ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

Οι άνθρωποι που σημάδεψαν την κοινωνική και πνευματική ζωή του αιώνα που
φεύγει, όπως τους σκιαγραφούν ειδικοί συνεργάτες των «ΝΕΩΝ»

Όταν, το 1905, ο Χρηστομάνος εγκατέλειψε την προσπάθειά του με τη Νέα Σκηνή
και όταν αργότερα, το 1908, έκλεισε το Βασιλικόν Θέατρον, η εντύπωση που
επικράτησε, ύστερα από αυτές τις δύο αποτυχίες, ήταν πως το ελληνικό θέατρο
«επέστρεψε σε παλαιές πλάνες». Με άλλα λόγια, το έβλεπαν να ξαναγυρίζει στην
πρακτική του περασμένου αιώνα, στη ρουτίνα, στον εμπειρισμό και στην
προχειρότητα, στην κυριαρχία του θιασάρχη-πρωταγωνιστή ή της
βεντέτας-πρωταγωνίστριας. Και, πράγματι, ακολούθησαν χρόνια δύσκολα, παρά τις
μεμονωμένες προσπάθειες για κάτι καλύτερο.

Όμως, ιδιαίτερα μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, άρχισαν να
διαφαίνονται σημάδια ανάκαμψης, εκδηλώθηκαν πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν, τη
δεκαετία του 1930, σε ριζικές ποιοτικές αλλαγές στη σκηνική τέχνη, σε αλλαγές
στη δομή του θεατρικού συστήματος στη χώρα. Η φυσιογνωμία του Δημήτρη Ροντήρη
διαμορφώθηκε μέσα σ’ αυτή την πορεία ανάκαμψης. Ο νέος καλλιτέχνης συμμετέχει
σε ολόκληρη τη διαδρομή: αρχικά την παρακολουθεί ως μαθητευόμενος και ως
ηθοποιός, πολύ γρήγορα, όμως, θα σφραγίσει την εξέλιξη, με την επιβλητική του
παρουσία ως σκηνοθέτης και δάσκαλος.

Τουλάχιστον σε δύο κεφάλαια, σε δύο σημαντικούς τομείς της ιστορίας του
νεοελληνικού θεάτρου, ο Ροντήρης έχει καταθέσει την καθοριστική του
συνεισφορά. Συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής
φυσιογνωμίας του Εθνικού Θεάτρου τη δεκαετία του 1930, δεκαετία της ακμής του
κρατικού θεατρικού οργανισμού, και άλλο τόσο αποφασιστικά συνέβαλε στην
επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης πρότασης για την αξιοποίηση του αρχαίου
δράματος στη σύγχρονη ελληνική σκηνή.

Ο Ροντήρης γεννήθηκε το 1899 στον Πόρο (στο νησί όπου υπηρετούσε ο πατέρας
του, δικαστικός το επάγγελμα) και μεγάλωσε στον Πειραιά. Από μικρός αγαπούσε
την ποίηση και του άρεσε να απαγγέλλει, με ακροατήριο τα υπόλοιπα μέλη της
οικογένειας. Ύστερα από τις πρώτες παραστάσεις που είδε, αγάπησε με πάθος το
θέατρο. Προς το παρόν, όμως, τη θεατρική σταδιοδρομία μπορούσε μόνο να την
ονειρεύεται. Ο πατέρας, άνθρωπος αυστηρών αρχών, προόριζε τον Βενιαμίν της
οικογένειας για αξιωματικό, για να συνεχιστεί, όπως έλεγε, μια παλιά παράδοση
του Ροντηρέικου.

Στη Σχολή Ευελπίδων ο νεαρός Ροντήρης άντεξε δύο χρόνια. Το 1917 την
εγκατέλειψε και γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στα Νομικά. Το 1918 πήρε τη
μεγάλη απόφαση: κρυφά από τον πατέρα του, άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα στη
Δραματική Σχολή, που μόλις είχε ιδρύσει η Εταιρεία Ελληνικού θεάτρου. Δάσκαλοί
του ήταν ο Φώτος Πολίτης και ο Αιμίλιος Βεάκης. Τον επόμενο χρόνο (1919) έγινε
δεκτός στον θίασο του Ωδείου Αθηνών, όπου δίδασκε και σκηνοθετούσε ο Θωμάς
Οικονόμου. Τις παραστάσεις που ετοίμαζε ο θίασος, τις παρουσίαζε από τη σκηνή
του Βασιλικού Θεάτρου. Εδώ, τον Οκτώβριο του 1919 ο Ροντήρης έκανε την πρώτη
του εμφάνιση. Με το ψευδώνυμο Μίμης Ερμάννος έπαιξε τον ρόλο του Φλοριζέλ στο
Χειμωνιάτικο παραμύθι του Σαίξπηρ. Στη συνέχεια, ο Οικονόμου τού
εμπιστεύεται τα νεανικά πρόσωπα σε κλασικά κυρίως έργα, σε κωμωδίες του
Σαίξπηρ, του Μολιέρου, καθώς και στα δράματα του Γκριλπάρτσερ και στη Μαρία
Στιούαρτ του Σίλλερ, όπου ο Ροντήρης υποδύεται με επιτυχία τον Μόρτιμερ.
Τον Απρίλιο του 1923, πριν εγκαταλείψει την ομάδα του Ωδείου, θα έχει την
πρώτη επαφή με την αρχαία τραγωδία. Συμμετέχει σε παράσταση της
Ηλέκτρας του Ευριπίδη, ερμηνεύοντας τον Άγγελο, σε σκηνοθεσία Π.
Καλογερίκου.

«Ορέστεια», στο Ηρώδειο (1949). Ο Ροντήρης διδάσκει στη Μαρίκα Κοτοπούλη το ρόλο της Κλυταιμνήστρας

Ο νεαρός καλλιτέχνης συνέχιζε κουτσά-στραβά τις σπουδές στο Πανεπιστήμιο,
μάλλον για κατευνασμό του πατέρα, ο οποίος στο μεταξύ είχε μάθει πως ο γιος
του έγινε «θεατρίνος». Κάποια στιγμή πέρασε από τα Νομικά στη Φιλολογία, αλλά
τελικά τον κέρδισε ένα άλλο σχολείο.

Τον Σεπτέμβριο του 1923, ο Ροντήρης εντάχθηκε στον θίασο της Μαρίκας
Κοτοπούλη. Η αναγνωρισμένη πια μεγάλη πρωταγωνίστρια της ελληνικής σκηνής,
μαθήτρια και αυτή του Θ. Οικονόμου, θα του δώσει την ευκαιρία να δοκιμαστεί
στις σκληρές συνθήκες δουλειάς ενός πραγματικού επαγγελματικού θεάτρου. Ήταν
υποχρεωμένος να παίζει σε σπαραξικάρδια μελοδράματα, σε έργα βουλεβάρτου και
σε φαρσοκωμωδίες, ο νέος ηθοποιός έπεισε ωστόσο πως είναι ικανός να
αναμετρηθεί και με άλλους ρόλους, όπως τον Λαέρτη (Άμλετ). Ιδιαίτερα
προσέχτηκαν από την κριτική οι επιδόσεις του στην τραγωδία: Κήρυκας στον
Αγαμέμνονα του Αισχύλου που η Κοτοπούλη ανέβασε το 1924 στο Ηρώδειο,
Εξάγγελος στον Οιδίποδα και Αίμων στην Αντιγόνη, στο Θέατρο
Κοτοπούλη, το φθινόπωρο του 1924. Ο Ροντήρης ολοκληρώνει τον κύκλο των
εμφανίσεών του στην τραγωδία με τη συμμετοχή του στην παράσταση της
Εκάβης στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το 1927, όπου ερμήνευσε τη Σκιά του
Πολύδωρου. Την τραγωδία του Ευριπίδη είχε σκηνοθετήσει ο Φώτος Πολίτης, ο
οποίος παρακολουθούσε με ενδιαφέρον την πρόοδο του μαθητή του. Ο Πολίτης θα
κρίνει εγκωμιαστικά και τις πρώτες δοκιμές του στη σκηνοθεσία, που επιχειρεί
ανεβάζοντας τις όπερες του Μαν. Καλομοίρη Το δαχτυλίδι της μάνας (1928)
και Ο πρωτομάστορας (1930).

Μέσα από τον θίασο Κοτοπούλη, το 1926, άνοιξε για τον Ροντήρη και ένα άλλο
στάδιο δραστηριότητας, η διδασκαλία της υποκριτικής τέχνης (στο Εθνικό Ωδείο),
στην οποία θα παραμείνει αφοσιωμένος σ’ όλη του τη ζωή.

Βλέπουμε πως πριν ξεκινήσει για θεατρικές σπουδές στην Αυστρία, ο μελλοντικός
σκηνοθέτης ήταν ένας σχεδόν ώριμος καλλιτέχνης, που είχε μαθητεύσει σε
δασκάλους με ευρωπαϊκή παιδεία, όπως ο Οικονόμου και ο Φ. Πολίτης και σε
ανθρώπους του θεάτρου που ήταν γέννημα-θρέμμα της ελληνικής σκηνής, όπως ο
Βεάκης και η Κοτοπούλη, ενώ είχε διδαχθεί και από τη συναναστροφή του με
συγγραφείς, με τον Σπύρο Μελά και τον Παντελή Χορν.

Ο Δημήτρης Ροντήρης μετά την παράσταση του «Ιππόλυτου», με την ηθοποιό Μαρία Ρίβα, κόρη της Μάρλεν Ντίτριχ, και τις κοπέλες του Χορού ντυμένες με τα θαυμάσια κοστούμια του Αντώνη Φωκά

Με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών, ο Ροντήρης βρίσκεται στη Βιέννη από τον
Μάρτιο του 1930. Παρακολουθεί μαθήματα ηθοποιίας και σκηνοθεσίας στη Σχολή
Ράινχαρτ, αλλά και παραδόσεις φιλολογικών μαθημάτων και Ιστορίας της Τέχνης
στο Πανεπιστήμιο. Συχνάζει στο Μπουργκτεάτερ, τα βράδια στις παραστάσεις, τα
πρωινά στις δοκιμές. Πηγαίνει στο Σάλτσμπουργκ για το φεστιβάλ, αλλά και στο
Βερολίνο να δει τις σκηνοθεσίες του Ράινχαρτ στο Ντόυτσες Τεάτερ. Όλα αυτά
δείχνουν μιαν ακόρεστη δίψα για μάθηση και λιγότερο αυστηρή προσήλωση σε
κάποια συγκεκριμένη τεχνοτροπία ή διδασκαλία.

Μετά την ίδρυση του Εθνικού Θεάτρου (έναρξη τον Μάρτιο του 1932), ορίζεται
βοηθός του Φ. Πολίτη, επιστρέφει αργότερα στην Ελλάδα και αναλαμβάνει
καθήκοντα, αρχές φθινοπώρου του 1933. Τον Δεκέμβριο του 1934, ύστερα από τον
ξαφνικό και πρόωρο χαμό του Πολίτη, ο Ροντήρης γίνεται πρώτος σκηνοθέτης της
κρατικής σκηνής. Από το 1935 έως το 1942 ανέβασε περίπου 40 έργα, κυρίως
κείμενα κλασικών (Σαίξπηρ, Μολιέρος, Γκολντόνι, Μπωμαρσαί, Σίλλερ, Γκαίτε,
Γκόγκολ) αλλά και νεώτερων συγγραφέων (Χάουπτμαν, Ουάιλντ, Ο’ Νηλ), εκλεκτά
νεοελληνικά δράματα (Ο βασιλικός, Η Τρισεύγενη), σπουδαία
δραματικά κείμενα που πρώτη φορά δοκιμάζονται στην ελληνική σκηνή, όπως ο
Πέερ Γκυντ του Ίψεν και ο Πρίγκιπας του Χόμπουργκ του Κλάιστ.

Απ’ αυτή την πλούσια παραγωγή αναφέρονται συνήθως οι παραστάσεις που άφησαν
εποχή, χάρη στις επιδόσεις των μεγάλων ηθοποιών, όπως του Αιμ. Βεάκη στον
Βασιλιά Ληρ ή εκείνες με την Ελένη Παπαδάκη, την Κατίνα Παξινού ή τον
Αλέξη Μινωτή. Θα ήταν, όμως, παράλειψη να μην αναγνωρίσουμε πως, ως σύνολο, η
σκηνική παραγωγή στο κτίριο της οδού Αγ. Κωνσταντίνου, αυτή την περίοδο,
ανέβασε πολύ ψηλά τη στάθμη της θεατρικής τέχνης στη χώρα μας. Το επίτευγμα
στηρίχθηκε στα γερά θεμέλια που είχε βάλει ο Φώτος Πολίτης, στο γεγονός ότι ο
Ροντήρης είχε άξιους συνεργάτες για τη σκηνογραφία (Κλ. Κλώνης) και τα
κοστούμια (Αντ. Φωκάς) και βρέθηκε περιστοιχισμένος από έναν πρωτοφανή στα
ελληνικά χρονικά αστερισμό ταλαντούχων ηθοποιών, που, μαζί με αυτούς που
αναφέραμε, τον συγκροτούν η Σαπφώ Αλκαίου, ο Γ. Γληνός, ο Ευ. Μαμίας, ο Ν.
Δενδραμής και οι νεώτεροι Βάσω Μανωλίδου, Μάνος Κατράκης και άλλοι.

Ο Ροντήρης ως Ιωάννης στη «Σαλώμη» του Ουάιλντ με τον θίασο Κοτοπούλη

Συνεχίζοντας την παράδοση της λεγόμενης «σκηνοθεσίας του λόγου» ­ «φανατικός
του λόγου» όπως τον χαρακτήριζε ο Άγγ. Τερζάκης, ­ ο Ροντήρης ήταν αυστηρός
και συστηματικός δάσκαλος ηθοποιών. Παράλληλα, είχε τον τρόπο να αξιοποιεί και
να συντονίζει όλους τους συντελεστές και τα συστατικά στοιχεία της σκηνικής
πράξης, να τα υποτάσσει στο είδος, στις ιδιαιτερότητες και στο νόημα του
δραματικού κειμένου. Με το παράδειγμά του, με τη συστηματικότητα και
μεθοδικότητα της δουλειάς του, πέτυχε να επιβάλει στα ελληνικά πράγματα τη
μορφή, το κύρος και την αναγκαιότητα του σκηνοθέτη-δάσκαλου,
οργανωτή-συντονιστή της συλλογικής θεατρικής δημιουργίας. Το επίτευγμα του
Εθνικού υποχρέωσε και τις άλλες καλλιτεχνικές δυνάμεις (του λεγόμενου
ελευθέρου θεάτρου) να ανασυγκροτηθούν, γεγονός που θα αλλάξει ριζικά το
ελληνικό θεατρικό τοπίο.

Μετά την παραίτησή του από το κρατικό ίδρυμα, το 1942, ο Ροντήρης θα
ξαναγυρίσει δύο φορές στο Εθνικό (Βασιλικό) Θέατρο, το 1946-1950 και το
1953-1955. Στο μεσοδιάστημα, θα προσπαθήσει να συνεχίσει το έργο του με
θεατρικά σχήματα που συγκροτεί και συντηρεί ο ίδιος με πολλές θυσίες. Όμως και
η εποχή και οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Από όλες αυτές τις περιπέτειες,
οπωσδήποτε γονιμότερη και αποδοτικότερη υπήρξε η δραστηριότητα του Δ. Ροντήρη
στο Πειραϊκό Θέατρο, που καλύπτει περισσότερο από μία δεκαετία (1957-1968).

Επίσης, γόνιμη υπήρξε η ενασχόλησή του με τη διδασκαλία της υποκριτικής τέχνης
(στη Σχολή του Εθνικού και αλλού), που κράτησε, με διαλείμματα, περίπου
πενήντα χρόνια. Μεθοδικός και απαιτητικός παιδαγωγός, έπλασε ηθοποιούς, από
τους οποίους οι περισσότεροι πρόσφεραν σημαντικές υπηρεσίες, δούλεψαν για το
θέατρο με το πάθος που τους ενέπνευσε ο δάσκαλός τους, ο καθένας φυσικά με τη
δική του δημιουργική προσωπικότητα, όπως ο Δημ. Χορν, η Μελίνα Μερκούρη, η
Ασπασία Παπαθανασίου, η Άννα Συνοδινού, ο Αλ. Αλεξανδράκης και πολλοί άλλοι.

Οι επιτυχίες των μαθητών του ήταν ίσως η μόνη ανταμοιβή για τους κόπους του.
Κατά τα άλλα, ο Ροντήρης ένιωθε αδικημένος και πικραμένος από τη συμπεριφορά
της Πολιτείας απέναντί του, ύστερα από τις δύο διαδοχικές απολύσεις του από το
Εθνικό, το 1950 και το 1955, και, τα τελευταία χρόνια, με την αδιαφορία των
επίσημων φορέων απέναντι στην προσπάθεια που έκανε με το Πειραϊκό Θέατρο.

Πέθανε στις 20 Δεκεμβρίου του 1981.

***

Με την Κυβέλη και τη Συνοδινού – Κλυταιμνήστρα στην «Ορέστεια» το 1959 – Επίδαυρος

Ο Ροντήρης αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος του δημιουργικού του έργου στο πρόβλημα
της ερμηνείας του αρχαίου δράματος στη σύγχρονη σκηνή. Με την προσφορά του σ’
αυτόν τον τομέα διεκδικεί μία ξεχωριστή θέση στην ιστορία του θεάτρου του 20ού
αιώνα, όχι μόνο του ελληνικού αλλά και του ευρωπαϊκού.

Για να αντιμετωπίσει αυτό το ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα, ο Ροντήρης διέθετε την
προσωπική του πείρα, αφού, ως ηθοποιός, από πολύ νωρίς είχε δοκιμαστεί στην
τραγωδία. Εξάλλου, είχε μαθητεύσει στον Οικονόμου, στον Βεάκη, την Κοτοπούλη,
τον Πολίτη. Έμμεσα και άμεσα έπρεπε να ήταν ενημερωμένος για τις απόψεις που
υποστήριζαν και τις δοκιμές που έκαναν ο Σπ. Μελάς, το ζεύγος Σικελιανού κ.ά.
Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Βιέννη, σίγουρα θα συμπληρώθηκε η
πληροφόρησή του για τους τρόπους προσέγγισης του αρχαίου δράματος, που είχαν
δοκιμάσει Ευρωπαίοι σκηνοθέτες.

Με αυτά τα εφόδια, στο πηδάλιο του Εθνικού από τον Δεκέμβριο του 1934, ο
Ροντήρης έχει την άνεση και τη βούληση να επεξεργασθεί μια δική του μέθοδο
ερμηνείας. Υποστηρίζοντας συστηματικά πως η τραγωδία πρέπει να παίζεται στα
σωζόμενα υπαίθρια αρχαία θέατρα, επέλεξε το Ηρώδειο για να παρουσιάσει, το
1936, την πρώτη του σκηνοθεσία, την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, με την Παξινού
στον επώνυμο ρόλο. Μ’ αυτή του τη σκηνοθεσία, της Ηλέκτρας,
ξαναζωντάνεψε, πρώτη φορά στους νεώτερους χρόνους, το αρχαίο θέατρο της
Επιδαύρου το 1938. Το 1954, με τον Ιππόλυτο του Ευριπίδη, σε δική του
σκηνοθεσία και πρωταγωνιστή τον Αλ. Αλεξανδράκη, αρχίζουν οι συστηματικές
ετήσιες παραστάσεις στην Επίδαυρο. Ο σκηνοθέτης είχε διδάξει πρώτη φορά
Ιππόλυτο το 1937, ύστερα το 1939 τους Πέρσες (και σε ανανεωμένη
εκδοχή το 1958), το 1949 την Ορέστεια στο Ηρώδειο, ενώ με το Πειραϊκό
θα επαναλάβει πολλές φορές τα δύο μέρη της αισχύλειας τριλογίας
(Χοηφόροι, Ευμενίδες). Στο ρεπερτόριο του Πειραϊκού, κατά τις
περιοδείες στο εξωτερικό και ανά την Ελλάδα, μονιμότερη θέση κατείχαν η
Ηλέκτρα του Σοφοκλή και η Μήδεια. Σε όλο τούτο το μεγάλο χρονικό
διάστημα ο σκηνοθέτης δεν έπαψε να διορθώνει και να εμπλουτίζει την άποψή του
για την τραγωδία.

Με την τραγωδία του Ευριπίδη «Ιππόλυτος» έγινε το 1954 η «γενική δοκιμή» των Επιδαυρίων

Από τις αρχές του αιώνα, στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η αμφισβήτηση του
νατουραλισμού και η αναζήτηση μιας νέας θεατρικότητας είχαν ανοίξει
καινούργιους δρόμους και για την αναβίωση ή αξιοποίηση παλαιών μορφών θεάτρου.
Φαίνεται πως αυτές οι διεργασίες βοήθησαν τον Έλληνα καλλιτέχνη να
αντιμετωπίσει πιο τολμηρά τις καθοριστικές συμβάσεις, που ορίζουν το είδος της
αρχαίας δραματικής ποίησης, κυρίως το πρόβλημα του χορού. Του επέτρεψαν να
ξεπεράσει την αμηχανία που έδειχναν οι περισσότεροι προγενέστεροι δημιουργοί
σ’ αυτό το θέμα. Εκείνοι έβλεπαν τον χορό σαν στατικό στοιχείο, τον
περιθωριοποιούσαν, συμπίεζαν, περιόριζαν ή μοίραζαν τα χορικά σε έναν ή δύο
εκτελεστές, επέμεναν στην απαγγελία, τμηματική ή ομαδική. Ο Ροντήρης επεδίωξε
και πέτυχε τη δραστική συμμετοχή του χορού στην εξέλιξη της θεατρικής πράξης,
την πλήρη ρυθμική και πλαστική ενσωμάτωσή του στη δράση, την ενότητα
ερμηνευτών και χορού, του δραματικού και λυρικού στοιχείου. Ανάλογα με τη
χαλάρωση ή την ένταση της δραματικής κατάστασης, ο χορός συμμετέχει με τον
λόγο ή το τραγούδι, με ρυθμική κίνηση ή χορευτικό βηματισμό. Μοτίβα από την
ελληνική λαϊκή παράδοση, από το μοιρολόι ή τους παραδοσιακούς χορούς
χρησιμοποήθηκαν διακριτικά για τα θρηνητικά μέρη και για τη χορογραφία.

Το συγκροτημένο και ολοκληρωμένο σύστημα ερμηνείας που πρότεινε ο Έλληνας
καλλιτέχνης είχε σημαντική απήχηση και απέσπασε την παγκόσμια αναγνώριση.
Ιδιαίτερα οι περιοδείες του Πειραϊκού Θεάτρου σε 40 χώρες επέτρεψαν σε ένα
ευρύ διεθνές κοινό και στην κριτική να εκτιμήσει αυτή την ελληνική συμβολή
στην κοινή υπόθεση της αξιοποίησης των αρχαίων κλασικών. Ο θίασος, ο
σκηνοθέτης και η πρωταγωνίστριά του Ασπασία Παπαθανασίου τιμήθηκαν με
σημαντικές διακρίσεις και βραβεία.

Η επιτυχία αυτή άνοιξε τον δρόμο για να προβληθούν στον διεθνή στίβο και άλλες
ελληνικές δημιουργικές προτάσεις, από τον Κάρολο Κουν και πολλούς άξιους
καλλιτέχνες που δοκίμασαν τις δυνάμεις τους στο αρχαίο δράμα. Όπως είναι
φυσικό, στις προτάσεις αυτές υπάρχουν δεσμοί συνέχειας, αλλά και στοιχεία
αμφισβήτησης των απόψεων του δασκάλου.

Αμφισβητήσεις είχε προκαλέσει ο Ροντήρης και κατά τις θητείες του στο Εθνικό,
για ορισμένες βασικές του επιλογές, την αποκλειστική προσήλωση στα κλασικά
έργα, την αδιαφορία για τα νεώτερα καλλιτεχνικά και δραματουργικά ρεύματα και
τον εν γένει αισθητικό συντηρητισμό του. Ο «διάλογος» θα αποδειχθεί πολύ
γόνιμος. Έτσι, για το ελληνικό θέατρο η εποχή Ροντήρη αποτέλεσε αφετηρία για
νέες αναζητήσεις και περιπέτειες, υπήρξε όμως πρώτα απ’ όλα ένας σταθμός.

Ο Δημήτρης Σπάθης είναι θεατρολόγος, ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου