Το μικρό «θαύμα» συνεχίζεται

Σε μια χώρα όπου η τελευταία βουλευτική αναμέτρηση κρίθηκε για 200.000 ψήφους
και όπου οι δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν μόνιμη αστοχία, οι εκλογείς θα
προσέλθουν στις κάλπες με μία βεβαιότητα θεσμικής και όχι εκλογικής φύσεως: η
μεταφρανκική ισπανική δημοκρατία απορρόφησε τόσο επιτυχώς τρεις μεταβάσεις,
ώστε τίποτα δεν δείχνει ότι οι κατακτήσεις της διακυβεύονται, όποιο και αν
είναι το αποτέλεσμα της ερχόμενης Κυριακής.

Η πρώτη μετάβαση, από το φρανκισμό στη δημοκρατία, αποτέλεσε ένα μοντέλο με
χαρακτηριστικά τόσο έντονα και ιδιόρρυθμα, που σφράγισαν ανεξίτηλα το πολιτικό
σκηνικό. Η βασική ιδιορρυθμία έγκειται στο ότι τα κόμματα υπήρξαν οι
πρωτεργάτες αλλά και τα θύματα της επικράτησης της δημοκρατίας, χωρίς την
παραμικρή λαϊκή συμμετοχή. Από τη «σούπα εμβλημάτων» των πρώτων εκλογών, η
χώρα εισήλθε γρήγορα σε μια ολιγοκομματική πραγματικότητα, με δύο πόλους
εξουσίας ­ που μάλιστα συγκλίνουν αμφότεροι προς το «κέντρο» και ζητούν να
εκφράσουν τον ίδιο βασικώς χώρο. Το μεγάλο κέρδος ήταν η άμεση και καθολική
νομιμοποίηση των νεοπαγών θεσμών, που πληρώθηκε όμως με τη συρρίκνωση των
πραγματικά εναλλακτικών προοπτικών. Η δεύτερη μετάβαση, από την επισήμως
κεντρώα στην επισήμως σοσιαλιστική διακυβέρνηση, απέδειξε έμπρακτα τη δύναμη
του συστήματος και τη δυναμική μιας συγκεκριμένης ομάδα εξουσίας. Οι Ισπανοί
σοσιαλιστές, το PSOE, και προσωπικά ο ηγέτης τους, ο Φελίπε Γκονζάλεθ, δεν
υποσχέθηκαν ποτέ τον σοσιαλισμό, αλλά τον συνδυασμό ενός διόλου θεωρητικού
εκσυγχρονισμού με τη δημοκρατική σταθερότητα. Έφεραν την οικονομική άνοιξη και
τη διεθνή αξιοπιστία μέσα από μεταρρυθμίσεις ενός «φωτισμένου» κεντρώου
κόμματος σε διαρκή, τουλάχιστον στην αρχή, συνεννόηση με τους κοινωνικούς
εταίρους και σε πλήρη συγχρωτισμό με τα αιτήματα της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Το θαύμα μιας ταχύτατης αναζωογόνησης όλων των τομέων της δημόσιας ζωής είχε
ως τίμημα την εγκατάλειψη κάθε αριστερής ιδιοτυπίας.

Η τρίτη μετάβαση επιτεύχθηκε στις προηγούμενες εκλογές, με το «ξερίζωμα» των
σοσιαλιστών από την εξουσία, την οποία κατείχαν αδιαλείπτως επί 16 χρόνια και
με την οποία ταυτίσθηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε να διολισθήσουν στα κοινά για
πολλές χώρες με μονοκομματικές πλειοψηφίες φαινόμενα αλαζονείας και σκανδάλων.
Με την εναλλαγή αυτή, που κάθε άλλο παρά σήμαινε δραματική αλλαγή πολιτικών
προτεραιοτήτων, ολοκληρώθηκε η ωρίμανση της ισπανικής δημοκρατίας, χωρίς
ωστόσο να εξαφανισθεί, όσο κι αν η κυβέρνηση προσπαθεί να την κρύψει, η
διαφορά μεταξύ Δεξιάς και μη Δεξιάς.