Ταξίδεψε στις μνήμες του

Σε ηλικία επτά ετών υποχρεώθηκε να αφήσει το νησί όπου γεννήθηκε, για να
επιστρέψει στην πατρίδα του, την Τουρκία. Τώρα, αρκετές δεκαετίες αργότερα,
βρίσκεται για άλλη μια φορά στην Κρήτη, αναζητώντας τις παιδικές του μνήμες,
αλλά και τους τόπους που γνώρισε περισσότερο μέσα από τις διηγήσεις των γονιών
και των παππούδων του. Ο ηλικίας 83 ετών σήμερα Τουρκοκρητικός Ρασήχ Σομέρ,
γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης, αλλά έφυγε από το νησί μαζί με την
οικογένειά του το 1924, στα πλαίσια της ανταλλαγής πληθυσμών.

ΧΑΝΙΑ

Ο Ρασήχ Σομέρ, μαζί με άλλους συμπατριώτες του, βρίσκεται αυτές τις μέρες στο νησί και αναζητεί τα μέρη όπου πρωτόπαιξε ως παιδί. Μιλά πολύ καλά τα ελληνικά και ακόμη περισσότερο: Ξάφνιασε τους Κρητικούς που συνάντησε, καθώς σιγοτραγουδούσε συνεχώς μαντινάδες.

Ο Ρασήχ Σομέρ είχε επισκεφθεί την Ελλάδα πριν από μερικά χρόνια για
επαγγελματικούς λόγους ­ είναι ιδιοκτήτης τσιμεντοβιομηχανίας. Πρόσφατα όμως,
αποφάσισε να επισκεφθεί την Κρήτη. Μαζί με άλλους συμπατριώτες του βρίσκεται
αυτές τις μέρες στο νησί και αναζητά τα μέρη όπου πρωτόπαιξε ως παιδί, τα μέρη
όπου γεννήθηκαν οι παππούδες και οι γονείς του. Ο ίδιος μιλά πολύ καλά τα
ελληνικά και ακόμη περισσότερο: Ξάφνιασε τους Κρητικούς που συνάντησε, καθώς
σιγοτραγουδούσε συνεχώς μαντινάδες. «Μιλάω τα κρητικά» εξήγησε χαμογελώντας
και πρόσθεσε: «Όλη μου η οικογένεια μιλούσε τα κρητικά. Χρειάστηκε να πάμε
στην Τουρκία για να μάθουν οι παππούδες μου τουρκικά. Δεν ήξεραν καθόλου και
έτσι, παρά το ότι ζούσαμε πλέον στην Τουρκία, εκείνοι εξακολουθούσαν να μου
μιλάνε ελληνικά, ενώ πολύ συχνά το ίδιο έκαναν και οι γονείς μου».

Όπως είπε ο κ. Σομέρ, παρά το γεγονός ότι ήταν παιδάκι όταν έφυγε από την
Κρήτη, πολλές φορές έπιασε τον εαυτό του όλα αυτά τα χρόνια να νιώθει
νοσταλγία για το νησί. «Έχουν περάσει πολλά χρόνια και τα πράγματα που ξέρω
για την Κρήτη είναι τα περισσότερα από τους γονείς μου. Ο πατέρας και η μητέρα
μου ένιωθαν πάντα νοσταλγία γι’ αυτόν τον τόπο. Είναι δύσκολο να αποχωριστείς
τον τόπο στον οποίο γεννήθηκες για να αναγκαστείς να φύγεις στα σαράντα σου
χρόνια, όπως ήταν τότε οι δικοί μου. Ό,τι φαγητό και ό,τι ποτό κι αν δοκίμαζαν
στη Σμύρνη όπου εγκατασταθήκαμε μετά το ’24, έλεγαν πως ήταν καλό, αλλά όχι
καλύτερο από τα κρητικά. Γι’ αυτό, πολλές φορές, έχοντας στην καρδιά τους τον
τόπο που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν, επαναλάμβαναν τη μαντινάδα: «Κρητικιά μου
λεμονιά, και πού να σε φυτέψω, θα σε φυτέψω στην καρδιά, μπας και σε
προστατέψω…».

Ο 83χρονος Τουρκοκρητικός συγκινείται όταν μιλάει για το πατρικό του σπίτι και
όπως μάλιστα λέει, ο παππούς του ήταν αξιωματούχος της πόλης του Ηρακλείου στα
1910. «Εκεί που σήμερα βρίσκεται το Ταχυδρομείο του Ηρακλείου ήταν το σπίτι
μου. Όταν φύγαμε έγινε ορφανοτροφείο, μετά έμαθα πως κάηκε και τώρα
στεγάζονται οι ταχυδρομικές υπηρεσίες» λέει και προσθέτει πως είχε την
ευκαιρία σε επίσκεψή του στο Δημαρχείο Ηρακλείου, να δει την υπογραφή του
παππού του σε έγγραφα που φυλάσσονται στο αρχείο.

«Τα Χανιά, όπως και το Ηράκλειο, μοιάζουν πολύ με τις τουρκικές πόλεις, τη
Μαρμαρίδα και την Αλικαρνασσό. Το ίδιο και οι άνθρωποι», λέει ο ηλικιωμένος
Τουρκοκρητικός και συνεχίζει: «Έχω την ιδέα ότι είμαστε φίλοι οι απλοί
άνθρωποι». Μολονότι οι Τουρκοκρητικοί έφυγαν από το νησί εδώ και αρκετές
δεκαετίες, εντούτοις διατήρησαν στην Τουρκία έθιμα και παραδόσεις της Κρήτης.
«Πολλοί εξακολουθούμε να μαγειρεύουμε παραδοσιακά κρητικά φαγητά, πίνουμε
τσικουδιά και χορεύουμε χορούς σαν τον πεντοζάλη», λέει ο κ. Σομέρ, και
σπεύδει με μια μαντινάδα να επιβεβαιώσει τα λόγια του: «Άλλο χορό δεν έχουμε,
μόνο τον πεντοζάλη, που τρία βήματα ομπρός, και δυο γιαγέρνει πάλι».