΠΑΣΟΚ»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά
Η συμπεριφορά των ψηφοφόρων του ΔΗΚΚΙ και του Συνασπισμού αλλά και το
οριακό αποτέλεσμα πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα ήταν οι παράγοντες
που προκάλεσαν την, σε μεγάλο βαθμό, αποτυχία των exit polls στις εκλογές της
9ης Απριλίου.
Οι πολιτικοί αναλυτές εξηγούν
 |
|
Κώστας Παναγόπουλος (ALKO): «Η νύχτα της 9ης Απριλίου ήταν ιδιαίτερα |
Αποτυχία όχι τόσο για τα ποσοστά των κομμάτων τα οποία κινήθηκαν στα όρια
ανώτατης και κατώτατης τιμής των προβλέψεων, αλλά κυρίως για το ποιο κόμμα θα
κερδίσει τις εκλογές. Υπήρξαν βέβαια και δύο εταιρείες που προέβλεψαν τη νίκη
του ΠΑΣΟΚ, σώζοντας έτσι τη χαμένη τιμή των exit polls.
«Τα exit polls ήταν στην πλειοψηφία τους άστοχα», παραδέχεται ο Κώστας
Παναγόπουλος της εταιρίας ALKO. «Βέβαια, έπεσαν μέσα στα όρια της ανώτερης και
κατώτερης τιμής, αλλά επειδή σημασία δεν έχουν μόνο τα μαθηματικά αλλά και η
πολιτική εκτίμηση, ήταν άστοχα μια και τα περισσότερα έδιναν την τάση να
κερδίσει η Νέα Δημοκρατία».
Στο exit poll που διενήργησε η ALKO για λογαριασμό του Alpha, το μοιραίο ρόλο
έπαιξαν οι ψηφοφόροι του Συνασπισμού. «Η πρώτη ερμηνεία που δίνουμε»,
παρατηρεί ο κ. Παναγόπουλος, «είναι ότι οι ψηφοφόροι του Συνασπισμού που
κινήθηκαν προς το ΠΑΣΟΚ όταν τους ρωτήσαμε τι ψήφισαν το 1996, δεν μας είπαν
την αλήθεια αλλά δήλωσαν ότι είχαν ψηφίσει και τότε ΠΑΣΟΚ. Έτσι δεν μπορέσαμε
να διαπιστώσουμε σε όλο το εύρος της αυτή τη μετακίνηση. ‘Η απέφυγαν να μας
απαντήσουν οπότε και πάλι είχαμε πρόβλημα στο δείγμα. Αυτό ήταν κάτι το οποίο,
παρ’ ότι το είχαμε συζητήσει ως ενδεχόμενο προεκλογικά, επειδή δεν είχε συμβεί
ποτέ στο παρελθόν δεν το λάβαμε σοβαρά υπόψη μας».
Το πάθημα – μάθημα
Το πάθημα έγινε μάθημα; «Σίγουρα. Και πρέπει ν’ ανταλλάξουμε συμπεράσματα όλες
οι εταιρείες δημοσκοπήσεων ώστε στο μέλλον να αποφευχθεί κάτι ανάλογο. Βέβαια,
είναι και θετικό αυτό που έγινε μια και θα απομυθοποιήσει τα exit polls,
θυμίζοντας σε όσους έχουν υπερβολικές απαιτήσεις ότι είναι έρευνες που έχουν
τα δικά τους όρια σφάλματος». Με τη σημερινή πείρα, τι θα κάνατε διαφορετικά
στο μέλλον; «Αυτό που θα έκανα θα ήταν να αυξήσω το δείγμα, ώστε να έχω
περισσότερους ψηφοφόρους μικρών κομμάτων και θα ζύγιζα πολύ προσεκτικότερα τις
απαντήσεις τους προκειμένου να αποφευχθεί ένα ανάλογο φαινόμενο. Όπως και να
‘χει πάντως, η 9η Απριλίου ήταν μια διδακτικότατη βραδιά για όλους μας».
«Όλα τα exit polls πέτυχαν τα ποσοστά των κομμάτων μέσα στο πλαίσιο του
στατιστικού λάθους», λέει ο Ηλίας Νικολακόπουλος που διεξήγαγε την έρευνα για
το Mega με την εταιρία Opinion, «άρα δεν θεωρώ ότι απέτυχαν. Από την αρχή
είχαμε πει ότι εάν η διαφορά είναι μεταξύ 2 ποσοστιαίων μονάδων δεν θα
μπορούσαμε να προβλέψουμε τον νικητή.
Όσο για τις ”σιωπηρές” μετακινήσεις ψηφοφόρων του ΔΗΚΚΙ και του Συνασπισμού
προς το ΠΑΣΟΚ τις γνωρίζαμε και στο παρελθόν αλλά δεν ξέραμε το μέγεθος στο
οποίο θα συμβούν φέτος». Ποιο είναι το πιο εντυπωσιακό συμπέρασμα που μπορούμε
να συνάγουμε από τα exit polls; «Την ευκολία με την οποία οι πολίτες ξεχνούν
την περασμένη τους ψήφο.
Το ότι δηλαδή τόσο απλά αρνούνται αυτό που είχαν ψηφίσει πριν από λίγα χρόνια
δείχνει ότι η ψήφος πια δεν έχει την ίδια βαρύτητα όπως παλαιότερα και δεν
καθορίζει τον ψηφοφόρο ως ταυτότητα».
Ο αδύνατος κρίκος
«Τα exit polls πέτυχαν να προβλέψουν τον υψηλό δικομματισμό, αλλά και ότι το
ΔΗΚΚΙ ήταν ο αδύνατος κρίκος του πολιτικού συστήματος», παρατηρεί ο Θωμάς
Γεράκης, γενικός διευθυντής της Κάπα Research που συνεργάστηκε με το Star και
έδινε μέχρι αργά προβάδισμα στη Νέα Δημοκρατία. «Το πρόβλημα παρουσιάστηκε
όταν στο δείγμα μας είχαμε από το πρωί σημαντική υποαντιπροσώπευση του ΔΗΚΚΙ
και του Συνασπισμού. Δηλαδή ενώ το κόμμα του Δημήτρη Τσοβόλα είχε πάρει το
1996 ποσοστό 4,43%, όταν ρωτούσαμε φέτος τους ψηφοφόρους τι είχαν ψηφίσει στις
περασμένες εκλογές μόνο το 1,7% απαντούσε ΔΗΚΚΙ. Ανάλογο φαινόμενο είχαμε και
για τον Συνασπισμό. Τι είχε συμβεί; Οι ψηφοφόροι των δύο αυτών κομμάτων που
πήγαν στην κάλπη κυρίως το απόγευμα, υπό πίεση και συναισθηματική φόρτιση,
ψήφισαν ΠΑΣΟΚ. Όμως όταν βγαίνοντας ρωτήθηκαν από εκείνους που διενεργούσαν τα
exit polls, δεν θέλησαν να αποκαλύψουν τι είχαν ψηφίσει στις περασμένες
εκλογές. Έτσι δεν καταγράφηκε η μετακίνησή τους προς το κυβερνών κόμμα, αλλά
φάνηκαν ως παραδοσιακοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ».
Αυτό δεν ήταν κάτι που μπορούσε να έχει προβλεφθεί; «Όταν παρατηρείται
υποαντιπροσώπευση», προσθέτει ο κ. Γεράκης, «έχεις ένα δίλημμα. Μπορείς να το
αντιμετωπίσεις με τον στατιστικό τρόπο και να θεωρήσεις, για παράδειγμα, ότι
όλοι οι ψηφοφόροι του ΔΗΚΚΙ είχαν ανάλογη συμπεριφορά, άρα να πάρεις τα
νούμερα όπως ακριβώς είναι. Η άλλη εκδοχή είναι να προβείς σε πολιτική
εκτίμηση και να εξηγήσεις το συνειδησιακό πρόβλημα αυτών των ατόμων να
δηλώσουν ό,τι ψήφισαν».
Υπάρχουν κάποια άλλα στοιχεία, ενδεικτικά της φετινής συμπεριφοράς του
εκλογικού σώματος; «Δύο. Πρώτον, ότι περίπου το 8% των αναποφάσιστων περίμεναν
την τελευταία ημέρα για να αποφασίσουν. Δεύτερον, ότι εάν ανοίγαμε τις κάλπες
κατά τη διάρκεια της μέρας θα βρίσκαμε διαφορετικά αποτελέσματα. Δηλαδή, στις
10 το πρωί, το αποτέλεσμα ήταν μη αναστρέψιμο υπέρ της Ν.Δ. Στις 12 η Ν.Δ.
είχε απλώς μεγάλη διαφορά, στις 2 είχε γίνει αναστρέψιμη, στις 4 όλοι λέγαμε
”για να δούμε” και στις 5 είχε αρχίσει να παίρνει κεφάλι το ΠΑΣΟΚ».
Γιατί αυτό άργησε να φανεί στα exit polls; «Επειδή», παρατηρεί ο Γιάννης
Μαυρής της V-PRC, «η πρώτη πρόβλεψη, στις 7 η ώρα, δίνει μόνο το 60%-70% των
αποτελεσμάτων που έχουν επεξεργαστεί μέχρι εκείνη τη στιγμή οι εταιρείες, μια
και η ψηφοφορία συνεχίζεται μέχρι τις 7 παρα 5.
Είναι ο ανταγωνισμός των καναλιών που πιέζει για μια πρόβλεψη, ενώ ακόμη δεν
υπάρχουν όλα τα στοιχεία. Γνωρίζουμε ότι το πρωί πηγαίνουν στις κάλπες οι πιο
συντηρητικοί ψηφοφόροι.
Για παράδειγμα, το πρωί οι διαρροές του ΔΗΚΚΙ ήταν προς τη Νέα Δημοκρατία,
επειδή εκείνη την ώρα ψήφισαν οι αγρότες και οι ηλικιωμένοι. Έτσι, βάσει της
πρώτης εκτίμησης υπερεκτιμήθηκε η δύναμη της Ν.Δ. Βέβαια, στην έρευνα υπάρχει
πάντα ένας υποκειμενικός παράγοντας, δηλαδή το τι λαμβάνει υπόψη του ο
επιστήμονας. Όταν μπορείς να κάνεις 25 σταθμίσεις, πρέπει να αποφασίσεις ποια
απ’ όλες είναι η σωστότερη εκείνη τη στιγμή».
Τα προεκλογικά γκάλοπ
Υπάρχει, όμως, άλλο ένα ενδιαφέρον στοιχείο στις φετινές εκλογές. Το γεγονός
ότι για πρώτη φορά οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις μεταξύ αυτών και το γκάλοπ
που έκανε η V-PRC για «ΤΑ ΝΕΑ» έπεσαν πολύ πιο κοντά στα τελικά αποτελέσματα
των εκλογών απ’ ό,τι τα exit polls.
Ακριβώς αυτό, όμως, δηλαδή οι δημοσκοπήσεις, μπορεί εν μέρει να εξηγούν την
αποτυχία κάποιων exit polls, σύμφωνα με τον Γιώργο Σεφερτζή, που ήταν
επικεφαλής του exit poll στην κρατική τηλεόραση, σε συνεργασία με το γαλλικό
ινστιτούτο ερευνών Sofres και έδωσε από νωρίς το προβάδισμα στο ΠΑΣΟΚ, εν
αντιθέσει με τα άλλα κανάλια. «Εφαρμόσαμε έναν απλό κανόνα: από τη στιγμή που
έγινε το exit poll ξεχάσαμε όλα όσα έδειχναν οι δημοσκοπήσεις, τόσο αυτές που
είχαν γίνει στην αρχή όσο και εκείνες που έγιναν τις τελευταίες 15 ημέρες.
Πήραμε τα αποτελέσματα στην πιο καθαρή τους μορφή, δηλαδή χωρίς σταθμίσεις και
απλώς παρατηρήσαμε μια ”μαύρη τρύπα” σε σχέση με την υποαντιπροσώπευση του
ΔΗΚΚΙ και δευτερευόντως του Συνασπισμού, όπου και κάναμε τη μόνη διόρθωση.
Ήμασταν σίγουροι σχεδόν από την αρχή ότι δεν θα ανατραπεί το προβάδισμα του
ΠΑΣΟΚ γιατί θα έπρεπε η διαρροή από το κόμμα αυτό προς τη Νέα Δημοκρατία να
πάρει διαστάσεις 4 προς 1. Όμως δεν ξεπέρασε το 2,5 προς 1 και αυτό ήταν το
κλειδί».
Ο ρόλος της ψυχολογίας
Τότε, γιατί ενώ το exit poll της ΝΕΤ έδινε στις 7 προβάδισμα του ΠΑΣΟΚ, στις 9
προέβλεπε απόλυτη ισοπαλία μεταξύ των δύο κομμάτων; «Γιατί και η ψυχολογία
παίζει σημαντικό ρόλο», εξηγεί ο κ. Σεφερτζής. «Γνωρίζαμε τη συμπεριφορά του
εκλογικού σώματος, αλλά βλέποντας τα υπόλοιπα exit polls αλλά και επειδή
βρισκόμασταν στην κρατική τηλεόραση, δεν θέλαμε να φανεί ότι μπορεί να υπάρχει
κάποια πολιτικά ύποπτη συμπεριφορά».
«Τα exit polls σημείωσαν και αποτυχίες και επιτυχίες», σχολιάζει ο Στράτος
Φαναράς, της εταιρίας Metron Analysis που εργάστηκε για λογαριασμό του Antenna
και έδωσε μικρή διαφορά υπερ του ΠΑΣΟΚ από την πρώτη στιγμή. «Για εμάς ήταν
καθαρά θέμα σχεδιασμού και μεθοδολογίας της έρευνας. Παρ’ ότι πήγαμε κόντρα
στο ρεύμα ήμασταν βέβαιοι για τα ποσοστά που δίναμε. Στη δική μας έρευνα δεν
φάνηκε υποαντιπροσώπευση κάποιων κομμάτων, ενώ ήταν ελάχιστοι εκείνοι που
αρνήθηκαν να μας απαντήσουν». που (και αυτή) η εκλογική αναμέτρηση ανήκει στην
ιστορία, και τα κομματικά επιτελεία των δύο μεγάλων κομμάτων κάνουν τον πρώτο
απολογισμό, είναι ευκαιρία να… ανάψουμε μια λαμπάδα στον Κύριο. Που για άλλη
μια φορά, έβαλε το χεράκι Του και μας έσωσε από αιματοχυσία! Υπερβολές;
Καθόλου. Γιατί αυτό που συνέβη τη νύχτα των εκλογών, και περιέργως μέχρι τώρα
δεν έχει απασχολήσει καμιά αρμόδια υπηρεσία όπως το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό
Συμβούλιο, για παράδειγμα είναι εξόχως αποκαλυπτικό. Σύγχρονοι μάντεις και
προφήτες, επιδόθηκαν σε μια συνειδητή προσπάθεια παραπλάνησης και
παραπληροφόρησης των τηλεθεατών, εκδίδοντας το αποτέλεσμα των εκλογών, πριν
καν αρχίσει η καταμέτρηση των ψήφων. Οι αρχαίοι συνάδελφοί τους οιωνοσκοπούσαν
«ψάχνοντας» τα σπλάγχνα ζώων.
Οι ίδιοι εντρύφησαν στα δικά μας σπλάχνα! Εξέδωσαν αποτέλεσμα, απένειμαν την
κυβέρνηση στη Ν.Δ., οδήγησαν τους οπαδούς της στους δρόμους και τα στελέχη στη
Ρηγίλλης να μοιράζουν υπουργεία. Κι όταν τα πραγματικά στοιχεία ανέδειξαν
κυβέρνηση το ΠΑΣΟΚ, αντί να ζητήσουν συγγνώμη, επέμειναν ότι… δικαιώθηκαν
(ορισμένοι, ακόμη και χθες βράδυ!..)!
Ευτυχώς που οι οπαδοί των δυο κομμάτων αντελήφθησαν εγκαίρως το βλακώδες της
προσπάθειας των μάντεων, προφητών και οιωνοσκόπων, να τους φέρουν σε
αντιπαράθεση, και παρέμειναν ψύχραιμοι. Ευτυχώς…
Google news
