Κερδίστε φόρους από μεταβιβάσεις μετοχών

Εάν θέλετε να μεταβιβάσετε μετοχές σε συγγενείς ή σε τρίτους τότε θα πρέπει να
ξέρετε ότι μπορείτε να αποφύγετε σημαντικά έξοδα, όταν οι τίτλοι αλλάζουν
χέρια μέσω του Χρηματιστηρίου.

Και αυτό γιατί όταν μεταβιβάζετε μετοχές μέσω χρηματιστηριακών εταιρειών ή
εταιρειών λήψης και διαβίβασης εντολών (ΕΛΔΕ), τότε επιβαρύνεστε μόνο με τις
νόμιμες προμήθειες που ισχύουν για κάθε χρηματιστηριακή πράξη και δεν
καταβάλλετε φόρους κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής.

Πρόκειται για τις ονομαστικές και ανώνυμες μετοχές κάθε εισηγμένης εταιρείας,
της οποίας οι τίτλοι αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο Χρηματιστήριο
Αξιών Αθηνών. Αυτό επισημαίνουν οι κύκλοι της αγοράς, οι οποίοι προσθέτουν
ακόμη πως η μεταβίβαση γίνεται με τη μορφή πώλησης από το ένα χαρτοφυλάκιο και
την αγορά από το άλλο, ενώ με τον τρόπο αυτό εκτός από χρήμα γλιτώνετε και
αρκετό χρόνο.

Τι ισχύει σήμερα

Μετά την εκρηκτική άνοδο που σημείωσε από τις αρχές του προηγούμενου έτους ο
Γενικός Δείκτης στην οδό Σοφοκλέους, σημαντικός αριθμός από νέους επενδυτές
αποφάσισε να ανοίξει κωδικό ώστε να αποκτήσει μερίδιο στην πίτα. Έτσι, σήμερα
πολλοί από αυτούς που έχουν αποκτήσει θέση στην αγορά επιθυμούν να
μεταβιβάσουν μέρος των μετοχών που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους σε συγγενικά
πρόσωπα, όπως, για παράδειγμα, σε παιδιά ή σε αδέλφια. Γενικός κανόνας είναι
πως οι μετοχές που έχουν αποϋλοποιηθεί μπορούν να αλλάξουν χέρια μόνο μέσω
Χρηματιστηρίου. Αντίθετα, οι ονομαστικές μετοχές καθώς και οι ανώνυμες μετοχές
που δεν έχουν ακόμη αποϋλοποιηθεί μπορούν να μεταβιβαστούν είτε μέσω
Χρηματιστηρίου είτε με συμβολαιογραφική πράξη. Στην τελευταία όμως περίπτωση,
ο ενδιαφερόμενος είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει πρόσθετους φόρους.

Οι ονομαστικές μετοχές

Οι ονομαστικές μετοχές, που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο
Χρηματιστήριο, δεν εντάσσονται στο σύστημα αποϋλοποίησης. Έτσι, η μεταβίβαση
μπορεί να γίνει μέσω Χρηματιστηρίου ή μέσω συμβολαιογράφου. Στην πρώτη
περίπτωση, η μεταβίβαση γίνεται με την πώληση των υπαρχόντων μετοχών και την
ταυτόχρονη αγορά τους στην ίδια τιμή και σε άλλο όνομα.

Για παράδειγμα όταν ένας γονέας έχει ονομαστικές μετοχές οποιασδήποτε
εισηγμένης εταιρείας και θέλει να τις μεταβιβάσει στο παιδί του, τότε δίνει
εντολή στη χρηματιστηριακή του εταιρεία αυτές να πωληθούν από το χαρτοφυλάκιό
του και να πιστωθούν (αγοραστούν) την ίδια στιγμή στον κωδικό του παιδιού του.
Το κόστος είναι η νόμιμη προμήθεια που χρεώνει η χρηματιστηριακή εταιρεία για
κάθε συναλλαγή. Επισημαίνεται ότι σε αυτή την περίπτωση, όπως τονίζει ο
διευθυντής του Τμήματος Ανάλυσης της Κονταλέξης ΑΧΕ κ. Γιώργος Καρούσσος,
πολλές χρηματιστηριακές εταιρείες χρεώνουν τη μισή προμήθεια, καθώς γίνονται
δύο ίδιες πράξεις μέσα στην ίδια ημέρα. Επιπλέον, ο πωλητής χρεώνεται με
μεταβιβαστικά που φθάνουν το 0,06% και φόρο στην πώληση 0,6%.

Οι ανώνυμες μετοχές

Παλαιότερα οι ανώνυμες μετοχές ήταν πολύ εύκολο να μεταβιβαστούν, καθώς το
μόνο που χρειαζόταν ήταν να αλλάξουν χέρια οι ίδιοι οι τίτλοι χωρίς να
μεσολαβήσει τρίτος.

Μετά την αποϋλοποίηση, ωστόσο, η επιλογή είναι μονόδρομος.

Έτσι, ο μόνος τρόπος για να αλλάξουν χέρια οι μετοχές είναι αυτές να πωληθούν
από το ένα χαρτοφυλάκιο και να αγοραστούν από το άλλο. Για τις ανώνυμες
μετοχές που δεν έχουν ακόμη αποϋλοποιηθεί, ισχύει ό,τι και για τις ονομαστικές
με τη διαφορά πως σε αυτή την περίπτωση ο πωλητής δεν χρειάζεται να καταβάλει
μεταβιβαστικά (0,06%). Υπενθυμίζεται, ωστόσο, πως υπάρχει συγκεκριμένη
προθεσμία για την αποϋλοποίηση των ανώνυμων εισηγμένων στο ΧΑΑ μετοχών, μετά
την οποία οι τίτλοι εκποιούνται.

Με συμβολαιογράφο

Η μεταβίβαση ονομαστικών μετοχών ή μετοχών που δεν έχουν αποϋλοποιηθεί, μπορεί
να γίνει και με συμβολαιογραφική πράξη. Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση το
συνολικό κόστος είναι αυξημένο. Και αυτό γιατί πρέπει να υπολογιστεί το
δικαίωμα του συμβολαιογράφου (1,2% επί του συνόλου του ποσού), καθώς και η
κράτηση επί του συνόλου των μετοχών (0,65%) που αποδίδεται στο Ταμείο Νομικών.
Εξάλλου, η μεταβίβαση μετοχών με συμβολαιογραφική πράξη επιβαρύνεται με φόρο
που καθορίζεται από ειδική κλίμακα ανάλογα με το συνολικό ποσό, το είδος της
συγγένειας και το είδος της μεταβίβασης (για παράδειγμα, κληρονομιά, γονική
παροχή δωρεά). Το αφορολόγητο όριο είναι 5.175.000 δραχμές για κάθε παιδί, ενώ
ο συντελεστής της φορολογίας για μεγαλύτερα ποσά μεταβάλλεται ανάλογα με το αν
πρόκειται για γονική παροχή, δωρεά κ.λπ. Ενδεικτικά, ο φόρος για γονική παροχή
είναι 2,5% και για δωρεά 5% περίπου.

Πράξεις και με πληρεξούσιο

Η μεταβίβαση μετοχών γίνεται με τρεις ουσιαστικά βασικούς τρόπους: Με
εξωσυνεδριακό πακέτο σε προσυμφωνημένη τιμή, με ταυτόχρονη μεταβίβαση ή με
πληρεξούσιο από τον κάτοχο με το οποίο μπορεί κανείς να αγοράζει και να πουλά
όλες ή κάποιες μετοχές που βρίσκονται στο χαρτοφυλάκιο του πρώτου.

* Εξωσυνεδριακό πακέτο: Η ισχύουσα νομοθεσία δεν καθορίζει ότι το
εξωσυνεδριακό πρέπει να αφορά κάποιον ελάχιστο αριθμό μετοχών. Έτσι, καθένας
έχει ουσιαστικά τη δυνατότητα να μεταβιβάζει μετοχές σε τρίτους με μόνο κόστος
αυτό της προμήθειας που χρεώνει η χρηματιστηριακή εταιρεία. Για να γίνει
εξωσυνεδριακό πακέτο θα πρέπει η εταιρεία ή οι εταιρείες που αγοράζουν και
πωλούν να συμπληρώσουν ειδικό έντυπο όπου θα αναγράφεται μεταξύ άλλων ο
αριθμός των μετοχών, η τιμή κ.λπ.

* Ταυτόχρονη μεταβίβαση: η αγορά και η πώληση γίνονται με δύο
ξεχωριστές εντολές στην ίδια ακριβώς τιμή. Πρακτικά, η εταιρεία δίνει πρώτα
εντολή πώλησης και αμέσως ακολουθεί η εντολή αγοράς.

* Πληρεξούσιο: Ο κάτοχος ενός χαρτοφυλακίου έχει τη δυνατότητα μέσω
ειδικού πληρεξουσίου που συντάσσει αρμόδιος συμβολαιογράφος να δίνει τη
δυνατότητα σε τρίτο πρόσωπο να διαχειρίζεται όλες ή συγκεκριμένες μετοχές που
υπάρχουν μέσα σε αυτό. Ο διαχειριστής πρέπει να ενημερώσει σχετικά τη
χρηματιστηριακή εταιρεία όπου παραδίδει και αντίγραφο του πληρεξουσίου.

Τα 5 βήματα της συναλλαγής

1. Απαραίτητο είναι ο αποδέκτης να ανοίξει κωδικό σε χρηματιστηριακή
εταιρεία.

2. Ακολουθεί η συνεννόηση με τις χρηματιστηριακές εταιρείες για την
ταυτόχρονη αγορά και πώληση των μετοχών (ταυτόχρονη μεταβίβαση).

3. Απαραίτητη η συμπλήρωση ειδικού εντύπου εντολής (για τη χειροκίνητη
εκτέλεση συναλλαγών) αν πρόκειται για εξωσυνεδριακό πακέτο.

4. Πραγματοποίηση της πράξης καταχώρησης των μετοχών.

5. Στην περίπτωση διαχείρισης των μετοχών από τρίτο πρόσωπο απαιτείται
πληρεξούσιο (εναλλακτικά).