Ο «Αρίσταρχος» θα… βλέπει το Σύμπαν από τη Νεραϊδορράχη

Τα μυστήρια του Σύμπαντος θα προσπαθούν να λύσουν σε ενάμιση χρόνο οι
Έλληνες αστρονόμοι, έχοντας στα… μάτια τους, έναν σπουδαίο σύμμαχο: Το πιο
σύγχρονο τηλεσκόπιο της Ευρώπης, που θα εγκατασταθεί στη Νεραϊδορράχη του
όρους Χελμού στα Καλάβρυτα, τοποθεσία που υπερίσχυσε άλλων υποψηφίων και
επελέγη τελικά πριν από λίγες μέρες από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Μοντέλο του τηλεσκοπίου

Το τηλεσκόπιο «Αρίσταρχος» θα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρώπη, με
διάμετρο 2,3 μέτρα. Μεγαλύτερο είναι μόνο αυτό της Ισπανίας, το οποίο όμως,
θεωρείται πλέον ξεπερασμένης τεχνολογίας. «Εκτός αυτού, η τοποθεσία του
Χελμού, στα 2.340 μέτρα υψόμετρο, θεωρείται ιδανική στην Ευρώπη για
αστρονομικές παρατηρήσεις», προσθέτει ο κ. Ευάγγελος Κοντιζάς, επιστημονικός
υπεύθυνος του έργου και διευθυντής του Αστρονομικού Ινστιτούτου του ΕΑΑ. Ο
«Αρίσταρχος» κατασκευάζεται ήδη στη Γερμανία εδώ και αρκετό καιρό από την
εταιρεία Carl Zeiss, που επελέγη έπειτα από διεθνή διαγωνισμό. Οι προδιαγραφές
του διαμορφώθηκαν με βάση τις τελευταίες εξελίξεις στην αστρονομία και την
τεχνολογία. Το τηλεσκόπιο θα είναι προγραμματιζόμενο και τηλεχειριζόμενο από
απόσταση.

Στον Χελμό θα κατασκευαστεί ένα νέο αστεροσκοπείο που θα στεγάσει το
τηλεσκόπιο. Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου είναι 1,75 δισ. δρχ., από τα
οποία το 1,35 δισ. θα διατεθεί για την αγορά του τηλεσκοπίου. Η χρηματοδότηση
γίνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επιλογή της τοποθεσίας, που έγινε έπειτα
από πολλές δοκιμαστικές παρατηρήσεις, αποφασίστηκε επειδή η κορυφή αυτή
βρίσκεται συνεχώς πάνω από τα σύννεφα, ενώ ο δρόμος για το χιονοδρομικό κέντρο
των Καλαβρύτων διευκολύνει πάρα πολύ στην πρόσβαση.

«Το έργο θα προωθήσει την ευρύτερη διεθνή αστρονομική συνεργασία μεταξύ των
βαλκανικών, των παρευξείνιων και των αραβικών χωρών». Νέοι ορίζοντες
προβλέπεται να ανοίξουν για την ελληνική αστρονομική έρευνα. Το τηλεσκόπιο θα
μπορεί να παρατηρήσει αντικείμενα που βρίσκονται μέχρι και πέντε
δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά. Οι επιστήμονες θα έχουν τη δυνατότητα να
μελετήσουν την ύπαρξη πλανητών σε αστέρες του γαλαξία μας, νέα αστρικά
συστήματα, τη δημιουργία νέων αστέρων, διπλούς αστέρες και την ανταλλαγή μάζας
μεταξύ τους, καθώς και αστέρια στα τελικά στάδια της ζωής τους (λευκούς
νάνους, αστέρες νετρονίων ή μαύρες τρύπες). Ακόμα, ο «Αρίσταρχος» θα
κατασκοπεύει με το άγρυπνο μάτι του αστεροειδείς, κομήτες, μετεωρίτες και άλλα
ουράνια σώματα που θα τολμήσουν να πλησιάσουν απειλητικά τη Γη.

Γιατί όμως ο Χελμός και όχι ο υψηλότερος Όλυμπος; Την απάντηση στην εύλογη
απορία δίνει αμέσως ο κ. Κοντιζάς: «Σπουδαία κατοικία για τους… 12 θεούς η
κορυφή του Ολύμπου, προσφέροντας καταφύγιο από τα αδιάκριτα βλέμματα των
θνητών, μια που είναι συνεχώς χωμένη στα σύννεφα, εντελώς ακατάλληλη όμως, για
αστρονομικές παρατηρήσεις».