ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ζώντας με δανεικά

Μια από τις πολλές παρωδίες που αυτοσχεδιάζουν καθημερινά οι άνθρωποι του
καιρού μας είναι και αυτή που έχει για θύμα της το κλασικό εκείνο «γνώθι
σαυτόν». Ανυπόμονα όλο και περισσότεροι σκαλίζουν και ξανασκαλίζουν αυτά που
τους συνέβησαν χθες. Γιατί μου φέρθηκαν έτσι ψυχρά; Ή: Μου αρέσει πραγματικά
εκείνος ή εκείνη, ή μήπως κάνω πάλι το μοιραίο λάθος;

Με εξεταστικό βλέμμα ανιχνεύουν τον εσωτερικό βυθό. Όπου όμως τίποτα σχεδόν
δεν διακρίνεται στην αρχή. Να περιμένουν λίγο ακόμη; Ούτε να το σκέφτονται.
Μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος και η καημένη η ψυχή με τα τραύματά της ­ που
ασφαλώς αναίτια τα προκάλεσαν οι άλλοι ­ κινδυνεύει να μείνει αθεράπευτη.
Αμέσως λοιπόν αρχίζουν τα τηλεφωνήματα σε όποιον διαθέσιμο βρεθεί. Ρωτώντας
τον έναν και τον άλλον, προσπαθώντας να αποσπάσουν γνώμες, σχόλια και
εικασίες, οι βιαστικοί ενδοσκόποι σχηματίζουν μια εικόνα του εαυτού τους,
τουλάχιστον για μέχρι το τέλος της εβδομάδας.

Είναι κάτι κι αυτό, παρ’ όλο που του λείπει η σταθερότητα. Εξάλλου, δεν είναι
αμελητέος και ο τίτλος που κερδίζουν όντας ανικανοποίητοι: είναι τα άτομα που
αδιάκοπα «ψάχνονται».

Γενικώς όλοι τα παραδέχονται και σπανίως τα ρωτάνε για τις έρευνές τους. Στην
πραγματικότητα πρόκειται για πελάγωμα μπροστά στα ενδεχόμενα. Μυαλά τρομαγμένα
με την ιδέα και μόνο πως υπάρχει περίπτωση να χάσουν σ’ έναν έρωτα, μια φιλία
ή σε οποιαδήποτε άλλη σχέση τους. Και ακριβώς γι’ αυτό τόσο πολλοί μιλούν
ακατάπαυστα και με επενδυτικό ζήλο για «σχέσεις». Βουίζουν τα τηλέφωνα από τις
ανταλλαγές πληροφοριών απ’ όπου αναμένεται να προκύψει μια πυξίδα, μια οδηγία
για τα μετέπειτα. Μάταια όμως.

Δεν είναι δυνατόν να κρίνει κάποιος αν αξίζει να αγαπήσει ένα πρόσωπο ή να
κρατήσει μια φιλία επί τη βάσει σφυγμομετρήσεων στους γνωστούς του.

Κάποια στιγμή ο έρανος στις γνώμες των άλλων θα εξαντληθεί. Μένει τότε μόνος
κανείς και πρέπει να βρει μια δύναμη ενέργειας αντλώντας από μέσα του
αποκλειστικά.

Από εκεί μέσα όμως άλλο τίποτα εκτός από σκέψεις δανεικές δεν βγαίνει. Μύθος
λοιπόν το περιβόητο βάθος; Το τόσο πολύ μελετημένο, αναλυμένο «εγώ»;

Φαίνεται πως η στροφή προς τα ψυχικά ενδότερα που κυριάρχησε τον τελευταίο
αιώνα κατέληξε στο να παίζει ο καθένας μ’ ένα μικροσκόπιο.

Εξετάζοντας ακόμη και την παραμικρή αμυχή σαν να ήταν οπωσδήποτε ένδειξη μιας
χαίνουσας πληγής, οι σύγχρονοι μυγιάγγιχτοι ξέχασαν πως τον εαυτό μας πάντα με
το μπαμπάκι τον μεταχειριζόμαστε. Αβρά και προστατευτικά.

Επομένως αν είναι να μάθει κανείς κάτι πιο αληθινό για τον εαυτό του, είναι
πάντα προτιμότερο να δοκιμάσει την έξοδο προς όλους εκείνους που κινούνται
γύρω του, όμοιοι και ταυτόχρονα ανόμοιοι μ’ αυτόν.

Δεν είναι εντελώς προβλέψιμο αν θα τον καταλάβουν και πώς θα του φερθούν.
Διαφορετικά όμως δεν γίνεται, πρέπει να πλησιάσεις προς τα διφορούμενα.

Θυμηθείτε τον άνθρωπο του ’60 στην Ελλάδα. Τι θα ‘κανε; Θα μυριζόταν, θα
διαισθανόταν κάτι, θα συμβουλευόταν πρώτα τη δική του πείρα κι ύστερα των
κοντινών του.

Θα αποφάσιζε, λόγου χάρη, να χωρίσει ή, αντίθετα, να συνεχίσει ένα δεσμό.

Ενώ ο αμφιταλαντευόμενος του 2000 θα συνεχίσει για πολύ ακόμη να συνδυάζει
στοιχεία, να βγάζει μέσους όρους και πιθανότητες. Να είναι περίπου τόσο
επαγγελματίας αναποφάσιστος στα προσωπικά του όσο πάει να γίνει και στην
πολιτική.

Ο Βασίλης Καραποστόλης είναι καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας του
Πανεπιστημίου Αθηνών.