Φορολογικός ΟΔΗΓΟΣ Έσοδα, καθαρό εισόδημα και αντικειμενικά

Για τους δικηγόρους το καθαρό εισόδημα, για τη διαχειριστική περίοδο 1999,
προσδιορίζεται λογιστικά, εξωλογιστικά και με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια,
όπως αυτά ίσχυαν κατά τη διαχειριστική περίοδο 1998. Το μεγαλύτερο ποσό που θα
προκύψει από τους τρεις αυτούς τρόπους, αποτελεί το φορολογητέο εισόδημα του
δικηγόρου. Ειδικότερα:

α) Λογιστικός προσδιορισμός

Από τα ακαθάριστα έσοδα που πραγματοποίησε ο δικηγόρος, αφαιρούνται οι δαπάνες
που προβλέπονται από τις σχετικές διατάξεις και αυτό που μένει είναι το καθαρό
εισόδημα.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Τα ακαθάριστα έσοδα που πραγματοποίησε ο δικηγόρος, πολλαπλασιάζονται με τον
μοναδικό συντελεστή καθαρών αμοιβών, που προβλέπεται από τη σχετική απόφαση
του υπουργού Οικονομικών και αυτό που προκύπτει είναι το καθαρό εισόδημα.

Αν ο δικηγόρος πραγματοποίησε ακαθάριστα έσοδα πάνω από 40.000.000 δρχ. δεν
γίνεται εξωλογιστικός προσδιορισμός.

γ) Προσδιοριστμός με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια

Για τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματος των δικηγόρων με βάση τα
αντικειμενικά κριτήρια, η επαγγελματική αμοιβή για τη χρήση 1999 ορίζεται σε
2.500.000 δρχ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε εισόδημα δικηγόρου με 30
παραστάσεις. Η μισθωτική αξία ισούται με το γινόμενο: Τιμή ζώνης Χ τετραγωνικά
μέτρα Χ 8,5%.

Ως τιμή ζώνης λαμβάνεται αυτή που ίσχυε κατά την 1η Ιανουαρίου 1995, σύμφωνα
με τις διατάξεις περί φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων. Για τις περιοχές οι
οποίες δεν έχουν ενταχθεί στο σύστημα προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων, ως
τιμή ζώνης λαμβάνεται η κατώτερη τιμή ζώνης που ισχύει για την πρωτεύουσα του
νομού όπου ασκείται το επάγγελμα. Προσοχή, όμως, στα αντικειμενικά κριτήρια
υπάγονται και οι δικηγόροι που τηρούν προαιρετικά βιβλία Γ’ κατηγορίας.

Όταν δικηγόροι συστεγάζονται στην ίδια επαγγελματική εγκατάσταση, τότε η
μισθωτική αξία επιμερίζεται ανάλογα με τον αριθμό των συστεγαζομένων. Το
εμβαδόν που αντιστοιχεί στην επαγγελματική εγκατάσταση σ’ αυτή την περίπτωση
δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 20 τ.μ.

Επίσης, για δικηγόρους που χρησιμοποιούν ως επαγγελματική εγκατάσταση την
κατοικία τους, η επιφάνεια που λαμβάνεται για τον υπολογισμό της μισθωτικής
αξίας είναι 20 τ.μ.

Όταν όμως χρησιμοποιούν περισσότερες από μία επαγγελματικές εγκαταστάσεις,
τότε ως μισθωτική αξία θεωρείται το άθροισμα της μισθωτικής αξίας των
εγκαταστάσεων αυτών.

Εάν ο δικηγόρος δεν ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα ατομικά και το εισόδημά του
προέρχεται από συμμετοχή σε εταιρεία ελεύθερων επαγγελματιών, τότε ως
επαγγελματική εγκατάσταση θεωρείται αυτή της εταιρείας. (Δεν μπορεί να είναι
μικρότερη από 20 τ.μ.).

Οι προσαυξήσεις

Το άθροισμα (Επαγγελματική αμοιβή – Μισθωτική αξία) προσαυξάνεται ως εξής:

­ Κατά 1% για κάθε γραμμάτιο προείσπραξης σε Ειρηνοδικείο, Πρωτοδικείο,
Εφετείο, Κακουργιοδικείο κ.λπ., πέραν των 30 κατ’ έτος.

Εξαιρούνται τα γραμμάτια προείσπραξης που αφορούν σε διεξαγωγές, παραστάσεις
ενώπιον Πταισματοδικείου και μεταβιβάσεις ακινήτων, σε κατ’ αποκοπήν
παραστάσεις για λογαριασμό του Δημοσίου, των δήμων και κοινοτήτων, των
δημόσιων οργανισμών και επιχειρήσεων, των ασφαλιστικών εταιρειών, του
επικουρικού κεφαλαίου και των τραπεζών, καθώς και των εργατικών υποθέσεων για
τις οποίες υποβάλλεται το εργολαβικό συμβόλαιο στην αρμόδια ΔΟΥ.

­ Κατά 5% για κάθε παράσταση σε πενταμελή Εφετεία και κατά 3 σε τριμελή
Εφετεία (ισχύουν οι ίδιες εξαιρέσεις της προηγούμενης περίπτωσης).

­ Κατά 10% για κάθε παράσταση σε Εφετεία κακουργημάτων, Κακουργιοδικεία και
ανώτατα δικαστήρια (ισχύουν οι ίδιες εξαιρέσεις).

­ Κατά 10.000 δρχ. ανά ομόδικο στις περιπτώσεις των εργατικών υποθέσεων όταν
δεν έχει υποβληθεί εργολαβικό συμβόλαιο στη ΔΟΥ.

­ Με το 50% του ποσού που προκύπτει από τις κατ’ αποκοπήν παραστάσεις για
λογαριασμό του Δημοσίου, των δήμων και κοινοτήτων, των δημόσιων οργανισμών και
επιχειρήσεων, των ασφαλιστικών εταιρειών και των τραπεζών, εφόσον το ποσό αυτό
προκύπτει από σχετική βεβαίωση.

­ Με το 50% του μερίσματος που διανέμεται κατ’ έτος από τον οικείο Δικηγορικό
Σύλλογο.

Ισχύουν όμως και μειώσεις στο άθροισμα του τεκμαρτού εισοδήματος
(επαγγελματικής αμοιβής) και της μισθωτικής αξίας.

Οι μειώσεις αυτές είναι: 1,5% για κάθε γραμμάτιο προείσπραξης κάτω των 30 για
όσους έχουν λιγότερα από 30 γραμμάτια προείσπραξης το έτος.

Επίσης, επιβάλλονται προσαυξήσεις στο άθροισμα: τεκμαρτό εισόδημα + μισθωτική
αξία + προσαύξηση, ανάλογα με τις παραστάσεις και το είδος των παραστάσεων. Η
προσαύξηση αυτή γίνεται με βάση τους πανεπιστημιακούς τίτλους που αναφέρονται
σε νομικά μαθήματα ως εξής:

­ Κατά 30% για τους καθηγητές Πανεπιστημίου (αναπληρωτές και επίκουρους
καθηγητές) οποιασδήποτε βαθμίδας.

­ Κατά 10% για τους λέκτορες.

Όταν ο δικηγόρος δεν ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα ατομικά και το εισόδημά του
προέρχεται από συμμετοχή σε εταιρεία ελεύθερων επαγγελματιών, τότε ως ελάχιστο
ποσό καθαρού εισοδήματος θεωρείται αυτό που θα προέκυπτε αν ασκούσε το
ελευθέριο επάγγελμα ατομικά, με επαγγελματική εγκατάσταση αυτή της εταιρείας
που συμμετέχει. Σημειώνεται ότι το εμβαδόν δεν μπορεί να είναι μικρότερο από
20 τ.μ. Για τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος αφαιρείται το ποσό που
φορολογήθηκε αυτοτελώς στο όνομα της εταιρείας.

Προκειμένου για παλιννοστούντες ομογενείς το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος
μειώνεται κατά 30% για το πρώτο έτος άσκησης του επαγγέλματος στην Ελλάδα,
κατά 20% για το δεύτερο έτος και κατά 10% για το τρίτο έτος.

Πότε ισχύουν τα κριτήρια

Το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος ισχύει για τους εξής δικηγόρους:

α) Αν το δηλούμενο ποσό εισοδήματός τους από την άσκηση ελευθέριου
επαγγέλματος είναι μικρότερο από το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος.

β) Αν συμμετέχουν σε εταιρεία δικηγόρων.

γ) Αν δεν ασκούν ατομικά ελευθέριο επάγγελμα, αλλά το εισόδημά τους
προέρχεται από συμμετοχή σε εταιρεία δικηγόρων, τότε ως ελάχιστο ποσό καθαρού
εισοδήματος θεωρείται αυτό που θα προέκυπτε αν ασκούσε το ελευθέριο επάγγελμά
του ατομικά.

Οι απαλλαγές

Η απαλλαγή από τα αντικειμενικά κριτήρια ισχύει στις εξής περιπτώσεις:

­ Κατά τα 3 πρώτα χρόνια άσκησης του επαγγέλματος και εφόσον δεν έχουν
παρέλθει 10 έτη από την απόκτηση του πτυχίου. Για τον υπολογισμό της τριετίας
ως πρώτο έτος θεωρείται το επόμενο εκείνου μέσα στο οποίο ο φορολογούμενος
υπέβαλε για πρώτη φορά δήλωση έναρξης επαγγέλματος.

­ Όσοι ασκούν το επάγγελμα παράλληλα και με πάγια αντιμισθία ή είναι
μισθωτοί ή συνταξιούχοι, εφόσον ισχύουν τα εξής:

1 Έχουν λιγότερες από 5 παραστάσεις σε Εφετεία κακουργημάτων,
Κακουργιοδικεία και ανώτατα δικαστήρια συνολικά.

2 Σύνολο από μισθωτές υπηρεσίες συν το σύνολο από την άσκηση ελευθέριου
επαγγέλματος μεγαλύτερο ή ίσο με το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος.

­ Ελεύθεροι επαγγελματίες ηλικίας πάνω από 65 ετών, εφόσον τα πρόσωπα αυτά
ασκούν το επάγγελμα για μια 10ετία.

­ Ελεύθεροι επαγγελματίες που είναι τυφλοί και είναι γραμμένοι στο γενικό
μητρώο τυφλών της οικείας νομαρχίας ή είναι ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας πάνω
από 80%.

­ Ελεύθεροι επαγγελματίες που είναι εγκατεστημένοι σε νησιά με πληθυσμό
μέχρι 500 κατοίκους.

Παράδειγμα 1ο

Δικηγόρος διατηρεί γραφείο 20 τ.μ. στην οδό Φειδίου (τιμή ζώνης 150.000 δρχ.).
Τηρεί βιβλία Β’ κατηγορίας από τα οποία, για τη διαχειριστική περίοδο
1/1-31/12/1999, προκύπτουν ακαθάριστα έσοδα 8.000.000 δρχ. και διάφορα έξοδα
5.000.000 δρχ. Πραγματοποίησε 80 παραστάσεις, από τις οποίες 20 σε
Πταισματοδικεία, 20 σε Ειρηνοδικεία, 30 σε Πρωτοδικεία, 3 παραστάσεις σε
τριμελή Εφετεία και 7 παραστάσεις σε μεταβιβάσεις ακινήτων. Εισέπραξε μέρισμα
από τον Δικηγορικό Σύλλογο 200.000 δρχ.

Ο Μοναδικός Συντελεστής Καθαρών Αμοιβών για δικηγόρο είναι 50%.

Το καθαρό εισόδημα αυτού του δικηγόρου, για τη διαχειριστική περίοδο 1999, θα
προσδιοριστεί ως εξής:

α) Λογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 8.000.000 δρχ.

Μείον δαπάνες 5.000.000 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 3.000.000 δρχ.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 8.000.000 Χ 50% = 4.000.000 δρχ.

γ) Προσδιορισμός με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια.

1. Επαγγελματική αμοιβή: 2.500.000 δρχ.

(που αντιστοιχεί σε εισόδημα δικηγόρου με 30 παραστάσεις)

2. Μισθωτική αξία = Τιμή ζώνης Χ τετραγωνικά μέτρα Χ 8,5% = = 150.000 Χ 20 Χ
8,5% =255.000 δρχ.

Επαγγελματική αμοιβή + Μισθωτική αξία = 2.500.000 + 255.000 = 2.755.000 δρχ.

Προσαύξηση του παραπάνω ποσού ανάλογα με τα γραμμάτια προείσπραξης πέραν των
30 κατ’ έτος = 2.755.000 Χ 23% = 633.650 δρχ. (1% για κάθε γραμμάτιο
προείσπραξης πέραν των 30 κατ’ έτος. Αφαιρούνται οι παραστάσεις σε
Πταισματοδικεία και μεταβιβάσεις ακινήτων).

Προσαύξηση για τις παραστάσεις σε τριμελή Εφετεία

2.755.000 Χ 9% =247.950 δρχ.

(3% για κάθε παράσταση σε τριμελή Εφετεία)

Μέρισμα Δικηγορικού Συλλόγου 200.000 Χ 50% = 100.000 δρχ.

Σύνολο 2.755.000 + 633.650 + 247.950 + 100.000 = 3.736.600 δρχ.

Συνεπώς, ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος = 3.736.600 δρχ.

Επειδή το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε εξωλογιστικά είναι μεγαλύτερο από
αυτό που προσδιορίστηκε λογιστικά και με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια, ο
δικηγόρος θα φορολογηθεί για το εισόδημα που προέκυψε εξωλογιστικά (4.000.000
δρχ.)

Παράδειγμα 2ο

Δικηγόρος (με τίτλο λέκτορα) διατηρεί γραφείο 20 τ.μ. στην οδό Βερανζέρου
(τιμή ζώνης 115.000 δρχ.). Τηρεί βιβλία Β’ κατηγορίας από τα οποία, για τη
διαχειριστική περίοδο 1/1-31/12/1999, προκύπτουν ακαθάριστα έσοδα 10.000.000
δρχ. και διάφορα έξοδα 4.500.000 δρχ. Πραγματοποίησε 90 παραστάσεις από τις
οποίες 20 σε Πταισματοδικεία, 25 σε Ειρηνοδικεία, 30 σε Πρωτοδικεία, 2
παραστάσεις σε τριμελή Εφετεία, 5 παραστάσεις σε πενταμελή Εφετεία από τις
οποίες μία για τράπεζα με αμοιβή (κατ’ αποκοπήν) 100.000 δρχ. και 8
παραστάσεις σε μεταβιβάσεις ακινήτων. Εισέπραξε μέρισμα από τον Δικηγορικό
Σύλλογο 200.000 δρχ.

Ο Μοναδικός Συντελεστής Καθαρών Αμοιβών για δικηγόρο είναι 50%.

Το καθαρό εισόδημα αυτού του δικηγόρου, για τη διαχειριστική περίοδο 1999, θα
προσδιοριστεί ως εξής:

α) Λογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 10.000.000 δρχ.

Μείον δαπάνες 4.500.000 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 5.500.000 δρχ.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 10.000.000 Χ 50% = 5.000.000 δρχ.

γ) Προσδιορισμός με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια

1. Επαγγελματική αμοιβή = 2.500.000 δρχ.

(που αντιστοιχεί σε εισόδημα δικηγόρου με 30 παραστάσεις)

2. Μισθωτική αξία = Τιμή ζώνης Χ τετραγωνικά μέτρα Χ 8,5% = 115.000 Χ 20 Χ
8,5% = 195.500 δρχ.

Επαγγελματική αμοιβή + Μισθωτική αξία = 2.500.000 + 195.500 = 2.695.500
δρχ.

Προσαύξηση του παραπάνω ποσού ανάλογα με τα γραμμάτια προείσπραξης πέραν των
30 κατ’ έτος 2.695.500 Χ 31% = 835.605 δρχ.

(1% για κάθε γραμμάτιο προείσπραξης πέραν των 30 κατ’ έτος. Αφαιρούνται οι
παραστάσεις σε Πταισματοδικεία, μεταβιβάσεις ακινήτων και στο πενταμελές
Εφετείο για λογαριασμό της τράπεζας).

Προσαύξηση για τις παραστάσεις σε τριμελή Εφετεία 2.695.500 Χ 6% = 161.730
δρχ. (3% για κάθε παράσταση σε τριμελή Εφετεία).

Προσαύξηση για τις παραστάσεις σε πενταμελή Εφετεία 2.695.500 Χ 20% = 539.100
δρχ.

(5% για κάθε παράσταση σε πενταμελή Εφετεία).

Προσαύξηση για παράσταση σε πενταμελές Εφετείο για την τράπεζα = 100.000 Χ
50% = 50.000 δρχ.

Προσαύξηση για το μέρισμα από τον Δικηγορικό Σύλλογο = 200.000 Χ 50% =
100.000 δρχ.

(50% του μερίσματος που διανέμεται κάθε χρόνο)

Σύνολο 2.695.500 + 835.605 + 161.730 + 539.100 + 50.000 + 100.000 =
4.381.934 δρχ.

Προσαύξηση λόγω του πανεπιστημιακού τίτλου 4.381.935 Χ 10% = 438.194 δρχ. (10%
για λέκτορες).

Επομένως, ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος 4.381.935 + 438.194 = 4.820.129
δρχ.

Επειδή το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε λογιστικά είναι μεγαλύτερο από
αυτό που προσδιορίστηκε εξωλογιστικά και με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια, ο
δικηγόρος θα φορολογηθεί για το εισόδημα που προέκυψε λογιστικά (5.500.000
δρχ.).

Δίσκοι και εμφανίσεις καθορίζουν τον συντελεστή

Στα 3.300.000 καθορίστηκε η αμοιβή για το ’99

Εάν ο καλλιτέχνης ή τραγουδιστής που παρέχει τις υπηρεσίες του σε κέντρα
διασκέδασης, αναψυκτήρια ή συναυλίες δεν τηρεί βιβλία ή τηρεί βιβλία Β’
κατηγορίας ή προαιρετικά Γ’ κατηγορίας του ΚΒΣ, υπάγεται στα αντικειμενικά
κριτήρια.

Το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος ισούται με: Επαγγελματική αμοιβή Χ
Συντελεστή εμφάνισης Χ Συντελεστή δισκογραφίας Χ Συντελεστή προβολής.

Η επαγγελματική αμοιβή για τη χρήση 1999 έχει καθοριστεί σε 3.300.000 δρχ.

Συντελεστής εμφάνισης = 1+ αριθμός εμφανίσεων / 330.

(Αριθμός των εμφανίσεων του καλλιτέχνη ή του τραγουδιστή στα κέντρα
διασκέδασης, αναψυκτήρια ή συναυλίες).

Συντελεστής δίσκου = 1+ αριθμός διατεθέντων δίσκων και συναφών – 1.500 /
30.000.

(Αριθμός των διατεθέντων στην αγορά δίσκων, κασετών, και λοιπών συναφών).

Συντελεστής προβολής = 1+ αριθμός εμφανίσεων Χ αριθμός διατεθέντων δίσκων και
συναφών / επαγγελματική αμοιβή Χ2.

­ Κάθε συναυλία προσμετράται με τρεις (3) εμφανίσεις.

­ Η εμφάνιση σε συναυλίες για φιλανθρωπικούς, πολιτιστικούς, εθνικούς σκοπούς
δεν λαμβάνεται υπόψη, εφόσον αποδειγμένα δεν αμείβεται για τη συμμετοχή του
αυτή.

­ Ως αριθμός δίσκων, κασετών και λοιπών συναφών λαμβάνεται ο μέσος όρος αυτών
που διατέθηκαν στην αγορά κατά το έτος φορολογίας και το αμέσως προηγούμενο
έτος (1999 και 1998).

­ Στις περιπτώσεις καλλιτεχνών ή τραγουδιστών των οποίων οι εμφανίσεις είναι
μέχρι 40 και ο αριθμός των διατεθέντων στην αγορά δίσκων, κασετών και λοιπών
συναφών είναι μέχρι 1.500, το καθαρό εισόδημα ισούται με την επαγγελματική
αμοιβή.

Παράδειγμα

Τραγουδιστής πραγματοποίησε μέσα στο 1999 60 εμφανίσεις σε κέντρα διασκέδασης.
Ο μέσος όρος των δίσκων, κασετών και λοιπών συναφών που διατέθηκαν στην αγορά
κατά τα έτη 1998 και 1999 είναι 30.000.

Προσδιορισμός ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος.

Συντελεστής εμφάνισης = 1+ αριθμός εμφανίσεων / 330 = 1+ 60 / 330 = 1 + 0,1818
=1,1818.

Συντελεστής δισκογραφίας = 1+ αριθμός διατεθέντων δίσκων και συναφών – 1.500 /
30.000 = 1 + 30.000 – 1.500 / 30.000 = 1+ 28.500 / 30.000 = 1 + 0,95 = 1,95.

Συντελεστής προβολής = 1+ αριθμός εμφανίσεων Χ αριθμός διατεθέντων δίσκων και
συναφών / επαγγελματική αμοιβή Χ 2 = 1 + 60 Χ 30.000 / 3.300.000 Χ 2 = 1 +
1.800.000 / 6.600.000 = 1 + 0,2727 = 1,2727.

Επομένως, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος είναι ίσο με: Επαγγελματική
αμοιβή Χ Συντελεστή εμφάνισης Χ Συντελεστή δισκογραφίας Χ Συντελεστή προβολής
= 3.300.000 Χ 1,1818 Χ 1,95 Χ 1,2727 = 9.678.735 δρχ.