ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ποια Αριστερά;

Μπορεί η Αριστερά να μη σημαίνει ό,τι και στο παρελθόν, αλλά η παρουσία της
στα πολιτικά πράγματα είναι πολύτιμη όσο ποτέ. Όχι όμως για να λύσει το
πρόβλημα της εξουσίας (ποια τάξη κυβερνά), αλλά για να ξανατοποθετήσει αξίες
και νοήματα που στη σύγχρονη εποχή αποκτούν νέο περιεχόμενο.

Το ερώτημα είναι βέβαια ποια Αριστερά. Ένα ερώτημα που αποκτά ιδιαίτερη
σημασία τόσο εν όψει των επερχόμενων εκλογών όσο και εν όψει της ένταξης της
χώρας στην ΟΝΕ. Αντί άλλης απάντησης θα επισημάνω δύο από τα αναγκαία
χαρακτηριστικά της.

Η Αριστερά που χρειαζόμαστε πρέπει πριν απ’ όλα να είναι ευρωπαϊκή. Γιατί το
όραμα του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου δεν είναι μια αφηρημένη πολιτική σύλληψη,
αλλά η κατάληξη μιας πορείας που άρχισε κυρίως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
και η οποία κατάφερε να εδραιώσει στη σπαρασσόμενη μέχρι τότε ήπειρο την
ειρήνη για 50 ολόκληρα χρόνια. Η εδραίωση της ειρήνης, παλιό αίτημα της
Αριστεράς, είναι η προϋπόθεση για τη διεύρυνση της δημοκρατίας, για την
ανάδειξη νέων μορφών κοινωνικής αλληλεγγύης, για την επίτευξη των στόχων της
ποιότητας της ζωής, για την προστασία του περιβάλλοντος, για τη συνέχιση του
πολιτισμού, για την άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων, για την υπεράσπιση
των δικαιωμάτων του πολίτη, για την οικονομική ανάπτυξη, για τη διασφάλιση της
κινητικότητας.

Ασφαλώς υπάρχει και ο αντίλογος: αφορά στην Ευρώπη που στάθηκε (επιεικώς)
αμήχανη απέναντι στον πόλεμο της Βοσνίας, στην Ευρώπη που δεν απέτρεψε την
εθνοκάθαρση, τον εμφύλιο και τους βομβαρδισμούς στο Κόσοβο, στην Ευρώπη των
«τρελών αγελάδων», της διοξίνης στις τροφές, στην Ευρώπη των πυρηνικών
αντιδραστήρων. Όμως γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους χρειάζεται μια πλειοψηφική
Αριστερά εμπλουτισμένη με τις προτάσεις της Οικολογίας. Για να μην κυριαρχήσει
η αγορά πάνω στην πολιτική, το χρηματιστήριο πάνω στην οικονομία, το εμπόριο
όπλων πάνω στη διπλωματία, η τεχνοκρατία πάνω στην ηθική.

Η Αριστερά πρέπει να είναι σύγχρονη. Η τυφλή της συμμαχία με τις συντεχνίες
(που διαδέχτηκαν τον ριζοσπαστικό συνδικαλισμό) δεν μπορεί να αποτελεί την
αφετηρία και το τέλος του πολιτικού της ορίζοντα. Τα κατεστημένα συμφέροντα
δεν βρίσκονται μόνο στην πλευρά του κεφαλαίου, των μονοπωλίων και των
πολυεθνικών επιχειρήσεων, αλλά και στις τάξεις αρκετών δημοσίων υπαλλήλων,
εργαζομένων στις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, ακόμη – ακόμη και στις τάξεις
των (προνομιούχων) αγροτών. Η υπεράσπιση της επετηρίδας, η ανιστόρητη
αντίδραση στις ιδιωτικοποιήσεις τομέων που έτσι κι αλλιώς είναι αναγκασμένοι
να λειτουργήσουν μέσα σε ένα πλαίσιο ισχυρού ανταγωνισμού και η προσπάθεια
διαιώνισης μιας αντιπαραγωγικής και επιδοτούμενης γεωργίας (των χωματερών) σε
καμία περίπτωση δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως γνωρίσματα ενός κινήματος
κοινωνικής αλλαγής.

Αναφέρομαι σε εκείνην την Αριστερά που συμπαραστάθηκε στα μπλόκα των
«εξεγερμένων» στη Βιοκαρπέτ, όπως και σε εκείνην την Αριστερά που ακόμα
αναπολεί τις εποχές της «πλήρους απασχόλησης» σε προβληματικές και
καταστροφικές για το περιβάλλον βιομηχανίες. Βιομηχανίες που λειτουργούσαν υπό
το καθεστώς σκανδαλωδών συμβάσεων και χάρις στις γενναίες κρατικές
χρηματοδοτήσεις που παραβίαζαν όλους τους κανόνες της ισονομίας (του κράτους
απέναντι στους πολίτες και τις επιχειρήσεις).

Η νέα Αριστερά πρέπει να κάνει τομές. Να μην υποχωρεί μπροστά στο
βραχυπρόθεσμο πολιτικό κόστος, να κοιτάζει την Ιστορία στα μάτια (και όχι να
της κλείνει το μάτι), να είναι ανοιχτή στα νέα ρεύματα και να δίνει στον τόπο
προοπτική. Το πρόσφατο όμως παρελθόν έδειξε πως τα κόμματα της παραδοσιακής
Αριστεράς, όπως και οι νεόκοποι συνοδοιπόροι τους, δεν στάθηκαν ικανά να
παίξουν αυτό το ρόλο. Αντίθετα δεν δίστασαν, για λόγους μικροκομματικού
συμφέροντος, να δηλώσουν «παρών» σε ετερόκλητα μέτωπα όπου ανέμιζαν οι σημαίες
του αντιευρωπαϊσμού, της εθνικιστικής μισαλλοδοξίας, της πατριδοκαπηλίας, της
ξενοφοβίας, της αγοραφοβίας και του κρατισμού. Δεν δίστασαν να επαναφέρουν τις
μεθόδους του λαϊκισμού στο προσκήνιο και να παραμορφώνουν την εικόνα της
πραγματικότητας θωπεύοντας ευεπίφορα στις κολακείες ώτα.

Υπό την έννοια αυτή, οι εκλογές θα είναι κρίσιμες, όχι μόνο για τη
διακυβέρνηση της χώρας, αλλά και για το μέλλον της Αριστεράς.