Κλαδικά χαρτοφυλάκια μετοχών απ’ όλη την Ευρώπη

Λίγο πριν από την ένταξη των πρώτων μελών-χωρών της ΟΝΕ το 1998, στη Γερμανία
και στη Γαλλία οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί άρχιζαν να αναθεωρούν τις
επενδυτικές στρατηγικές και τα αποταμιευτικά και ασφαλιστικά προϊόντα.
Μερικούς μήνες αργότερα, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ιταλία
παρατηρήθηκαν παρόμοιες κινήσεις.

Στόχος ήταν να χρησιμοποιηθεί η κεφαλαιαγορά ως επενδυτικό και δανειστικό
εργαλείο, διοχετεύοντας σε αυτήν κεφάλαια που λίμναζαν ως αποθεματικά
(τραπεζών και κυρίως ασφαλιστικών ταμείων). Με τον τρόπο αυτό τα αδρανή
κεφάλαια θα μπορούσαν να γίνουν παραγωγικά.

Ένας τρόπος για να πραγματοποιηθεί η προσπάθεια αυτή είναι η δημιουργία
κλαδικών χαρτοφυλακίων σε πανευρωπαϊκό, αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Αυτό
πρακτικά σημαίνει ότι οι επενδυτικοί φορείς (τράπεζες, αμοιβαία κεφάλαια,
ασφαλιστικά ταμεία, χρηματιστηριαές εταιρείες, εταιρείες επενδύσεων κ.λπ.)
φτιάχνουν χαρτοφυλάκια με μετοχές του ίδιου κλάδου, αλλά από διαφορετικές
αγορές. Δεν βλέπουν δηλαδή μπροστά τους εθνικές οικονομίες ή αγορές, αλλά
εταιρείες. Έτσι, δημιουργούνται χαρτοφυλάκια τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής,
τραπεζών κ.λπ.

Οι αναλυτές δηλαδή συγκρίνουν και βάζουν τις μετοχές του ΟΤΕ στο ίδιο καλάθι
με τις μετοχές της Panafon, της Vodafon κ.λπ. Το ίδιο κάνουν με τις μετοχές
της Alpha Τραπέζης Πίστεως, της Εθνικής, της HSBC της Αγγλίας, της ΒΝΠ της
Γαλλίας, της Deutsch Bank της Γερμανίας κ.λπ., όταν διαμορφώνουν τραπεζικά
χαρτοφυλάκια.

Τα κριτήρια

Διαλέγουν δηλαδή τις καλύτερες μετοχές του κλάδου μεταξύ των χρηματιστηρίων. Η
διαλογή γίνεται με τη χρήση διαφόρων κριτηρίων, τα οποία είναι ποσοτικά και
ποιοτικά. Τα ποσοτικά κριτήρια είναι τα κλασικά, όπως για παράδειγμα οι λόγοι
τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε), οι λόγοι τιμής προς εσωτερική αξία (Ρ/BV) και ο ρυθμός
μεταβολής του λόγου τιμής προς κέρδη (PEG). Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής
Χρηματιστηριακής, παρατηρείται ότι ελληνικές εταιρείες που είναι εισηγμένες
στη Σοφοκλέους μπορούν να συγκριθούν και έχουν ανταγωνιστικούς δείκτες με
αντίστοιχες των ιδίων κλάδων στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Μάλιστα, σε
ορισμένες περιπτώσεις, οι ελληνικές επιχειρήσεις έχουν καλύτερους δείκτες.

Επειδή το καλύτερο δεν μπορεί πάντα να μετρηθεί, υπάρχουν και τα ποιοτικά
κριτήρια. Αυτά έχουν σχέση κυρίως με τα περιθώρια της περαιτέρω ανάπτυξης κάθε
εταιρείας στο πλαίσιο της αγοράς και της οικονομίας που δραστηριοποιούνται. Οι
αναλυτές δηλαδή προσπαθούν να εντοπίσουν εάν η εταιρεία βρίσκεται κοντά στο
σημείο κορεσμού της αγοράς. Έτσι, εάν ένας ποσοτικός δείκτης τοποθετεί μια
ελληνική εταιρεία σε δεύτερη μοίρα απ’ ό,τι μια αγγλική, μπορεί να προτιμηθεί
η ελληνική, διότι έχει μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης.

Για να γίνουν όλα αυτά βοήθησαν η ΟΝΕ, η προοπτική του ευρώ, η διεθνοποίηση
των αγορών και η σταδιακή ωρίμαση των κεφαλαιαγορών τόσο σε θεσμικό όσο και σε
λειτουργικό επίπεδο. Αυτό με απλά λόγια σημαίνει ότι οι κεφαλαιαγορές άρχισαν
να λειτουργούν ως εργαλεία και όχι μόνο ως πεδία τζόγου. Έτσι, ιδιωτικά
κεφάλαια (κυρίως προερχόμενα από την αποταμίευση), αλλά και θεσμικά (κυρίως
ασφαλιστικών ταμείων) βρήκαν διέξοδο στην κεφαλαιαγορά. Δηλαδή, άλλαξε η
επενδυτική συμπεριφορά, η οποία με τη σειρά της οδήγησε στην αλλαγή της
επενδυτικής στρατηγικής των επενδυτικών φορέων.

Κοινωνική διάσταση

Όπως εξηγεί στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο διευθυντής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών της
Εθνικής Χρηματιστηριακής κ. Αλέξανδρος Χρηστάκης, «η αιτία και το αποτέλεσμα
όλων αυτών μάλλον έχει και κοινωνική διάσταση. Η τάση αυτή είναι μέσο
εξυγίανσης των συνταξιοδοτικών φορέων, δεδομένου ότι ο πληθυσμός στην Ευρώπη
γηράσκει. Έτσι, τα κεφάλαια των μη οικονομικά ενεργών πολιτών που σωρεύονται
για συνταξιοδοτικούς σκοπούς αντί να λιμνάζουν σε τοποθετήσεις ελαχίστων
αποδόσεων επανασυνδέονται στην παραγωγή μέσω της κεφαλαιαγοράς». Η εξέλιξη,
όμως, αυτή έχει επιπτώσεις τόσο στις αγορές όσο και στους αποταμιευτές. Το
αποτέλεσμα στις αγορές είναι να συγκεντρωθούν κεφάλαια σε μετοχές σε
πανευρωπαϊκό επίπεδο στους κλάδους που θα προτιμηθούν κα να αδειάσουν από
κάποιους άλλους. Όποια εταιρεία δεν ανήκει στον κλάδο της μόδας, τότε έχει να
διαλέξει δύο δρόμους: Ο πρώτος τις αναγκάζει να ακολουθήσουν το ρεύμα και τους
ρυθμούς ανάπτυξης. Ο δεύτερος τις αναγκάζει να μετεξελιχθούν προς τη μόδα με
εξαγορά. Ωστόσο, δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει το ενδεχόμενο της δημιουργίας
κλαδικών χαρτοφυλακίων με μετοχές εταιρειών που δεν είναι στη μόδα, τα οποία
θα λανσάρονται παράλληλα με τα κύρια.

Η βασική επίπτωση για τον αποταμιευτή είναι η δημιουργία απλών αποταμιευτικών
προϊόντων (π.χ., λογαριασμός ταμιευτηρίου), τα οποία θα προσφέρουν ένα σταθερό
επιτόκιο (π.χ., το επιτόκιο του ευρώ) και ένα μεταβλητό κομμάτι, που θα
εξαρτάται από την πορεία της επένδυσης που θα επιλέξει ο πελάτης. Η επένδυση
αυτή μπορεί να συνδέεται με μετοχές (κλαδικό χαρτοφυλάκιο), ομόλογα,
συνάλλαγμα, εμπορεύματα, αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ.).

Όμως, αυτά αποτελούν προϊόντα κυρίως σε επίπεδο ομίλων που θα μοιράζονται στο
δίκτυο. Κι αυτό διότι τα επενδυτικά προγράμματα θα συνδυάζονται με τα
ασφαλιστικά και η τάση που επικρατεί είναι να γίνουν ένα. «Ένα τέτοιο
ασφαλιστικό-επενδυτικό προϊόν συμβάλλει στην επενδυτική συνείδηση και παιδεία
και στην αποβολή της ψυχολογίας του τζόγου», λέει χαρακτηριστικά ο κ.
Χρηστάκης. «Όμως», συνεχίζει, «όλα αυτά προϋποθέτουν εναρμόνιση του θεσμικού
πλαισίου της κεφαλαιαγοράς, ώστε να μπορούν ισότιμα να πάρουν μέρος οι ξένοι
στην ελληνική αγορά και οι Έλληνες στις ξένες αγορές».