Για το νερό ο επόμενος πόλεμος;

Η πλημμυρίδα. Μία από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου, η Χασάνκιεφ, θα πνιγεί κάτω από τόνους νερό, από το φράγμα που θα κτίσουν οι Τούρκοι για να συγκρατήσουν τα νερά του Τίγρητος

Το νερό, πηγή ζωής, έχει καταστεί αντικείμενο επικίνδυνης διένεξης. Οι
αναπτυσσόμενες χώρες, αντιμέτωπες με αύξηση στους πληθυσμούς τους και τη
διατάραξη του περιβάλλοντος, κονταροχτυπιούνται για τους υδάτινους πόρους. Από
τους υπουργούς, οι οποίοι θα συμμετάσχουν στις 21 και 22 Μαρτίου στη Διεθνή
Διάσκεψη για το Νερό, στη Χάγη, θα ζητηθεί να βοηθήσουν, εγκρίνοντας την ιδέα
ενός διεθνούς μεσολαβητή στις διασυνοριακές κρίσεις που αφορούν στο νερό,
συμβάλλοντας έτσι στην αποκλιμάκωση των εντάσεων.

214 διεθνείς ποταμοί

«Σε παγκόσμια κλίμακα υπάρχουν τουλάχιστον 214 ποταμοί που διέρχονται μέσω δύο
ή τριών χωρών, όμως κανείς από τους ισχύοντες νόμους δεν διέπει τον
καταμερισμό και τη χρήση των διεθνών υδάτων», υποστηρίζει η Σάρα Πόστελ,
ερευνήτρια της περιβαλλοντικής οργάνωσης Worldwatch Institute, που εδρεύει
στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Επιτροπή για το Νερό, θα χρειαστεί αύξηση της τάξεως
του 20% σε γλυκό νερό έως το έτος 2025, όταν δηλαδή ο πληθυσμός του Γης ­ των
6 δισεκατομμυρίων σήμερα ­ αναμένεται να φθάσει τα 9 δισεκατομμύρια.

Στη Μ. Ανατολή

Ο Ισμαήλ Σεραγκελντίν, αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, έκανε μια
δυσοίωνη πρόβλεψη το 1995: «Πολλοί από τους πολέμους του αιώνα που διανύουμε
έγιναν για το πετρέλαιο, όμως οι πόλεμοι του επόμενου αιώνα θα γίνουν για το
νερό».

Το κρισιμότερο σημείο ανάφλεξης είναι η Μέση Ανατολή, περιοχή που κυριαρχείται
από το κλίμα της ερήμου, ενώ παρατηρείται ραγδαία αύξηση του πληθυσμού και
συρρίκνωση των υδροφόρων στρωμάτων του υπεδάφους. Σε όλα αυτά προστίθεται και
η ταραγμένη παράδοση που τη συνοδεύει με συγκρούσεις μεταξύ των χωρών που την
απαρτίζουν.

Το Ισραήλ, η Ιορδανία, ο Λίβανος και η Συρία αντλούν νερό από τους ποταμούς
Ιορδάνη και Γιαρμούκ, ενώ Εβραίοι έποικοι και Παλαιστίνιοι στη Δυτική Όχθη
εξαρτώνται κυρίως από τα υδροφόρα στρώματα του Γιαργκόν/Τανινίμ, καθώς και από
δύο άλλα που διέρχονται στο μεγαλύτερο τμήμα του υπεδάφους των
διαφιλονικούμενων, από τους εποίκους, περιοχών. Στη Γάζα, η στάθμη του νερού
στο υπέδαφος συρρικνώνεται κατά 15 με 20 εκατοστά τον χρόνο, ενώ η ποιότητά
του διαταράσσεται από τη διείσδυση του θαλασσινού νερού.

Πύργος νερού

Τα υψίπεδα του Γκολάν, που αποκαλούνται «ο πύργος νερού» της Μέσης Ανατολής,
αποτελούν κρίσιμο σημείο στις ειρηνευτικές συνομιλίες ανάμεσα στο Ισραήλ και
τη Συρία, ενώ σημαντικό ρόλο για οποιαδήποτε τελική ισραηλινή αποχώρηση από
τον Νότιο Λίβανο είναι πιθανόν να παίξει η απώλεια σε υδάτινους πόρους από τον
ποταμό Λίτανι. Στην Τουρκία, το τεράστιο σύστημα φραγμάτων του Έργου της
Νοτιοανατολικής Ανατολίας θα επηρεάσει, σε μεγάλο βαθμό, τους ποταμούς Τίγρη
και Ευφράτη, ενώ ανομολόγητες παραμένουν οι συνέπειες για τη Συρία και το
Ιράκ.

Στην Ασία

Στην Ασία, ο ποταμός Γάγγης είναι σημαντικός για το ένα δισεκατομμύριο του
πληθυσμού της Ινδίας και τον λαό του Μπανγκλαντές, ενώ πέντε χώρες της
Κεντρικής Ασίας μοιράζονται δύο ποταμούς, τον Αμού Ντάρια και τον Σιρ Ντάρια.
Τροφοδοτούν τη Θάλασσα της Αράλης, η οποία έχασε τη μισή της έκταση και τα
τρία τέταρτα της δυναμικής της, εξαιτίας των αλόγιστων εκτροπών των υδάτων των
ποταμών για αρδευτικά έργα.

Τα τρία εκ των 55 εκατομμυρίων του πληθυσμού της περιοχής μάχονται τώρα
αβοήθητοι στις αποξηραμένες όχθες. Καζαχστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν,
Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν αναζητούν λύσεις στην κρίση, αλλά καμία
αναγνωρισμένη συνθήκη δεν κατανέμει τα υδάτινα στρώματα της λεκάνης απορροής.
Στην Ινδοκίνα, η κατάσταση έχει οξυνθεί κατά μήκος του Μεκόνγκ, όπου τα έργα
κατασκευής φράγματος στην Κίνα και το Λάος, καθώς και οι εκτροπές των υδάτων
στην Ταϊλάνδη θα επηρεάσουν δραστικά την οικολογική ισορροπία του ποταμού, με
αποτέλεσμα Καμπότζη και Βιετνάμ να υποστούν πιθανότατα πλήγμα.

Περίπου 60 εκατομμύρια άνθρωποι στηρίζονται στον υδατοταμιευτήρα που βρίσκεται
κάτω από τη νότια κινεζική επαρχία Γιουνάν και η διείσδυση θαλασσινού νερού
αποτελεί ήδη σοβαρό πρόβλημα στο Δέλτα του Μεκόνγκ.

Σύμφωνα με το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), η ανάγκη για
γλυκό νερό είναι μεγαλύτερη στην Αφρική απ’ ό,τι οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.
«Η Αφρική διαθέτει τις 19 από τις 25 χώρες του κόσμου με τη μεγαλύτερη
ποσόστωση πληθυσμών χωρίς πρόσβαση σε πηγές ασφαλούς πόσιμου νερού», τονίζει ο
εκπρόσωπος της υπηρεσίας Χόρχε Ιλνέκα.

Η Αλγερία και η Τυνησία είναι μεταξύ των χωρών που ήδη υποφέρουν από «water
stress», από πρόβλημα νερού δηλαδή, όρος που χρησιμοποιείται όταν η κατανάλωση
νερού ξεπερνά το 10% των διαθέσιμων αποθεμάτων.

Η Αίγυπτος, η Αιθιοπία και το Σουδάν είναι μεταξύ των οκτώ διψασμένων χωρών
που αντλούν νερό από τον Νείλο. Ο αιγυπτιακός πληθυσμός, 67 εκατομμύρια
σήμερα, αναμένεται να φθάσει τα 100 εκατομμύρια τις επόμενες τρεις δεκαετίες.
Αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών και ανεξάρτητων οργανώσεων ανακούφισης
φοβούνται ότι πάνω από οκτώ εκατομμύρια Αιθίοπες θα πληγούν από πείνα ή λιμό
φέτος εξαιτίας της ξηρασίας και της λειψυδρίας.

Στη Ν. Αμερική

Πολύ νοτιότερα, η UNEP είχε κάποιες επιτυχίες μεσολαβώντας στις «διαφορές
νερού» στη λεκάνη απορροής του ποταμού Ζαμβέζη και στην αντίστοιχη της Λίμνης
Τσαντ, σύμφωνα με τον διευθυντή της Κλάους Τόεφερ. Έπειτα από τη συμφωνία που
επετεύχθη μεταξύ Βολιβίας και Περού για τη διαφιλονικούμενη Λίμνη Τιτικάκα, ο
κ. Τόεφερ ελπίζει να μετατραπεί η UNEP σε παγκόσμιο μεσολαβητή που θα
αποκλιμακώνει τις διενέξεις για το νερό.