Ο εμφύλιος απλώνεται στη μαύρη ήπειρο

«Ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου”. Μόνο με αυτή τη φράση μπορεί κανείς
να περιγράψει αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Αφρική με επίκεντρο το Κονγκό
(πρώην Ζαΐρ). Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ο εμφύλιος πόλεμος που
ξεκίνησε εκεί το 1998 έχει πάρει διαστάσεις υπερεθνικής περιφερειακής σύρραξης
που επεκτείνεται από την Ναμίμπια στα νοτιοανατολικά μέχρι το Σουδάν στα
βορειοδυτικά της ηπείρου. Σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό “Φόκους”, ο
πόλεμος στο Κονγκό είναι ένας καρκίνος που απειλεί να μολύνει όλη την ήπειρο.
Και έχει προκαλέσει συγκρούσεις που είναι υπεύθυνες για δεκάδες χιλιάδες
νεκρούς.

Στο Κονγκό, το κύριο θέατρο της σύρραξης, δίπλα στις δυνάμεις του προέδρου
Λοράντ Καμπίλα μάχονται εναντίον των ανταρτών 15.000 στρατιώτες από τη
Ζιμπάμπουε, την Ανγκόλα και την Ναμίμπια. Οι αυτονομιστές αντάρτες, που
ελέγχουν το ανατολικό τμήμα της χώρας, υποστηρίζονται από ένοπλες δυνάμεις της
Ρουάντα, της Ουγκάντα και του Μπουρούντι. Στις συγκρούσεις παίρνει μέρος και η
UNITA, το επαναστατικό κίνημα της Αγκόλα – εναντίον του Καμπίλα.

Ο Καμπίλα, “ο αιώνιος αντάρτης”, που κατέλαβε την εξουσία μετά την πτώση του
Μομπούτου το 1997, διεξάγει έναν διμέτωπο αγώνα εναντίον της αντιπολίτευσης
και των ανταρτών. Στην Κινσάνσα, την πρωτεύουσα του Κονγκό, η αντιπολίτευση
διώκεται και ηγέτες της φυλακίζονται και κακοποιούνται. Η ειρήνη δείχνει πολύ
μακριά και όπως έχουν τα πράγματα είναι δυνατή μόνο αν όλες οι περιφερειακές
συγκρούσεις επιλυθούν ταυτόχρονα. Και δεν είναι λίγες…

Η Ρουάντα ήταν η πρώτη χώρα που επέκτεινε την εσωτερική φυλετική της σύγκρουση
στο Κονγκό. Οι Τούτσι εκμεταλλεύτηκαν την αδυναμία του Καμπίλα για να
προωθήσουν, σε συνεργασία με τους αντάρτες, τη δημιουργίας μιας “ζώνης
ασφαλείας” στο ανατολικό Κονγκό. Αυτή την περιοχή χρησιμοποιούν οι
παραστρατιωτικές δυνάμεις των Χούτου, που εξόντωσαν μισό εκατομμύριο Τούτσι
στη Ρουάντα το 1994, σαν ορμητήριο για επιθέσεις σε χωριά στο έδαφος της
Ρουάντα.

Άλλοι παραστρατιωτικοί Χούτου, που εξορμούν επίσης από βάσεις στο ανατολικό
Κονγκό, πολεμούν την μειονότητα των Τούτσι που κυβερνά το Μπουρούντι. Η
κυβέρνηση βοηθάει λοιπόν τους επαναστάτες του Κονγκό για να καταστρέψουν τις
βάσεις των Χούτου.

Η Ουγκάντα, που στηρίζει τις κυβερνήσεις στη Ρουάντα και το Μπουρούντι,
έστειλε ήδη από το 1998 στρατεύματα στο Κονγκό, με αποστολή τους να
καταστρέψουν τα ορμητήρια της Συμμαχίας των Δημοκρατικών Δυνάμεων (ADF). Η ADF
είναι ένα συνονθύλευμα ισλαμιστών εξτρεμιστών, πραιτοριανών του Μομπούτου και
παραστρατιωτικών Χούτου, που τρομοκρατούν τα χωριά στη δυτική Ουγκάντα. Οι
δραστηριότητες του ADF έχουν δημιουργήσει πάνω από 100.000 πρόσφυγες.
Ταυτόχρονα η Ουγκάντα διατηρεί ένα δεύτερο μέτωπο στο Βορρά, εναντίον του
“Στρατού του Θεού” (LRA). Το LRA υποστηρίζεται από το Σουδάν, και σε αντίποινα
η Ουγκάντα βοηθάει τους Σουδανούς αντάρτες στο νότο της χώρας. Εδώ η σύγκρουση
διεξάγεται μεταξύ της αραβικής – μουσουλμανικής ηγεσίας στο Χαρτούμ και των
μαύρων-χριστιανών αυτονομιστών και ήταν η αιτία ενός λοιμού με χιλιάδες θύματα
το 1998.

Η Ανγκόλα βοηθάει τον Καμπίλα για τους δικούς της λόγους. Τα στρατεύματά της
προσπαθούν να καταστρέψουν τις βάσεις της UNITA κατά μήκος των συνόρων στο
έδαφος του Κονγκό. Αυτό συμβαίνει με την άδεια του Καμπίλα, κάτι που
διευκόλυνε τον αρχηγό της UNITA, Γιόνας Σαμπίβι να επιλέξει το αντίθετο
στρατόπεδο. Η Λουάντα όμως διεξάγει επιχειρήσεις εναντίον της UNITA και μέσα
στο έδαφος της Ναμίμπια, στο διάδρομο Καπρίβι. Η Ναμίμπια πάλι ενεργεί σαν
δορυφόρος της Ανγκόλα και της Ζιμπάμπουε και γι’ αυτό έστειλε στρατό στο
Κονγκό.

Παρεμβαίνει ο Χόλμπρουκ

Την περασμένη εβδομάδα ο Αμερικανός πρεσβευτής στον ΟΗΕ Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ
ανέλαβε μια νέα ειρηνευτική προσπάθεια. Υπό την προεδρία του το Συμβούλιο
Ασφαλείας κάλεσε τους ηγέτες του Κονγκό, της Ρουάντα, της Ζιμπάμπουε, της
Ζάμπια, της Ανγκόλα, της Ουγκάντα και της Μοζαμβίκης για να εξεταστούν οι
δυνατότητες εφαρμογής της ανακωχής που υπεγράφη το καλοκαίρι του 1999 στη
Λουζάκα. Οι Αφρικανοί ηγέτες πιστεύουν ότι η τήρηση της ανακωχής είναι εφικτή
μόνο με την παρουσία ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ.