Άρχισε ο χορός της αύξησης των επιτοκίων

Η κατρακύλα του ευρώ φόβισε τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Βιμ Ντούιζενμπεργκ

Τον χορό της αύξησης των επιτοκίων ξεκίνησε την περασμένη Τετάρτη η
Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Άλαν Γκρίνσπαν – πρόεδρος της
FED – και η παρέα του στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς – το αρμόδιο
όργανο της FED για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής στις Ηνωμένες
Πολιτείες – φαίνεται ότι έχουν λάβει τα μηνύματα των καιρών.

Το αναπτυξιακό θαύμα της Αμερικής – η αμερικανική οικονομία έκλεισε ήδη 107
μήνες συνεχούς ανάπτυξης – κινδυνεύει να εξελιχθεί σε εφιάλτη. Και ο
παράγοντας που μπορεί να σβήσει το όνειρο ακούει στο όνομα πληθωρισμός.

Η FED την περασμένη Τετάρτη αύξησε το επιτόκιο των λεγόμενων «ομοσπονδιακών
κεφαλαίων» – πρόκειται για το επιτόκιο με το οποίο οι αμερικανικές εμπορικές
τράπεζες δανείζονται μεταξύ τους κεφάλαια για μία ημέρα – κατά 0,25 της
ποσοστιαίας μονάδας, στο 5,75%. Η απόφαση αυτή ήταν σε γενικές γραμμές
αναμενόμενη από τους αναλυτές και τις χρηματοπιστωτικές αγορές σε όλον τον
κόσμο αφού η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτατα παρά το
γεγονός ότι η FED είχε προχωρήσει το τελευταίο οκτάμηνο σε τρεις αυξήσεις των
επιτοκίων της.

Αυτό, όμως, που προκάλεσε έντονη νευρικότητα στη χρηματιστηριακή αγορά της
Νέας Υόρκης την Τετάρτη, δεν ήταν τόσο η αύξηση των επιτοκίων, αλλά η
ανακοίνωση που συνόδευσε την απόφαση. Η FED τόνισε ότι οι κίνδυνοι εκδήλωσης
πληθωριστικών πιέσεων έχουν αυξηθεί διότι η μεγάλη ζήτηση για αμερικανικά
προϊόντα και υπηρεσίες ξεπερνά σε μεγάλο βαθμό τη διαθέσιμη προσφορά.
Επιπλέον, η FED τόνισε ότι η σημαντική άνοδος της παραγωγικότητας της
αμερικανικής οικονομίας δεν είναι αρκετή για να αντισταθμίσει αυτήν την
ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Αυτό το σχόλιο ερμηνεύθηκε από τους
αναλυτές και το αμερικανικό χρηματιστήριο ως πρόθεση για νέες αυξήσεις
επιτοκίων στο κοντινό μέλλον. Η επόμενη συνεδρίαση της FED με θέμα τα επιτόκια
έχει προγραμματισθεί για τις 21 Μαρτίου.

Ο κίνδυνος του ασθενούς ευρώ

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η κατάσταση δεν είναι πολύ καλύτερη. Πέρα από
την ταχύτατη ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας, οι φόβοι επιτάχυνσης του
πληθωρισμού εντάθηκαν και από την αδιάκοπη κατρακύλα του κοινού ευρωπαϊκού
νομίσματος στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα –
το κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα της ζώνης του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος –
αιφνιδίασε την περασμένη Πέμπτη τις αγορές αποφασίζοντας την αύξηση του
παρεμβατικού της επιτοκίου από 3,00% στο 3,25%.

Οι αναλυτές της ευρωπαϊκής οικονομίας προέβλεπαν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα θα προχωρούσε σε αύξηση των επιτοκίων της, μόνο που την τοποθετούσαν
στα τέλη του πρώτου φετινού τριμήνου, δηλαδή προς τα τέλη Μαρτίου. Και αυτό
διότι ήταν εξαιρετικά απίθανο να αντιδράσουν τόσο γρήγορα οι ευρωπαϊκές
νομισματικές αρχές στην απότομη διολίσθηση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος
έναντι του δολαρίου. Το ευρώ εισήχθη στις αγορές συναλλάγματος τον Ιανουάριο
του 1999 με ισοτιμία 1,17 έναντι του αμερικανικού νομίσματος. Το ευρώ σχεδόν
από την πρώτη ημέρα της ζωής του αντιμετώπισε προβλήματα και αποδείχθηκε
εξαιρετικά ευάλωτο σε αρνητικές ειδήσεις από το ευρωπαϊκό οικονομικό και
πολιτικό περιβάλλον.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σημαντικές πιέσεις στο κοινό νόμισμα είχε προκαλέσει
η επίθεση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, τα αρνητικά στοιχεία της ιταλικής
οικονομίας και η στασιμότητα της γερμανικής οικονομίας. Ύστερα από όλα αυτά,
το ευρώ είχε φτάσει να σχοινοβατεί κοντά στην ισοτιμία τού ένα προς ένα έναντι
του δολαρίου.

Πριν από δύο εβδομάδες, οι κεντρικοί τραπεζίτες και οι υπουργοί Οικονομικών
της ομάδας των επτά ισχυρών (G7) που συνεδρίασαν στο Τόκιο απέφυγαν να
αναφερθούν στα προβλήματα του ευρώ. Οι αγορές ερμήνευσαν αυτήν την «αδιαφορία»
σαν πρόθεση των ισχυρών του κόσμου να δουν το κοινό νόμισμα σε χαμηλότερα
επίπεδα, όπως και έγινε. Το ευρώ έσπασε το φράγμα τού ένα προς ένα με το
δολάριο και έφτασε να αλλάζει χέρια κάτω από τα 97 σεντς.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας θορυβήθηκε και για πρώτη φορά από
την ημέρα που ανέλαβε τα καθήκοντά του αναφέρθηκε στους κινδύνους που
δημιουργεί η διολίσθηση του ευρώ. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στην απειλή του
εισαγόμενου πληθωρισμού: το φθηνό ευρώ κάνει ακριβότερες τις ευρωπαϊκές
εισαγωγές, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για άνοδο των
τιμών. Και όλα σε μια εποχή που η τιμή του πετρελαίου βρίσκεται στα υψηλότερα
επίπεδα των τελευταίων εννέα χρόνων. Τελικά η ΕΚΤ αντέδρασε με την αύξηση των
επιτοκίων της, που είχε διπλό στόχο. Να κάνει πιο ελκυστικό το ευρώ στις
αγορές και να προλάβει την ταχύτατη άνοδο της ζήτησης στη ζώνη του ευρώ.

Και οι Ελβετοί

Την περασμένη Πέμπτη η ελβετική κεντρική τράπεζα προχώρησε στην αύξηση του
βασικού της επιτοκίου κατά 0,5 της ποσοστιαίας μονάδας. Οι λόγοι που οδήγησαν
τους Ελβετούς στην αύξηση των επιτοκίων μοιάζουν πολύ με αυτούς που προκάλεσαν
και την αύξηση των επιτοκίων του ευρώ. Η ελβετική οικονομία αναπτύσσεται
ταχύτατα, ενώ το ελβετικό φράγκο παρουσιάζει πτωτικές τάσεις σε σχέση με το
αμερικανικό νόμισμα. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί κινδύνους για τη σταθερότητα
των τιμών.