Τα πολλά αντιβιοτικά «ταΐζουν» τα μικρόβια

Ανοχύρωτοι είναι οι Έλληνες εναντίον των μικροβίων, καθώς επιμένουν να
χρησιμοποιούν αντιβιοτικά χωρίς να έχουν ιατρική συνταγή και, κυρίως, χωρίς να
υπάρχει σοβαρός ιατρικός λόγος. Το επακόλουθο είναι να έχουν αναπτυχθεί
βακτήρια που παρουσιάζουν αντοχή κατά 100% στα υπάρχοντα αντιβιοτικά – ή ακόμα
και να επιστρέφουν μικρόβια που είχαν σχεδόν εξαφανιστεί.

Αλόγιστη χρήση. Οκτώ στις δέκα φορές η αντιβίωση που παίρνουν οι ασθενείς με ίωση δεν είναι καθόλου απαραίτητη

Οι λοιμωξιολόγοι κρούουν για πολλοστή φορά τον κώδωνα του κινδύνου,
προειδοποιώντας ότι η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να αποβεί μοιραία.
Και αναφέρουν χαρακτηριστικά την περίπτωση του σταφυλόκοκκου, ενός μικροβίου
που έχει κάνει δυναμική επανεμφάνιση, και μπορεί να προκαλέσει από ωτίτιδα και
πνευμονία, έως μηνιγγίτιδα, οστεομυελίτιδα και σηψαιμία, οδηγώντας μερικές
φορές τους ασθενείς στον θάνατο. Σε μεγάλα νοσοκομεία (και κυρίως σε Μονάδες
Εντατικής Θεραπείας) έχουν καταγραφεί κρούσματα σταφυλοκοκκικής λοίμωξης, κατά
τα οποία τα βακτήρια ήταν ανθεκτικά σε ποσοστό 100% στα αντιβιοτικά που
κυκλοφορούν. Σε πολλές άλλες περιπτώσεις, εξάλλου, η αντοχή τους ξεπερνούσε το
25%. Αντιθέτως, σε χώρες όπως η Δανία και η Ολλανδία, όπου ακολουθείται
πολιτική περιορισμού της χρήσης αντιβιοτικών, το ποσοστό αντοχής του
σταφυλόκοκκου στα αντιβιοτικά είναι μηδενικό. Σε αυτές τις χώρες, η
σταφυλοκοκκική λοίμωξη αντιμετωπίζεται με παλαιού τύπου αντιβιοτικά (την
αμπικιλίνη και την πενικιλλίνη) και όχι με τα σύγχρονα αντιβιοτικά που
χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα.

Τις επισημάνσεις αυτές έκαναν χθες ο κ. Παναγιώτης Γαργαλιάνος, πρόεδρος της
Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, και η καθηγήτρια Παθολογίας του Πανεπιστημίου
Αθηνών κ. Ελένη Γιαμαρέλλου (με αφορμή την 4η Επιστημονική Ημερίδα με θέμα
«Λοιμώξεις στην αυγή της νέας χιλιετίας», που πραγματοποιείται στο Εθνικό
Ίδρυμα Ερευνών).

Δραματικές διαστάσεις

Η κ. Γιαμαρέλλου επεσήμανε ότι η κατάχρηση αντιβιοτικών στην χώρα μας έχει
λάβει δραματικές διαστάσεις, καθώς είναι πολλαπλάσια απ’ όση σε άλλες
ευρωπαϊκές χώρες. Και πρόσθεσε ότι όταν ένας ασθενής αναπτύσσει αντοχή σε ένα
αντιβιοτικό, αναπτύσσει αντοχή και στα άλλα αντιβιοτικά της ίδιας οικογένειας
με αυτό ή και σε άλλα, παλαιότερης γενιάς.

Ο κ. Γαργαλιάνος ανέφερε ότι το 20% των ασθενών με αλλεργικές αντιδράσεις που
φθάνουν στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων έχουν ιστορικό λήψης
αντιβιοτικών φαρμάκων. Ωστόσο, ο ένας στους δύο από αυτούς τους ασθενείς δεν
είχε ιατρικό λόγο να πάρει την αντιβίωση.

Δίχως ιατρική αιτιολογία, εξάλλου, παίρνει αντιβίωση και το 80% των ασθενών με
ίωση. Και αυτό, διότι τα αντιβιοτικά δεν καταπολεμούν τις ιώσεις, αλλά
χορηγούνται από τους γιατρούς σε επιλεγμένες περιπτώσεις για να αντιμετωπίσουν
τυχόν δευτερογενείς βακτηριακές επιπλοκές.

Να επιβληθούν έλεγχοι

Οι λοιμωξιολόγοι ζητούν να ισχύσουν αυστηροί έλεγχοι στα νοσοκομεία και στα
φαρμακεία, ώστε να αρχίσει να γίνεται ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών. Έως
το τέλος του μήνα, εξάλλου, η Επιτροπή Ενδονοσοκομειακών Λοιμώξεων του
υπουργείου Υγείας, στην οποία προΐσταται η κ. Γιαμαρέλλου, θα στείλει οδηγία
σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας με την οποία θα ενημερώνει τους γιατρούς για τα
προβλήματα που δημιουργεί η αντοχή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά.

Με περίσκεψη οι συνταγές

Το πιο επικίνδυνο… λοιμώδες νόσημα στον δυτικό κόσμο θεωρείται σήμερα η
πολυαντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά.

Αυτό τόνισε στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Μικροβιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και
αντιπρόεδρος του Ανωτάτου Ειδικού Επιστημονικού Συμβουλίου Υγείας κ. Νίκος
Λεγάκης.

Και εξηγεί: «Πετύχαμε στον δυτικό κόσμο να εξαφανίσουμε με τους εμβολιασμούς
λοιμώδη νοσήματα, όπως η ευλογιά και η πολιομυελίτιδα, και δημιουργήσαμε με
την κακή χρήση των αντιβιοτικών ανθεκτικά στελέχη στα μικρόβια. Η αντοχή αυτή,
μάλιστα, «ταξιδεύει» πολλές φορές διηπειρωτικά».

«Όταν χορηγούμε αντιμικροβιακούς παράγοντες, το DNA των μικροβίων
μεταλλάσσεται για να επιβιώσει».

Μεγάλη σημασία έχει, όπως προειδοποιεί ο κ. Λεγάκης, ο χρόνος χορηγήσεως των
αντιβιοτικών. «Τα αντιβιοτικά πρέπει να χορηγούνται με περίσκεψη από τους
κλινικούς γιατρούς», επισημαίνει. «Θα πρέπει, όμως, να βοηθήσουν οι
φαρμακοποιοί και το κοινό, ώστε να μη χορηγούνται αντιβιοτικά χωρίς ιατρική
συνταγή».

Ο κ. Λεγάκης εφιστά την προσοχή και στη χορήγηση αντιβιοτικών φαρμάκων ως
παραγόντων αναπτύξεως στα πουλερικά, στους χοίρους και στα ψάρια. «Η
ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών στη ζωοτεχνία», λέει, «έχει ως επακόλουθο την
ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων στα ζώα, τα οποία μέσω της τροφικής αλυσίδας
περνάνε στον άνθρωπο».