Ιδιώτες ελέγχουν και τις κρατικές τράπεζες

Από τον ιδιωτικό τομέα ελέγχονται στο σύνολο τους τα ελληνικά πιστωτικά
ιδρύματα. Ακόμη και η πλειοψηφία των μετοχών της Εθνικής ή της Εμπορικής
Τράπεζας βρίσκεται σε χαρτοφυλάκια, τα οποία δεν ελέγχονται άμεσα από τον
ευρύτερο δημόσιο τομέα. Για παράδειγμα, το περίπου 2% των μετοχών της Εθνικής
που έχει στο χαρτοφυλάκιό της η Εκκλησία της Ελλάδας, δεν μπορεί να θεωρηθεί
ότι ανήκει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο και με το
περίπου 19% των μετοχών που έχουν, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, στα
χαρτοφυλάκιά τους διάφορα ασφαλιστικά ταμεία, γεγονός το οποίο, ως κατηγορία,
τα καθιστά ως τον σημαντικότερο μέτοχο της Εθνικής Τράπεζας. Αυτό το ποσοστό
συνυπολογίζεται στο περίπου 35% των μετοχών της Εθνικής που ελέγχεται από το
δημόσιο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η «καθαρή» συμμετοχή του ελληνικού Δημοσίου
στο μετοχικό κεφάλαιο της μεγαλύτερης ελληνικής εμπορικής τράπεζας κυμαίνεται
στα επίπεδα του περίπου 5,5%, γεγονός το οποίο το καθιστά μεν βασικό μέτοχο,
αλλά πολύ απέχει από του να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία ή έστω την
καταστατική μειοψηφία.

Πέραν των ασφαλιστικών ταμείων, όμως, τα οποία όπως προαναφέρθηκε κατέχουν το
περίπου 19% των μετοχών της Εθνικής, υπάρχουν και άλλοι βασικοί μέτοχοι, του
ευρύτερου δημόσιου τομέα, που εξασφαλίζουν τον κρατικό έλεγχο στη συγκεκριμένη
τράπεζα. Πρόκειται για διάφορους δημόσιους φορείς, οι οποίοι φέρονται να
κατέχουν το περίπου 5,50% των μετοχών της Εθνικής, ενώ εξαιρετικά υψηλό είναι
και το ποσοστό των μετοχών της Εθνικής που κατέχουν στο χαρτοφυλάκιο τους
διάφορες ΔΕΚΟ (8,63%), αλλά και θυγατρικές εταιρείες του ομίλου (περίπου
7,50%). Τα στοιχεία αυτά, για τη συμμετοχή του Δημοσίου στο μετοχικό κεφάλαιο
της Εθνικής Τράπεζας, χρονολογούνται από τον περασμένο Οκτώβριο, λίγο πριν η
μετοχή της διαπραγματευτεί στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Εκτιμάται, όμως,
ότι έκτοτε δεν άλλαξε σημαντικά η διάρθρωση του μετοχολογίου της. Το ίδιο
ισχύει και με το κομμάτι της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, στο ίδιο μετοχικό
κεφάλαιο. Τον περασμένο Οκτώβριο η εικόνα που διαμορφώνονταν, στο συγκεκριμένο
«μέτωπο», ήταν η ακόλουθη:

Σε μεγαλύτερη κατηγορία επενδυτών στην Εθνική αναδεικνύονταν αυτή των Ελλήνων
ιδιωτών επενδυτών, όπου, όμως, και η διασπορά η οποία παρατηρείται είναι
τεράστια. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι Έλληνες ιδιώτες επενδυτές
κατείχαν τότε το 22% των μετοχών της μεγαλύτερης ελληνικής εμπορικής τράπεζας.
Το ίδιο ποσοστό, πάνω-κάτω, υπολογίζεται ότι διαθέτει και σήμερα η
συγκεκριμένη κατηγορία επενδυτών. Εξαιρετικά μεγάλο ήταν, επίσης, και το
κομμάτι της πίτας που κατείχαν οι Έλληνες και οι ξένοι θεσμικοί επενδυτές. Από
κοινού, υπολογίζεται ότι συγκέντρωναν περίπου το 40% των μετοχών της Εθνικής
Τράπεζας, εξέλιξη μάλλον φυσιολογική, αν συνυπολογίσει κανείς το γεγονός ότι η
Εθνική Τράπεζα αποτελούσε και αποτελεί πρόταση αγοράς, με ασφαλείς προοπτικές.
Περιορισμένη μεν, αλλά υπαρκτή είναι τέλος και η συμμετοχή των ξένων ιδιωτών
επενδυτών στο μετοχικό κεφάλαιο της Εθνικής, κατά 0,50%, το οποίο, ως ποσοστό,
κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητο είναι. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η Εθνική προ
πολλού έχει χάσει τον χαρακτήρα της κρατικής τράπεζας.

Η Εμπορική Τράπεζα

Την ίδια εικόνα, όμως, παρουσιάζει, κατά το μάλλον ή ήττον, και η διάρθρωση
του χαρτοφυλακίου της Εμπορικής Τράπεζας, η οποία χαρακτηρίζεται ως η δεύτερη
μεγαλύτερη κρατική εμπορική τράπεζα της χώρας, χωρίς, όμως, στην ουσία να
είναι. Και εν προκειμένω, η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα είναι μεγαλύτερη του
Δημοσίου. Κατά συνέπεια, μόνο κατ’ ευφημισμό, μπορεί να χαρακτηρισθεί και η
Εμπορική ως κρατική τράπεζα. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, που
χρονολογούνται από τον περασμένο Αύγουστο, μεγαλύτερος μέτοχος εμφανίζεται να
είναι το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, με ποσοστό περίπου 9,50%. Εξαιρετικά μεγάλο,
όμως, είναι και το ποσοστό των μετοχών που διαθέτει ο Κλάδος Πρόνοιας του
ΤΑΠΕΤΕ (υπολογίζεται λίγο πάνω από 4%), ενώ ακολουθεί ένα άλλο ασφαλιστικό
ταμείο και συγκεκριμένα ο ΟΓΑ, με το 3,50% των μετοχών της Εμπορικής να
βρίσκεται στο χαρτοφυλάκιό του. Καλά ποσοστά διατηρούν, επίσης, και αρκετές
θυγατρικές εταιρείες της τράπεζας, όπως για παράδειγμα η ασφαλιστική εταιρεία
Φοίνικας, με περίπου 3,4% ή η Εμπορική Μελετών με περίπου 2,70%. Τέλος,
ιδιαίτερης αναφοράς θα πρέπει να τύχει και το ποσοστό που έχει το Ταμείο
Παρακαταθηκών και Δανείων και το οποίο φτάνει στο περίπου 2,50%.

Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, το γεγονός ότι αν ευοδωθούν οι προσπάθειες
εξεύρεσης ξένου στρατηγικού εταίρου, που βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη, από τη
διοίκηση της τράπεζας, τότε η συμμετοχή του ευρύτερου δημόσιου τομέα στο
μετοχολόγιο της Εμπορικής θα περιορισθεί ακόμη περισσότερο. Όπως έγινε γνωστό
στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» από διοικητικά στελέχη της τράπεζας, οι μετοχές, που θα
δοθούν στον ξένο εταίρο, θα προέρχονται από τα χαρτοφυλάκια θυγατρικών
εταιρειών του ομίλου, με αποτέλεσμα ο κρατικός έλεγχος να χαλαρώσει ακόμη
περισσότερο. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ουσιαστικά, πλέον, κρατικές
τράπεζες στην Ελλάδα δεν υπάρχουν. Απλά ο δημόσιος τομέας φαίνεται ότι
διατηρεί τον έλεγχό τους, εκμεταλλευόμενος την πανσπερμία των μετόχων, οι
οποίοι δεν εμφανίζονται στις γενικές συνελεύσεις των τραπεζών.