Η αρχή της αντιστοιχίας ως αίτημα των εκλογών

Η μεγαλύτερη επιστημονική κατάκτηση του εικοστού αιώνα υπήρξε η κατανόηση των
νόμων του μικρόκοσμου. Ο συναρπαστικός αυτός κόσμος του ατόμου και των
ηλεκτρονίων, έδειξε να μην υπακούει στους ακριβείς νόμους της Μηχανικής, που
είχε συλλάβει η μεταλοφυΐα του Νεύτωνα. Μια καινούργια και παράδοξη μηχανική ­
η Κβαντομηχανική ­ αποδείχθηκε απαραίτητη για την ερμηνεία του. Η
Κβαντομηχανική δεν υπήρξε μόνον ένα μεγάλο διανοητικό επίτευγμα, αλλά
αποτέλεσε και τη βάση για την ανάπτυξη της σύγχρονης τεχνολογίας. Έμοιαζε,
ωστόσο, να παραβιάζει την κοινή λογική· και στηριζόταν σε μια τολμηρή αρχή,
την αρχή της αβεβαιότητας, για την προσέγγιση της αλήθειας.

Κι ενώ είναι γνωστό ότι η μεταφορά επιστημονικών όρων στην πολιτική ή τις
κοινωνικές διεργασίες είναι παρακινδυνευμένη, αυτός ο αναπάντεχος διαχωρισμός
του μεγάκοσμου από τον μικρόκοσμο φαίνεται να έχει ορατές αναλογίες με όσα
συμβαίνουν στη σύγχρονη Ελλάδα. Ο ελληνικός μεγάκοσμος μοιάζει να υπακούει
στους Νευτώνειους νόμους και έτσι εμφανίζει σταθερότητα και συνέπεια. Η Ελλάδα
συνιστά μια ειρηνική όαση στον ταραγμένο βαλκανικό περίγυρο, είναι μια χώρα
δημοκρατική και με αναμφισβήτητο οικονομικό δυναμισμό και βαδίζει με
αιτιοκρατική ακρίβεια στο ευρωπαϊκό της μέλλον. Σε μεγάλο βαθμό, η εικόνα αυτή
οφείλεται στο ιστορικό ρεύμα που αναδύθηκε τα τελευταία χρόνια μέσα από το
ΠΑΣΟΚ. Και ενώ το ρεύμα αυτό απηχούσε πολύ σοβαρότερα αιτήματα και
ευαισθησίες, είχε την ατυχία να αποκληθεί μονοδιάστατα «εκσυγχρονισμός».

Σε αντίθεση, ωστόσο, με την εικόνα που παρουσιάζει η χώρα σε μεγάλη κλίμακα, ο
ελληνικός μικρόκοσμος ­ ο μικρόκοσμος της καθημερινότητας ­ φαίνεται να
διέπεται από άλλους νόμους. Στα νοσοκομεία ή τη λειτουργία των θεσμών, στη
φροντίδα για το περιβάλλον και στα θέματα της παιδείας, στη Δημόσια Διοίκηση,
αλλά και στο δράμα των ανέργων ­ στον μικρόκοσμο, δηλαδή όπου κινείται ο
πολίτης ­ η πραγματικότητα παραβιάζει πολλές φορές την κοινή λογική και η
αβεβαιότητα για ένα καλύτερο αύριο κυριαρχεί. Συμπεριφορές, που εκπορεύονται
από παλαιοκομματικές πρακτικές ή απλή ανικανότητα υπονομεύουν κρίσιμες
επιλογές και δημιουργούν απογοήτευση και αδιέξοδα.

Έτσι, η Ελλάδα εμφανίζει έναν σχιζοφρενικό δυϊσμό. Σε μεγάλη κλίμακα,
παρουσιάζει μια εντυπωσιακή πορεία και δείχνει αυτοπεποίθηση για τον εαυτό της
και τις κινήσεις της. Από την άλλη, στη μικροκλίμακα της εθνικής ζωής και ενώ
ασφαλώς υπήρξαν βήματα προόδου, ο τόπος φαίνεται συχνά να παραπαίει από λογής
αγκυλώσεις και την έλλειψη πολκιτικών αξιών. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι
κατά την προεκλογική περίοδο είδαμε την πολιτική να υποτάσσεται στους
διαφημιστές, ή να ευτελίζεται σε αφυδατωμένους μονολόγους των αρχηγών.

Ο προοδευτικός, λοιπόν, κόσμος ­ και όχι κάποιοι επώνυμοι του ιδίου οφέλους ­
που στηρίζει το ΠΑΣΟΚ επειδή επέτυχε σε μεγάλα και δύσκολα, απαιτεί από αυτό
να σεβασθεί στο εξής περισσότερο τη νοημοσύνη και την ποιότητα ζωής του· και,
περιορίζοντας τον κομματικό του πατριωτισμό, να ακούσει τον πραγματικό σφυγμό
της κοινωνίας. Ζητά, με λίγα λόγια, να κατανοήσει ότι αυτά που συνιστούν τον
μικρόκοσμο του πολίτη, είναι εξίσου σημαντικά με τους δείκτες της οικονομίας
και τις διεθνείς μας συμφωνίες. Όπως μάλιστα διδάσκει η Κβαντομηχανική, κάθε
μεμονωμένο άτομο της ύλης δεν υπακούει σε κανόνες.

Η πορεία όμως ενός συνόλου είναι δυνατόν να προβλεφθεί. Είναι, λοιπόν, καιρός
ο Έλληνας, διατηρώντας τον εγγενή αναρχισμό του, να αισθανθεί μέρος ενός
κοινωνικού συνόλου που κινείται με ευθύνη και προοπτική.

Η ιδιοτυπία, λοιπόν, των εκλογών έγκειται στο ότι, από ένα μεγάλο μέρος
προβληματισμένων πολιτών, η κυβέρνηση δεν θα ψηφισθεί απλώς για όσα έπραξε·
αλλά επίσης για όσα αρνήθηκε ή, έστω, δεν μπόρεσε να πράξει. Η ελπίδα, ότι
τώρα η στάση της θα είναι διαφορετική ­ ελπίδα, που δεν μπορούν καθόλου να
εμπνεύσουν οι αντίπαλοί της ­ στηρίζεται στο ότι, έστω και με καθυστέρηση, η
κυβέρνηση φαίνεται να έχει πια συνείδηση των προβλημάτων· και ότι διδάχθηκε
από τις δικές της ανεπάρκειες.

Αυτό τουλάχιστον έδειξε η κρατική κινητοποίηση κατά τους πρόσφατους σεισμούς,
αλλά και η καλύτερη τώρα προστασία από την εγκληματικότητα. Στο ίδιο πλαίσιο
εντάσσεται και η αντίδραση της κυβερνήσεως στη χρηματιστηριακή υστερία, που
στην αρχή εκείνη ενεθάρρυνε. Αν λοιπόν η κυβέρνηση δεν μπορεί να επαινεθεί για
τις προβλεπτικές της ικανότητες, έδειξε ωστόσο μια αξιοσημείωτη εγρήγορση.

Αξίζει, άλλωστε, να υπογραμμισθεί ότι, όπως δέχεται και η σύγχρονη επιστήμη, ο
μικρόκοσμος δεν είναι τόσο διαχωρισμένος από τον μεγάκοσμο. Στα όρια των δύο ­
σύμφωνα με την αρχή της αντιστοιχίας ­ οι νόμοι της Κβαντομηχανικής και του
Νεύτωνα συγκλίνουν.

Η αρχή της αντιστοιχίας επιτρέπει, λοπόν, την αισιοδοξία ότι η καλή εικόνα της
Ελλάδας, σε μεγάλη κλίμακα, θα επιτευχθεί και στους μικρόκοσμους που την
απαρτίζουν. Αλλιώς, η εικόνα ίσως παραμένει πάντοτε καλή και οι δείκτες δεν θα
παύσουν να ευημερούν. Η εσωτερική όμως ζωή της χώρας και η δική μας διαρκώς θα
ταλανίζεται, χωρίς την ανάσα και το άλλο ήθος της πολιτικής που απαιτούν οι
κρίσιμοι καιροί.