Τα ανοιχτά μέτωπα της νέας κυβέρνησης

Οι ιδιωτικοποιήσεις και οι απελευθερώσεις των αγορών θα επικρατήσουν στο
μετεκλογικό τοπίο της οικονομίας, όποιο κόμμα κι αν αναλάβει την κυβέρνηση από
μεθαύριο.

Και αυτό γιατί όλοι οι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι τα μέτρα σε αυτή την
κατεύθυνση είναι τα μόνα που θα εξασφαλίσουν μια αντιπληθωριστική πορεία για
την οικονομία, αλλά και θα συμβάλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητάς της.

Από την επομένη κιόλας των εκλογών τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι
σίγουρο ότι θα αρχίσουν να θέτουν τα σχετικά θέματα. Κυριολεκτικά μεθαύριο
ξεκινά η συζήτηση του ελληνικού αιτήματος ένταξης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, ενώ θα ακολουθήσει πολύ σύντομα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η τελευταία έχει ήδη αποκαλύψει τις προθέσεις της να ασκήσει πίεση για να
προχωρήσει η Ελλάδα στα λεγόμενα διαρθρωτικά μέτρα, με δύο αφορμές από τις
αρχές του χρόνου: την έγκριση του ελληνικού προγράμματος σύγκλισης, αλλά και
την αναπροσαρμογή της κεντρικής ισοτιμίας της δραχμής.

Ίσως γι’ αυτό ο σημερινός υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου
χαρακτήρισε την τελευταία εβδομάδα τα διαρθρωτικά μέτρα και ιδίως την
απελευθέρωση των αγορών ως «μονόδρομο», στον οποίο είναι υποχρεωμένα να
βαδίσουν όλα τα κόμματα. Αλλά και ο κ. Καραμανλής δεν έκρυψε την πρόθεσή του
να προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις και μάλιστα άφησε να εννοηθεί ότι θα το
κάνει με πολύ πιο τολμηρό τρόπο από την παρούσα κυβέρνηση.

Η αλήθεια είναι ότι τα διαρθρωτικά μέτρα που θα σχεδιασθούν και θα εφαρμοσθούν
από μεθαύριο θα είναι σίγουρα πιο τολμηρά από αυτά που έχουν ως τώρα
αποκαλυφθεί και από τα δύο κόμματα. Όλες οι εκτιμήσεις και οι πληροφορίες για
τις συζητήσεις που γίνονται στα επιτελεία των κομμάτων συγκλίνουν στο
συμπέρασμα ότι κατά τη διάρκεια του 2000 θα καταρριφθούν αναστολές δεκαετιών,
όπως η διατήρηση του 51% των μεγάλων ΔΕΚΟ από το Δημόσιο.

Και δεν είναι υποχρεωτικό να γίνουν όλα αυτά τα βήματα με τυμπανοκρουσίες. Σε
ορισμένες περιπτώσεις ίσως θα γίνουν με μικρά βήματα, τα οποία, όμως, σε
τελική ανάλυση θα οδηγούν σε ένα εντελώς νέο περιβάλλον οικονομικής πολιτικής.
Το περιβάλλον της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

Βεβαίως, εκτός από τις ιδιωτικοποιήσεις, αλλαγές θα γίνουν και σε πολλούς
άλλους τομείς οικονομικής πολιτικής.

Με μία τετραετία μπροστά της, η νέα κυβέρνηση θα θελήσει ασφαλώς να λύσει
πάγια προβλήματα, όπως το ασφαλιστικό. Θα θελήσει να ολοκληρώσει τον
εκσυγχρονισμό του φορολογικού συστήματος, για τον οποίο απομένουν ακόμη πολλά
βήματα, αλλά και να τροποποιήσει το φορολογικό καθεστώς στην κατεύθυνση που
πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη. Ακόμη πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τα
επιτόκια, αλλά και για τη δραχμή.

Ιδιωτικοποιήσεις

Στις ιδιωτικοποιήσεις το εντυπωσιακότερο ίσως βήμα που θα γίνει θα αφορά τον
ΟΤΕ. Οι πιθανότητες είναι μεγάλες να αποφασισθεί όχι μόνο η τοποθέτηση
στρατηγικού εταίρου, συμμάχου, ή όπως αλλιώς θα ονομασθεί η εταιρεία που θα
συνεργασθεί με τον οργανισμό για να τον βοηθήσει να δικτυωθεί στην Ευρώπη ή
και να δραστηριοποιηθεί στις νέες τεχνολογίες. Οι πιθανότητες είναι μεγάλες να
ανατεθεί σ’ αυτόν και το μάνατζμεντ του οργανισμού.

Μια τέτοια εξέλιξη οδηγεί αυτόματα στο συμπέρασμα ότι το Δημόσιο θα χάσει τον
έλεγχο της πλειοψηφίας των μετοχών του οργανισμού.

Από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας τα σημερινά στελέχη υποστηρίζουν ότι αυτό
δεν είναι απαραίτητο, αλλά και δεν το αποκλείουν. Οπωσδήποτε, υποστηρίζουν ότι
ο στρατηγικός εταίρος θα πρέπει να έχει και μετοχική σχέση με τον οργανισμό.

Αλλά παρατηρούν ότι οι μετοχές που θα του μεταβιβασθούν μπορεί να προέλθουν
από αυτές που κατέχουν φορείς ελεγχόμενοι από το Δημόσιο, πέραν του πακέτου
του 51% που κατέχει το ίδιο το Δημόσιο.

Αν ο ΟΤΕ πάψει να ανήκει κατά πλειοψηφία στο Δημόσιο και η διοίκησή του
ασκείται από ιδιώτη, είναι προφανές ότι ανοίγει ο δρόμος για αντίστοιχες
κινήσεις και σε άλλους οργανισμούς.

Οπωσδήποτε, πάντως, το Δημόσιο θα θελήσει να διατηρήσει για τον εαυτό του
κάποιας μορφής έλεγχο στον ΟΤΕ και στις άλλες ΔΕΚΟ, που θεωρούνται στρατηγικής
σημασίας, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν για την ΔΕΗ, για την οποία προγραμματίζεται να
εισαχθεί στο Χρηματιστήριο στο τέλος του χρόνου. Οι πηγές του ΥΠΕΘΟ αναφέρουν
ότι σε πρώτη φάση θα εισαχθεί ένα μικρό μόνο ποσοστό της τάξεως του 10%, όπως
έγινε και με τον ΟΤΕ. Επίσης, προγραμματίζεται να γίνει παράλληλη εισαγωγή και
σε ξένο χρηματιστήριο, προφανώς της Νέας Υόρκης.

Για την Ολυμπιακή τα σχέδια προβλέπουν προς το παρόν πώληση μόνο μέχρι 20% των
μετοχών της. Το θέμα που προβληματίζει σε σχέση με την Ολυμπιακή, πάντως,
είναι η οικονομική της κατάσταση, από την οποία θα εξαρτηθεί το επενδυτικό
ενδιαφέρον.

Συγκεκριμένα, από την αποτίμηση της εταιρείας, την οποία διενεργεί αυτή τη
στιγμή η Alpha Finance, θα εξαρτηθεί αν θα ενδιαφερθεί και τι τίμημα θα
προσφέρει για την απόκτηση μειοψηφικού πακέτου στην Ολυμπιακή η British
Airways, στέλεχος της οποίας βρίσκεται ήδη στο τιμόνι του εθνικού μας
αερομεταφορέα.

Το χρονοδιάγραμμα, πάντως, προβλέπει ότι η συμφωνία με την βρετανική εταιρεία
πρέπει να ολοκληρωθεί έως τον Ιούλιο. Αν δεν υπάρξει συμφωνία στο τέλος, η
κυβέρνηση θα στραφεί, πιθανότατα, σε άλλον ενδιαφερόμενο. Οι άλλες
ιδιωτικοποιήσεις και μετοχοποιήσεις του προσεχούς διαστήματος περιλαμβάνουν:

* Την Εμπορική Τράπεζα, η οποία θα εκχωρήσει περιορισμένο ποσοστό των μετοχών
της σε ιδιώτη, στρατηγικό σύμμαχο, με στόχο να δικτυωθεί στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ήδη έχουν υποβληθεί προτάσεις από ενδιαφερόμενους, εκ των οποίων μία
τουλάχιστον φέρεται ως ενδιαφέρουσα. Οι αποφάσεις θα ληφθούν από τη διοίκηση
της τράπεζας αμέσως μετά τις εκλογές.

* Την Αγροτική Τράπεζα, η οποία θα εισαχθεί τον Νοέμβριο στο Χρηματιστήριο.

* Την ΕΑΒ και την ΕΛΒΟ, για τις οποίες έχουν ήδη προχωρήσει οι
διαπραγματεύσεις.

* Την ΑΕΔΙΚ (Διώρυγα Κορίνθου).

* Τον ΟΠΑΠ.

* Τα ΕΛΤΑ, για τα οποία αναζητείται στρατηγικός εταίρος που θα αποκτήσει
μειοψηφικό πακέτο και θα στηρίξει την ανάπτυξη της υπηρεσίας ταχυμεταφορών των
ελληνικών ταχυδρομείων.

* Τον ΟΔΙΕ (Ιππόδρομος).

* Τους Οργανισμούς Λιμένων Πειραιώς και Θεσσαλονίκης.

* Την ΕΥΑΘ (Εταιρεία Ύδρευσης Θεσσαλονίκης).

Απελευθερώσεις

Σημαντικότατες αλλαγές στην οικονομία θα επιφέρουν οι καταργήσεις των κρατικών
μονοπωλίων στους τομείς των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.

Την εξέλιξη αυτή επιβάλλει η κοινοτική νομοθεσία, προς την οποία, μάλιστα, η
Ελλάδα προσαρμόζεται με καθυστέρηση, έχοντας εξαντλήσει τα περιθώρια αναβολής
που της είχαν δοθεί.

Συγκεκριμένα, στις τηλεπικοινωνίες ο ΟΤΕ θα χάσει το μονοπώλιο της σταθερής
τηλεφωνίας από 1/1/2001. Ήδη οι πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει αρχίσει να
εκδηλώνεται ενδιαφέρον εκ μέρους ξένων εταιρειών για την παροχή των σχετικών
υπηρεσιών, σε τοπική κλίμακα σε πρώτη φάση.

Πιθανολογείται ότι οι ιδιώτες θα ενδιαφερθούν για το πιο ακριβό και το πιο
προσοδοφόρο κομμάτι της «πίτας», την υπεραστική τηλεφωνία. Επίσης, είναι
βέβαιο ότι κινήσεις θα υπάρξουν από άλλες ΔΕΚΟ, όπως η ΔΕΗ αλλά και η ΕΥΔΑΠ,
οι οποίες διαθέτουν δίκτυα, τα οποία εύκολα μπορούν να αξιοποιήσουν για
τηλεπικοινωνιακές ανάγκες.

Σε ό,τι αφορά την ενέργεια η απελευθέρωση θα έρθει τυπικά λίγο αργότερα, στις
16/2/2001, ενώ ουσιαστικά πιθανολογείται ότι θα αργήσει ακόμη περισσότερο.
Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι το ενδιαφέρον των ιδιωτών να δημιουργήσουν μονάδες
παραγωγής ενέργειας στην Ελλάδα θα είναι περιορισμένο, τόσο λόγω της
γεωγραφικής θέσης της χώρας, όσο και λόγω των εμποδίων που άμεσα ή έμμεσα θα
τεθούν από το θεσμικό πλαίσιο και από την ίδια τη ΔΕΗ.

Απελευθερώσεις, όμως, θα υπάρξουν και σε άλλες αγορές. Τα στελέχη της
σημερινής, τουλάχιστον, κυβέρνησης αναφέρουν με επίταση το τελευταίο διάστημα
την ανάγκη να καταργηθούν οι περιορισμοί για την είσοδο στα λεγόμενα «κλειστά
επαγγέλματα». Δεν είναι τυχαίο ότι στο θέμα αυτό στάθηκε με ιδιαίτερη έμφαση
και ο ΟΟΣΑ.

Επίσης, στο πλαίσιο αυτό πρέπει να τοποθετηθεί και το καθεστώς χορήγησης
αδειών για την άσκηση διαφόρων επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Αναφέρεται
χαρακτηριστικά η χορήγηση αδειών για την ακτοπλοΐα.

Το Χρηματιστήριο

Στο Χρηματιστήριο θα υπάρξουν επίσης, πιθανότατα, παρεμβάσεις. Το ΠΑΣΟΚ
υποστηρίζει ότι τα σημαντικότερα θέματα έχουν ήδη ρυθμισθεί, αλλά δεν αρνείται
ότι χρειάζονται και άλλες πρωτοβουλίες, όπως προέκυψε, μάλιστα, από την
εμπειρία των τελευταίων μηνών.

Με βάση αυτή την εμπειρία λέγεται ότι θα ληφθούν μέτρα σε δύο κατευθύνσεις:

Πρώτον, για την ενίσχυση της διαφάνειας σε όλα τα επίπεδα από την
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, έως τις χρηματιστηριακές εταιρείες και τις ίδιες τις
εισηγμένες επιχειρήσεις και ειδικότερα τον προορισμό των κεφαλαίων που
αντλούν. Δεύτερον, για τον έλεγχο της ρευστότητας σε καθημερινή βάση,
έτσι ώστε να αποτρέπονται ακραία φαινόμενα.