ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ολυμπιακά έργα

Η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων είναι μία πολύ σοβαρή υπόθεση για την
πόλη και τη χώρα που αναλαμβάνει τη δέσμευση για τη διεξαγωγή τους. Όμως οι
θετικές ή αρνητικές επιπτώσεις των Αγώνων στην οικονομία της πόλης και στο
αστικό περιβάλλον συνειδητοποιούνται, συνήθως, μετά την ανάληψη των ευθυνών
και των υποχρεώσεων απέναντι στους διεθνείς οργανισμούς (Διεθνής Ολυμπιακή
Επιτροπή, Αθλητικές Ομοσπονδίες κ.ά.).

Έτσι οι αντιτιθέμενες απόψεις που εκφράζονται αρχικά, υπέρ ή κατά της
διεκδίκησης της υποψηφιότητας μιας πόλης, δεν μπορούν να συλλάβουν τα
πραγματικά προβλήματα και τις εντάσεις που δημιουργούνται στη συνέχεια. Αυτές
εξαρτώνται από τον συσχετισμό κοινωνικο-οικονομικών συμφερόντων που
εμπλέκονται στην οριστική χωροθέτηση των Ολυμπιακών έργων, στην προώθηση των
πολεοδομικών και περιβαλλοντικών ρυθμίσεων, στην υλοποίηση των μελετών /
διαγωνισμών, αναθέσεων και κατασκευών των έργων, καθώς και στις διαδικασίες
λήψης αποφάσεων.

Μάλιστα, σε κοινωνίες που διαπιστώνεται έλλειμμα δημοκρατικού προγραμματισμού
και απουσία ενδιάμεσων θεσμών διαλόγου, οι αναδυόμενες τοπικές συγκρούσεις
επιλύονται συνήθως έπειτα από πολύπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες με ένδικα
μέσα. Τα σημαντικά αυτά ζητήματα αφορούν βεβαίως και τους Ολυμπιακούς Αγώνες
της Αθήνας του 2004. Στο άρθρο αυτό θα περιοριστούμε στη μέχρι σήμερα
υλοποίηση των στρατηγικών στόχων που τέθηκαν αρχικά με τον σχεδιασμό των
Ολυμπιακών έργων.

Υπενθυμίζουμε, ότι στους βασικούς στρατηγικούς στόχους προβλέπετο να έχει τη
συνολική ευθύνη του σχεδιασμού και της κατασκευής των σημαντικότερων έργων
(ιδίως αυτών που έχουν αποδοτική μεταολυμπιακή χρήση και είναι πρόσφορα για
συγχρηματοδότηση με τον ιδιωτικό τομέα), η Οργανωτική Επιτροπή των Ολυμπιακών
Αγώνων Αθήνα 2004 Α.Ε. (Πράξη Υ.Σ. 10.4.1998). Προτιμήθηκε η σύσταση Ειδικής
Εταιρείας για την εκτέλεση των Ολυμπιακών έργων υπό την εποπτεία της
Οργανωτικής Επιτροπής. Στην πραγματικότητα όμως οι εξελίξεις ήταν τελείως
διαφορετικές από τους στρατηγικούς στόχους. Η Ειδική Εταιρεία ουδέποτε
συγκροτήθηκε. Αντίθετα έχουμε μια μεγάλη διασπορά των έργων σε διαφορετικούς
φορείς, όπως στον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας (το Ολυμπιακό Χωριό), στον
Οργανισμό Διεξαγωγής Ιπποδρομιών Ελλάδος (τα σημαντικά έργα του Φαληρικού
Όρμου, ο Ιππόδρομος και το Κέντρο Ιππασίας στο Μαρκόπουλο), ενώ συζητείται
ακόμη η ανάθεση όλων των συνοδευτικών έργων υποδομής σε Ειδική Υπηρεσία υπό τη
Γ.Γ. Δημοσίων Έργων του ΥΠΕΧΩΔΕ. Η πολυδιάσπαση της ευθύνης για την υλοποίηση
των Ολυμπιακών Έργων θέτει μια σειρά από ερωτήματα:

α) Σε ποιο βαθμό ο κατακερματισμός αυτός ακυρώνει τον στρατηγικό σχεδιασμό και
τους στόχους της χωροταξικής και περιβαλλοντικής αναβάθμισης της Αθήνας μέσω
των Ολυμπιακών έργων;

β) Πόσο αποτελεσματικός μπορεί να είναι πλέον ο επιτελικός – συντονιστικός
ρόλος της Οργανωτικής Επιτροπής καθώς και ο πολιτικός ρόλος της Ειδικής
Διυπουργικής Επιτροπής;

γ) Δεδομένης της έλλειψης συντονισμού και συνεργασίας διαφόρων φορέων καθώς
και της έλλειψης εμπειρίας στη διαχείριση και ολοκλήρωση σύνθετων έργων, όπως
και τα Ολυμπιακά έργα, μπορούν οι υπάρχουσες οργανωτικο-διοικητικές δομές να
ανταποκριθούν στο ανελαστικό χρονοδιάγραμμα και πολύ περισσότερο στην
υλοποίηση αναπτυξιακών, πολεοδομικών και περιβαλλοντικών στόχων;

δ) Είναι δυνατόν χωρίς τη δημιουργία ενδιάμεσων θεσμών διαλόγου και
δημοκρατικού προγραμματισμού, που συμβάλλουν στη διαφάνεια, στην πληροφόρηση
και ενεργή συμμετοχή των οργανωμένων δυνάμεων της κοινωνίας, να επιλύονται οι
αντιθέσεις και οι συγκρούσεις ή θα παραπέμπονται συνεχώς τα επίμαχα θέματα στη
Δικαιοσύνη (Συμβούλιο της Επικρατείας, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο); Ήδη έχουν
κατατεθεί οι πρώτες προσφυγές από περιβαλλοντικές και άλλες μη κυβερνητικές
οργανώσεις (π.χ. Ολυμπιακό Χωριό).

Τα ερωτήματα επαναθέτουν την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδιασμού
των Ολυμπιακών Έργων και τη δημιουργία των πολιτικών και διοικητικών
προϋποθέσεων υλοποίησής τους. Χρειάζονται αποτελεσματικότεροι και
δημοκρατικότεροι θεσμοί σε όλα τα επίπεδα (π.χ. Ειδικό Υπουργείο, ενεργοποίηση
της Ειδικής Εταιρείας, ενδιάμεσοι θεσμοί δημοκρατικού προγραμματισμού,
πολιτική συμμετοχή κ.ά.) όχι μόνο για την έγκαιρη και ομαλή διεξαγωγή των
Αγώνων που έχει αναλάβει η χώρα αλλά και για την καλύτερη αξιοποίηση των
θετικών επιπτώσεων των έργων στο αστικό περιβάλλον, κυρίως στη μετα –
ολυμπιακή χρήση τους.

Ο Παναγιώτης Γετίμης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.