ΔΡΟΜΟΙ

Οι μη κυβερνητικές…

… οργανώσεις πόσο είναι πραγματικά μη κυβερνητικές; Και πόσο είναι
πραγματικά στην υπηρεσία του «καλού»; Σε αυτά τα ερωτήματα προσπαθεί να
απαντήσει το βασικό θέμα του περιοδικού «Εκόνομιστ». Φιλανθρωπικές οργανώσεις
που κάποτε ήταν «μαγαζάκια», σήμερα μοιάζουν με πολυεθνικές επιχειρήσεις. Πότε
και πού έγινε η «μετάλλαξη»; Το 1991, στη Σομαλία, που είναι ακόμη πεδίο
ανταγωνισμού ανάμεσα σε δυτικές κυβερνήσεις, ΟΗΕ και ανθρωπιστικές οργανώσεις.
Όπου υπάρχει κρίση, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις φτάνουν πιο γρήγορα από τους
δημοσιογράφους. Πόλεμοι, πλημμύρες, πρόσφυγες, ύποπτες εκλογές, τις τραβούν
σαν μέλι. Το 1995 υπήρχαν 29.000 τέτοιες οργανώσεις σε όλον τον κόσμο. Σήμερα,
μόνο στην Αμερική, είναι δύο εκατομμύρια. Στη Ρωσία, όπου δεν υπήρχε καμιά
πριν από την πτώση του κομμουνισμού, ξεπερνούν τις 65.000.

«Μεγαλοκαρχαρίες»…

… με μάνατζερ που διαχειρίζονται προϋπολογισμούς εκατομμυρίων δολαρίων
συντρίβουν με το μέγεθός τους τα ανθρωπιστικά «μαγαζάκια» στα οποία παρέχουν
αμισθί τις υπηρεσίες τους μερικοί ιδεολόγοι. Μη κυβερνητικές οργανώσεις: η
ονομασία τους σηκώνει πολλή συζήτηση, όπως και οι δραστηριότητές τους. Η Oxfam
χρηματοδοτείται κατά 25% από τη βρετανική κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση
και οι νομπελίστες Γιατροί Χωρίς Σύνορα κατά 46% από κυβερνητικές πηγές.
Πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν γίνει «μεταπράτες» των κυβερνήσεων,
που προτιμούν να μοιράζουν μέσα από αυτές την εξωτερική βοήθεια γιατί έτσι
τους κοστίζει φθηνότερα. Αυτές οι οργανώσεις είναι εργαλεία εξωτερικής
πολιτικής, πολύτιμες πηγές πληροφοριών από τις εστίες των συγκρούσεων.
Άλλωστε, πολλές από αυτές είναι προϊόν συγκρούσεων: ο Ερυθρός Σταυρός
δημιουργήθηκε μετά την πολύνεκρη μάχη του Σολφερίνο το 1859 και οι Γιατροί
Χωρίς Σύνορα μετά τον πόλεμο της Μπιάφρας. Κάποιες οργανώσεις παρέχουν κάλυψη
ακόμη και για την πιο παραδοσιακή μέθοδο συλλογής πληροφοριών: την
κατασκοπεία.

Ανεξάρτητες…

… και πόσο; αναρωτιέται το «Εκόνομιστ». Οι περισσότερες εξαρτώνται ολοένα
και πιο πολύ από τις δωρεές μεγάλων επιχειρήσεων και από τα μέσα μαζικής
ενημέρωσης. Οι μεγαλύτερες ξοδεύουν το 10% του προϋπολογισμού τους στο
μάρκετινγκ και τη διαφήμιση. Αυτός ήταν ο λόγος που πέρυσι, μαζί με τα
τηλεοπτικά συνεργεία, ο πόλεμος στο Κόσοβο προσέλκυσε δεκάδες ανθρωπιστικές
οργανώσεις, μολονότι υπήρχε πολύ πιο άγριος πόλεμος και πολύ πιο μεγάλη κρίση
προσφύγων στην Αφρική. Όμως, στα στρατόπεδα με τους Κοσοβάρους πρόσφυγες οι μη
κυβερνητικές οργανώσεις έκαναν τον δικό τους πόλεμο για το ποια θα φανεί
περισσότερο.

Προπαγανδιστές…

… των δυτικών αξιών θεωρούν πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις οι επικριτές
τους και τις παρομοιάζουν με τους χριστιανούς ιεραπόστολους του δέκατου ένατου
αιώνα. Μερικές, ας πούμε, πληρώνονται για να προωθούν προγράμματα στείρωσης
στις φτωχές χώρες, επειδή οι Δυτικοί χρηματοδότες τους πιστεύουν ότι πρέπει να
μειωθεί ο πληθυσμός τους. Η παρατεταμένη παρουσία τους σε ευαίσθητες περιοχές,
συχνά παρατείνει την κρίση και δίνει κάλυψη στις αντιμαχόμενες πλευρές. Οι μη
κυβερνητικές οργανώσεις απορροφούν πόρους που διαφορετικά θα κατέληγαν στις
τοπικές κυβερνήσεις ­ οι οποίες μοιραία θεωρούν ότι έτσι αμφισβητείται η
κυριαρχία τους. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν κάθε λόγο να φροντίζουν
για τη διαιώνισή τους, ακόμη και όταν πια έχει επιτευχθεί ο σκοπός που οδήγησε
στην ίδρυσή τους. Έτσι θέτουν ένα νέο στόχο και εξασφαλίζουν νέα κεφάλαια γι’
αυτόν. Τι θα μπορούσε να γίνει σαν αντίδοτο στη αέναη θεσμοποίησή τους;
αναρωτιέται το βρετανικό περιοδικό. Να διαλύονται αμέσως μετά την ολοκλήρωση
του σκοπού τους, θέτοντας σαν βασικό στόχο τους την αυτοδιάλυσή τους.