ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η αδυναμία του διανοουμένου

Επειδή δεν τους ακούμε συχνά, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν αυστριακοί
διανοούμενοι. Απλώς, το βρίσκουν όλο και δυσκολότερο να μιλήσουν.

«Πορεία προς τη Βιέννη»: η πρώτη σελίδα του χθεσινού «Μανιφέστο»

«Hip»: με αυτά τα τρία γράμματα περιγράφει ο αυστριακός συγγραφέας Γκέρχαρντ
Ροτ την κυβέρνηση συντηρητικών και ακροδεξιών που βρίσκεται στο στάδιο
σχηματισμού στην Αυστρία. Hip, όπως hip-hip-hurra, αλλά και τα αρχικά των
λέξεων «Haider-Image-Politik», που περιγράφουν την πολιτική της εικόνας την
οποία ακολουθεί με επιτυχία ο Γεργκ Χάιντερ. Συγγραφέας στρατευμένος κατά του
ρατσισμού και της ακροδεξιάς, ο Ροτ είχε στο παρελθόν προβλήματα με τον αρχηγό
των Ελευθέρων: στο βιβλίο του «Η λίμνη», ο πρωταγωνιστής αποπειράται να
σκοτώσει τον απεσταλμένο της θείας πρόνοιας, τον μεγάλο σαγηνευτή, τον άνθρωπο
που χαμογελά σε όλες τις αφίσες και μοιάζει ανίκητος. Ο Χάιντερ παραπονέθηκε,
λοιπόν, ότι ο συγγραφέας τον φωτογραφίζει. Και για να τον τιμωρήσει, τον
συμπεριέλαβε κι αυτόν στην κατηγορία των Gut-menschen, των «καλών ανθρώπων»
δηλαδή, που γκρινιάζουν συνεχώς για το ναζιστικό παρελθόν της Αυστρίας και δεν
αφήνουν αυτό το άξιο έθνος να προοδεύσει.

Όταν η ανταποκρίτρια του «Μανιφέστο» ζητεί από τον Ροτ να εξηγήσει τη στροφή
της χώρας του προς τα δεξιά, ο συγγραφέας βάζει τα γέλια. Δηλαδή, όλα αυτά τα
χρόνια η Αυστρία κυβερνιόταν από την Αριστερά και τώρα επιτέλους θα
απελευθερωθεί; Όχι βέβαια: από το 1986 διοικεί τη χώρα ένας συνασπισμός των
Λαϊκών και των Σοσιαλδημοκρατών ­ οι οποίοι, παρεμπιπτόντως, απομακρύνονται
όλο και περισσότερο από τις αρχές τους και τις αξίες τους. Τούτου λεχθέντος,
είναι ασφαλώς ντροπή να βάζουν οι Λαϊκοί τον Χάιντερ στην κυβέρνηση, αφού του
άνοιξαν ήδη δύο φορές τον δρόμο στην Καρινθία. Η δίψα του κόμματος αυτού για
την εξουσία ξεπερνά κάθε όριο: σαν να μην τους φτάνουν ότι κατέχουν τις
περισσότερες θέσεις του κρατικού μηχανισμού, τα ηγετικά πόστα στην περιφέρεια,
την προεδρία της δημοκρατίας, τη μοναδική θέση επιτρόπου που ανήκει στην
Αυστρία…

Το σενάριο, σύμφωνα με τον Γκέρχαρντ Ροτ, έχει ως εξής: Σε πρώτη φάση, ο
Χάιντερ θα είναι ήπιος, «εξημερωμένος», και θα κάνει διάφορες παραχωρήσεις στο
κοινωνικό πεδίο για να θολώσει τα νερά. Το ίδιο, άλλωστε, δεν είχε κάνει τα
πρώτα χρόνια και ο Χίτλερ; Ακόμη και στους καλλιτέχνες θα κάνει ανοίγματα ο
Χάιντερ. Δεν αποκλείεται να δηλώσει και θαυμαστής της μοντέρνας τέχνης, την
οποία μέχρι τώρα κατακεραύνωνε και ήθελε να την καταργήσει. Αν, βέβαια, η
κρατική τηλεόραση αρνηθεί «αυθορμήτως» να παίξει ορισμένα προοδευτικά έργα,
εκείνος δεν θα προσπαθήσει να τη μεταπείσει. Η δεύτερη φάση της κυβέρνησης θα
είναι πιο σκληρή, πιο βίαιη. Η μόνη ελπίδα του συγγραφέα είναι με τη
συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων αυτό να μη συμβεί ποτέ.

Αν όμως οι ελπίδες του διαψευστούν, δεν θα έχει άλλο δρόμο από αυτόν που
υπέδειξε ήδη η συνάδελφός του Ελφρίντε Γέλινεκ: να εγκαταλείψει τη χώρα του.
Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, αλλά κυρίως σε ένδειξη αδυναμίας.