Έχουν και άλλες δουλειές οι ιδιοκτήτες των ΕΛΔΕ

Το 62% των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων ασχολείται και με άλλες
δραστηριότητες πέρα από αυτές που σχετίζονται με τις ΕΛΔΕ, ενώ το 20% των
ασχολιών αυτών είναι «διάφορες» και «απόρρητες».

Αυτά προκύπτουν, μεταξύ άλλων, από τη μελέτη που εκπονήθηκε προσφάτως από το
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Η μελέτη έγινε βάσει ερωτηματολογίου που έστειλε το
Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας σε δείγμα 50 ΕΛΔΕ,
για τον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας τους, στη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα και
τη Λάρισα. Το δείγμα αποτελείται από 28 ΕΛΔΕ στη Θεσσαλονίκη, 12 στη Λάρισα
και 10 στην Καβάλα. Η έρευνα έγινε υπό την επιμέλεια του επίκουρου καθηγητή
του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και προϊσταμένου της Διεύθυνσης Μελετών,
Παρακολούθησης Κεφαλαιαγοράς και Διεθνών Σχέσεων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς
κ. Κώστα Συριόπουλου.

Σύμφωνα με την έρευνα και με δηλώσεις του κ. Συριόπουλου στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, οι
ΕΛΔΕ φαίνεται ότι έχουν συμμορφωθεί σημαντικά στην υφιστάμενη χρηματιστηριακή
νομοθεσία σε σχέση με το παρελθόν. Σε αυτό έχουν συμβάλει οι σχετικές
αποφάσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, οι εγκύκλιοι που έχουν σταλεί, οι
συστάσεις και οι επισημάνσεις που στέλνονται συνεχώς και οι διαρκείς έλεγχοι.

Οι περισσότερες από 900 Εταιρείες Λήψης και Διαβίβασης Εντολών (ΕΛΔΕ) που
λειτουργούν σήμερα στη χώρα μας, οι οποίες συνέβαλαν σημαντικά στη διάδοση της
χρηματιστηριακής ιδέας αλλά και στην ενίσχυση του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών
με νέα κεφάλαια, εμφανίζονται να προσελκύουν το ενδιαφέρον των εποπτικών
αρχών. Τόσο η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς όσο και το ΣΔΟΕ κάνουν συνεχείς ελέγχους
στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους και μέχρι τα τέλη του έτους θα έχουν γίνει
έρευνες σε περισσότερες από τις μισές ΕΛΔΕ που λειτουργούν σήμερα. Όπως
εξηγούν στελέχη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και χρηματιστές, οι ΕΛΔΕ
βρίσκονται συνεχώς στο μικροσκόπιο των αρμόδιων αρχών, εξαιτίας της σημαντικής
αλλά ταυτοχρόνως λεπτής σημασίας τους στη λειτουργία του Χρηματιστηρίου.

Η μελέτη

Από την έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας παρατηρούνται βασικές ελλείψεις
στις δομές διοίκησης των ΕΛΔΕ. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:

* Πρώτον, το 62% των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων ασχολείται και με
άλλες δραστηριότητες, πέρα από αυτές που σχετίζονται με τις ΕΛΔΕ.

* Δεύτερον, σε ποσοστό 20% των ασχολιών αυτών είναι «διάφορες» και
«απόρρητες».

* Τρίτον, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 10% οι ασχολίες αυτές δεν έχουν
σχέση με οικονομικά.

* Τέταρτον, το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται κατά μέσον όρο από
τέσσερα μέλη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όμως, μπορεί να μην είναι δυνατή η
λήψη αποφάσεων λόγω έλλειψης πλειοψηφίας. Για τον λόγο αυτό ο αριθμός των
μελών των Διοικητικών Συμβουλίων είναι μονός (5, 7 κ.λπ.).

* Πέμπτον, το 88% των ΕΛΔΕ έχουν διαδικασία εσωτερικού ελέγχου, αλλά το
45% χρησιμοποιεί εξωτερικούς ελεγκτές. Πέρα από την αντίφαση των αριθμών, ο
εσωτερικός έλεγχος προβλέπεται να ασκείται από ανεξάρτητο τμήμα της εταιρείας
και όχι από εξωτερικό ελεγκτή που έχει οριστεί από την εταιρεία.

* Έκτον, υπάρχουν σημαντικά ποσοστά που αντιστοιχούν στην απάντηση «Δεν
ξέρω/Δεν απαντώ» σε βασικές ερωτήσεις. Ενδεικτικά αναφέρεται το ποσοστό 22%
στην ερώτηση για το εάν διατηρείται τριμηνιαία οικονομική κατάσταση, το 7% για
τα κριτήρια με τα οποία επιλέγεται το εκτελεστικό διευθυντικό στέλεχος και το
24% για το πόση αποζημίωση παρέχεται στους εργαζομένους όταν τα νόμιμα
συμφέροντά τους παραβιάζονται.

Συμπεράσματα

Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι έχει επέλθει σημαντική βελτίωση στη δομή
και λειτουργία των ΕΛΔΕ και τηρούνται οι βασικοί κανόνες διοίκησης και δεοντολογίας.

Ωστόσο, περιθώρια βελτίωσης πάντοτε υπάρχουν. Αναλυτικότερα στην έρευνα,
μεταξύ άλλων, τονίζεται ότι:

«Εκτελεστικό διευθυντικό στέλεχος συνεργάζεται στενά με το Διοικητικό
Συμβούλιο. Αυτό οφείλεται στον μικρό αριθμό των μετόχων, όπου ο μέσος όρος
είναι τέσσερα άτομα. Το ποσοστό που κατέχουν οι μέτοχοι είναι κυρίως κάτω από
40%. Υπάρχει ενεργή συμμετοχή τους στις γενικές συνελεύσεις και στη λήψη
αποφάσεων. Σε σημαντικό αριθμό ΕΛΔΕ, το εκτελεστικό διευθυντικό στέλεχος
συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο με ποσοστό κατά μέσο όρο 52% και τις
περισσότερες φορές ταυτίζεται με τον πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου.

Τα κέρδη τους διανέμονται κυρίως ως μέρισμα και μικρό είναι το ποσοστό που
παρακρατείται ως επανεπένδυση.

Οι εργαζόμενοι ενθαρρύνονται να αυξήσουν την απόδοσή τους με την παροχή
επιπρόσθετων απολαβών υπό μορφή bonus. Συμμετέχουν στη διοίκηση της
επιχείρησης, έχουν πρόσβαση στην εσωτερική πληροφόρηση και σε αρκετές
περιπτώσεις είναι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Σε περίπτωση παραβίασης των
νόμιμων συμφερόντων τους, τους παρέχεται χρηματική αποζημίωση.

Η πλειοψηφία ζητεί τη συμβολή ατόμων έξω από την επιχείρηση, από νομικούς,
λογιστές, εταιρείες πληροφοριών και διαφημιστές.

Στο σύνολο σχεδόν υπάρχει διαδικασία εσωτερικού ελέγχου και η επιλογή του
εσωτερικού ελεγκτή, όπου υπάρχει, κρίνεται από τις γνώσεις του, την εμπειρία
του και την ακεραιότητα του χαρακτήρα του. Σημαντικός αριθμός ΕΛΔΕ
χρησιμοποιεί εξωτερικό ελεγκτή και όσες δεν χρησιμοποιούν εσωτερικό ελεγκτή,
τον ρόλο αυτό αναλαμβάνει ο ορκωτός λογιστής. Η άσκηση του εσωτερικού ελέγχου
βοηθείται σημαντικά και από το Διοικητικό Συμβούλιο, ώστε να είναι πιο
αποδοτική, και η ενημέρωσή τους είναι τακτική.

Το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται κατά μέσο όρο από τέσσερα μέλη, των οποίων
η μέση ηλικία είναι περίπου 38 ετών. Τα μέλη πέρα από τη διοίκηση
δραστηριοποιούνται και σε άλλα επαγγέλματα, όπως λογιστές, δικηγόροι,
καθηγητές και επιχειρηματίες.

Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου αποτελείται κυρίως από τους ιδιοκτήτες
και το εκτελεστικό διευθυντικό στέλεχος, το οποίο συνεδριάζει σε μηνιαία,
συνήθως, βάση και συμμετέχει ενεργά στον στρατηγικό σχεδιασμό της εταιρείας.

Κατά το πλείστον τα μέλη του Δ.Σ. δεν αμείβονται και όσων αμείβονται η αμοιβή
δεν εξαρτάται από την απόδοσή τους, όπως επίσης και του εκτελεστικού
διευθυντικού στελέχους, του οποίου έχει τη μορφή μισθού, προσφορά μετοχών της
εταιρείας, καθώς και επιπρόσθετων απολαβών. Οι αμοιβές καθορίζονται κατά
σημαντικό ποσοστό από τη Γενική Συνέλευση, αν και παρατηρείται ότι ο διευθύνων
σύμβουλος αρκετές φορές αποφασίζει μόνος του. Τα κριτήρια επιλογής του
εκτελεστικού διευθυντικού στελέχους είναι κυρίως οι εξειδικευμένες γνώσεις, το
ποσοστό των μετοχών που κατέχει, η προϋπηρεσία και ο χρόνος συνεργασίας του με
την εταιρεία».