ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Εθνικισμός και ενδοτισμός

Οι πρόσφατες αποφάσεις του Ελσίνκι για την Κύπρο και την Τουρκία και
συνολικά οι χειρισμοί του Κυπριακού αναδεικνύουν μια πάγια αντίφαση της
ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τουλάχιστον από την εποχή του Α’ Παγκοσμίου
Πολέμου.

Ας έλθουμε στα γεγονότα. Η Τουρκία έγινε δεκτή ως υποψήφια για ένταξη στην
Ε.Ε. με τη συγκατάθεση της ελληνικής κυβέρνησης. (Δεν θα αναφερθώ εδώ στον
χαρακτήρα της Ε.Ε. και στο τι μέλλον επιφυλάσσεται στον τουρκικό λαό στα
πλαίσια της Ιερής Συμμαχίας του Κεφαλαίου). Τι θα έπρεπε, λοιπόν, να απαιτήσει
η ελληνική κυβέρνηση για να συγκατατεθεί στην υποψηφιότητα; Στο όνομα των
«ανθρωπίνων δικαιωμάτων», για τα οποία κόπτεται καθημερινά, έπρεπε να
απαιτήσει: Αποκατάσταση της αστικής δημοκρατίας στην Τουρκία. Κατάργηση της
θανατικής ποινής και απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων. Πολιτική λύση του
Κουρδικού. Και: Αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής από την Κύπρο, ενοποίηση
του νησιού, και επιστροφή των οστών, έστω, των «αγνοουμένων» Ελληνοκυπρίων.

Πολλά δεν ζητάμε; Δοθείσης της ευαισθησίας των εταίρων μας, ας περιοριζόταν
στο Κυπριακό. Τι αξίωσε, λοιπόν, η κυβέρνησή «μας»: Η ένταξη της Κύπρου στην
Ε.Ε. να μην προϋποθέτει την επίλυση του Κυπριακού! Και ούτε αυτό απλώς, διότι
η ένταξη θα πραγματοποιηθεί αφού παρθούν υπόψη γενικά τα σχετικά δεδομένα,
δηλαδή οι νέες αξιώσεις της τουρκικής κυβέρνησης. Τι κέρδισε, λοιπόν, η Ελλάδα
και η Κύπρος; Μια αβέβαιη προοπτική ένταξης που θα ωφελήσει τους δαιμόνιους
κομπραδόρους της Κύπρου και συνολικά το κυπριακό κεφάλαιο, με αντάλλαγμα τον
οριστικό ενταφιασμό του Κυπριακού, τη «νομιμοποίηση της de facto διχοτόμησης»
(Μ. Δούντας, «ΤΑ ΝΕΑ» 17-1-2000) και μια αόριστη έκφραση περί ελληνοτουρκικών
διαφορών που θα ανοίξει περαιτέρω την όρεξη των στρατοκρατών της Άγκυρας.

Η Συνομοσπονδία, δηλαδή η ουσιαστική ύπαρξη δύο κρατών στην Κύπρο, φαίνεται ως
η μόνη απομένουσα «λύση», αλλά και αυτή μέσα από περίπλοκες και χρονοβόρες
διαδικασίες, στη διάρκεια των οποίων ο χρόνος εργάζεται υπέρ της Τουρκίας.

Ποια θα ήταν η λύση του Κυπριακού, η μόνη σύμφωνη με το δικαίωμα της
αυτοδιάθεσης των λαών; Η Ένωση με την Ελλάδα, με ταυτόχρονη κατοχύρωση των
πολιτικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών δικαιωμάτων της τουρκικής
μειονότητας.

Τι έπρεπε να επιδιώξουν συνεπώς οι κυπριακές οργανώσεις και οι ελληνικές
κυβερνήσεις για την επίτευξη της Ένωσης; Κοινό αγώνα Ελληνοκυπρίων και
Τουρκοκυπρίων απέναντι στον ξένο κατακτητή – αποικιοκράτη. Αντίθετα με αυτήν
τη μόνη πολιτική συναδέλφωσης και αγώνα, οι μεν ελληνικές κυβερνήσεις στήριξαν
τον ένοπλο αγώνα του φασίστα Γρίβα, που με τα εγκλήματά του συνέβαλε στο να
αναπτυχθεί μίσος ανάμεσα στις δύο κοινότητες, το δε ΑΚΕΛ άφησε την πρωτοβουλία
στους «εθνικόφρονες», αερολογώντας για μαζικούς αγώνες κ.λπ., κ.λπ.

Πρώτα, λοιπόν, ο εθνικιστικός τυχοδιωκτισμός από την ελληνική πλευρά.
Ακολούθησε η αντίστροφη κίνηση, η ενδοτική: η προδοσία του Κυπριακού με τις
συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου. Η δυνατότητα για Ένωση είχε πλέον
χαθεί. Η «ελληνοχριστιανική» χούντα έδωσε στη συνέχεια το πρόσχημα για την de
facto διχοτόμηση και κατοχή του νησιού. Στριμωγμένες οι μετέπειτα ελληνικές
κυβερνήσεις, ακολούθησαν μιαν άτολμη πολιτική, ενώ ο χρόνος δούλευε υπέρ της
Τουρκίας. Τώρα μπήκε πλέον και η ταφόπετρα όχι της Ένωσης, αλλά και της
ύπαρξης της Κύπρου ως ενιαίου και ανεξάρτητου κράτους.

Η πορεία του Κυπριακού απεικονίζει την αντίφαση εθνικισμού – ενδοτισμού, που
χαρακτηρίζει την πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων σ’ αυτό το θέμα. Αλλά η
αντίφαση αυτή λειτουργεί τουλάχιστον από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ας
υπενθυμίσουμε λοιπόν τα γεγονότα.

Η Μεγάλη Ιδέα ήταν το ιδανικό που καθόριζε την πολιτική των ελληνικών
κυβερνήσεων στις αρχές του περασμένου (πλέον) αιώνα. Οιστρηλατημένη από το
ουτοπικό αυτό «ιδανικό» η αστική τάξη μας οργάνωσε τον κατακτητικό πόλεμο
εναντίον του τουρκικού κράτους ­ τη λεγόμενη Μικρασιατική Εκστρατεία. Στόχος:
η απελευθέρωση των Ελλήνων της Ιωνίας. (Στην ουσία γεωπολιτικές και
οικονομικές επιδιώξεις της αστικής τάξης). Η ήττα των Ελλήνων επιδρομέων ήταν
αναπόφευκτη και σ’ αυτή συνέβαλε η μεταστροφή των «συμμάχων» ιμπεριαλιστών.
Αποτέλεσμα, η σφαγή και ο ξεριζωμός εκατομμυρίων Ελλήνων, προϊόν μιας
τυχοδιωκτικής, εθνικιστικής πολιτικής. Και όμως ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας
θα είχε σωθεί, αν η Ελλάδα είχε απαιτήσει την αυτονομία του, στα πλαίσια του
τουρκικού κράτους.

Τα παθήματα δεν γίνονται μαθήματα. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Αλβανία ήταν
μια κατακτημένη χώρα. Το μεταπολεμικό καθεστώς δεν ευθυνόταν για τα έργα του
προηγούμενου. Μια σώφρων ελληνική πολιτική ομαλών σχέσεων θα διευκόλυνε τη
σωτηρία του Ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου. Οι αντικομμουνιστικές
μεταπολεμικές κυβερνήσεις διατήρησαν το πλάσμα της εμπόλεμης κατάστασης.
Αποτέλεσμα: η αποψίλωση του Ελληνισμού αυτής της περιοχής.

Και τέλος: Η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Τα δύο αστικά
κόμματα δεν τόλμησαν τη μόνη εφικτή λύση: τη διπλή ονομασία. Έτσι η FYROM θα
μείνει, οριστικά, Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Συμπέρασμα: Οι κυβερνήσεις «μας» άσκησαν και ασκούν πολιτική με γνώμονα τα
ταξικά και κομματικά συμφέροντα, τα οποία βαφτίζονται εθνικά.

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.