Συγκλονίζει το Κολγκέιτ!

Χέλμουτ Κολ. Η αξιοπιστία τού κάποτε αδιαφιλονίκητου ηγέτη της Ε.Ε. έχει υποστεί τρομακτικό πλήγμα

Τόσο στη δίαιτά του όσο και στο πολιτικό του στυλ ο Χέλμουτ Κολ είναι ένας
άνθρωπος που δεν θέλει να ξέρει τι σημαίνει όρια. Αυτό μπορεί να αποδειχτεί
αρετή για έναν ηγέτη και πράγματι βοήθησε τον Κολ να γίνει ο καγκελάριος της
επανένωσης: με δανεικά χρήματα και ψεύτικες υποσχέσεις, κατάφερε να
διεκπεραιώσει τη μεγαλύτερη συγχώνευση της σύγχρονης ιστορίας. Πριν από δύο
μήνες αντάλλαζε προπόσεις και φιλοφρονήσεις με τον Τζωρτζ Μπους και τον Μιχαήλ
Γκορμπατσώφ στο Βερολίνο, τους αυτοαποκαλούμενους αρχιτέκτονες της νέας
παγκόσμιας τάξης.

Ύστερα, ο τροχός άλλαξε κατεύθυνση με μια ταχύτητα που κόβει την ανάσα. Το
βασίλειο του Κολ κατέρρευσε τόσο γρήγορα όσο αυτό του βασιλιά Ληρ και εκείνος
αντέδρασε με τον ίδιο τρόπο, εξαπολύοντας κατάρες, αποκληρώνοντας είτε
αντιμετωπίζοντας με καχυποψία εκείνους που ήταν κοντά του. Τυφλωμένος από τον
θυμό, οδηγείται στην απόλυτη απομόνωση. Τώρα βρίσκεται σε πόλεμο με το κόμμα
του και με τον εαυτό του: “Θα δείτε ποιος θα επιζήσει”, φώναξε στους επικριτές
του. Ο φόβος τους απέναντι στον “μεγάλο” έχει εξατμιστεί και το μόνο που ίσως
σημείωσαν είναι ότι δεν μίλησε για νίκη αλλά για επιβίωση.

Η δημόσια αποκάλυψη των σκανδάλων συνιστά ένα πολιτικό εργαλείο σε περιόδους
μετάβασης. Σε κλειστές κοινωνίες όπως την ΕΣΣΔ, οι μυστικές υπηρεσίες
αναλάμβαναν να φέρουν στο φως τις επιβαρυντικές λεπτομέρειες, όπως, για
παράδειγμα, για την κόρη του Μπρέζνιεφ. Στη σύγχρονη Γερμανία, μετά το σοκ του
Χίτλερ, τα πράγματα έμοιαζαν να έχουν πάρει έναν διαφορετικό δρόμο. Φυσικά
υπήρχε διαφθορά, η Γερμανία όμως έδειχνε πιο διάφανη από όλες τις ευρωπαϊκές
χώρες. Η μυστική χρηματοδότηση του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος από τη βαριά
βιομηχανία έπεισε τους πατέρες του μεταπολεμικού Συντάγματος να διατυπώσουν
την ακόλουθη παράγραφο: “Οι πηγές των εσόδων των κομμάτων τελούν υπό δημόσιο
έλεγχο”.

Τεράστια ποσά

Αυτή η φράση υποχρεώνει τα κόμματα να δημοσιεύουν ετήσιο απολογισμό των
οικονομικών τους πεπραγμένων. Στον προϋπολογισμό προβλέπονται γενναιόδωρες
κρατικές επιδοτήσεις, κάτω από το βάρος όμως των εθνικών, τοπικών και
ευρωπαϊκών εκλογών, τα κόμματα βρίσκονται πάντοτε σε οικονομική στενότητα.

Οι γερμανικές επιχειρήσεις και ειδικά οι Τράπεζες διοχετεύουν τεράστια ποσά
στα γερμανικά κόμματα, οι δωρεές τους όμως σπανίως δηλώνονται επισήμως. Τα
χρήματα αυτά ακολουθούν άλλα κανάλια: Συνήθως επιλέγεται ένας “χρήσιμος”
πολιτικός και η δωρεά γίνεται σε μετρητά. Από εκεί και ύστερα, επαφίεται στη
νομιμοφροσύνη του αποδέκτη αν θα δηλωθούν τα χρήματα και αν θα κατονομαστεί ο
δωρητής.

Αυτή η πρακτική προϋπήρχε του Χέλμουτ Κολ και των παράνομων λογαριασμών του.
Υπάρχουν, όμως, κάποιοι παράγοντες που άλλαξαν την κατάσταση μετά την εκλογή
του κ. Κολ στην προεδρία του κόμματος το 1975 και στην καγκελαρία το 1982.
Πρώτον, ότι με τα χρήματα αυτά χρηματοδοτούσε ένα εκτεταμένο δίκτυο που
προωθούσε τους δικούς του ανθρώπους στην εξουσία, και για να εξασφαλίσει την
επιρροή του σε πολλές τοπικές οργανώσεις χρειαζόταν ταχεία πρόσβαση σε
μετρητά. Δεύτερον, ο ερχομός των ιδιωτικών καναλιών προκάλεσε τον
πολλαπλασιασμό του κόστους για τη χρηματοδότηση των προεκλογικών δαπανών. Και
μετά την πτώση του Τείχους, το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα θα έπρεπε να
ενισχυθεί σε περιοχές που παραδοσιακά ψήφιζαν Αριστερά.

Η λογική συνέπεια των πεπραγμένων του Χέλμουτ Κολ είναι ξεκάθαρη: για τον ίδιο
ποτέ δεν τέθηκε ζήτημα προσωπικού πλουτισμού. Δεν χρειαζόταν τα μετρητά για
πολυτελείς βίλες, ακριβά αυτοκίνητα ή διακοπές στην Καραϊβική. Ζει ακόμα στην
ίδια μονοκατοικία στο καταθλιπτικό Όγκερσχάιμ και κάνει διακοπές κάθε χρόνο
στο ίδιο μέρος στις αυστριακές Άλπεις. Δεν διατηρεί ερωμένες και δεν έχει
ακριβές συνήθειες. Ο Κολ χρειαζόταν τα χρήματα για να σιγουρέψει την εξουσία.

Παράνομοι λογαριασμοί

Η πιο σημαντικές δωρεές στο σύστημα των παράνομων λογαριασμών έγιναν το 1993
και οι φίλοι του κ. Κολ υποστηρίζουν ότι με αυτές εξασφάλισε την επανεκλογή
των Χριστιανοδημοκρατών το 1994. Οι εκλογές κρίθηκαν για 100.000 ψήφους και οι
καριέρες πολλών στελεχών του κόμματος ευνοήθηκαν από την ικανότητα του Κολ να
κινητοποιεί και την τελευταία ψήφο, να αντλεί και την τελευταία δεκάρα. “Ο κ.
Κολ προδόθηκε από τους ανθρώπους που ανέδειξε. Είναι λοιπόν φυσικό να είναι
θυμωμένος”, δηλώνει ένας από τους πολιτικούς του φίλους.

Από την άλλη όμως είναι λογικό να ζητούνται εξηγήσεις από τον κ. Κολ για τις
λαθροχειρίες που έρχονται τώρα στο φως και έχουν κάνει ένα αξιοσέβαστο κόμμα
όπως οι Χριστιανοδημοκράτες να θυμίζει συμμορία λαθρεμπόρων τσιγάρων στην
Καλαβρία. Και ο κ. Κολ δεν προσφέρει εξηγήσεις.

Υπάρχουν αυτή τη στιγμή τρία σκάνδαλα που συνδέονται απευθείας μεταξύ τους.
Ένα τέταρτο πρόκειται να ξεσπάσει από στιγμή σε στιγμή. Οι λεπτομέρειες θα
μπορούσαν να προέρχονται από την πένα ενός σεναριογράφου του Χόλιγουντ:
μετρητά που μεταβιβάζονται σε βαλίτσες, στο πάρκινγκ ενός σουπερμάρκετ, η
εξαφάνιση ενός προϊσταμένου των μυστικών υπηρεσιών, συναντήσεις σε υπόγειες
γαλαρίες. Δεν αγγίζουν όλα τον Κολ, δεν είναι όμως ανάρμοστο να μιλήσει κανείς
για ένα “Κολγκέιτ”.

Η τύχη γύρισε εναντίον του Χέλμουτ Κολ όταν ο εισαγγελέας του Άουγκσμπουργκ
εξέδωσε ένα διεθνές ένταλμα εναντίον του Βάλτερ Λάισλερ Κιπ, πρώην ταμία του
Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος, με την κατηγορία της φοροδιαφυγής. Ο Κιπ,
πρέπει να σημειωθεί, δεν είναι φίλος του κ. Κολ. Σε πολλές περιπτώσεις είχε
πάρει θέσεις εναντίον του. Η κατηγορία αφορούσε μια βαλίτσα με περιεχόμενο ένα
εκατομμύριο μάρκα σε μετρητά, είχε παραδοθεί στον Κιπ και τον σύμβουλο του Κολ
κ. Βάιραουχ από τον έμπορο όπλων Καρλ Χάιντς Σράιμπερ. Αυτό έγινε τον Αύγουστο
του 1991. Έξι μήνες νωρίτερα, ο καγκελάριος είχε αποφασίσει την παράδοση 36
αρμάτων μεταφοράς προσωπικού στη Σαουδική Αραβία. Τότε, διεξαγόταν ο πόλεμος
του Κόλπου. Τα χρήματα του Σράιμπερ μοιράστηκαν σε διάφορους παράνομους
λογαριασμούς του κόμματος. Για ποιον όμως έδωσε τα χρήματα ο κ. Σράιμπερ; Η
εξεταστική επιτροπή του Κοινοβουλίου θα πρέπει να εξετάσει αν τα χρήματα ήταν
η αμοιβή του κ. Κολ για την απόφαση να επιτρέψει την εξαγωγή των αρμάτων. Οι
περισσότεροι αναλυτές πιστεύουν ότι ο καγκελάριος δεν θα δυσκολευτεί να
αποκρούσει τις κατηγορίες, επικαλούμενος την πίεση των ΗΠΑ για υποστήριξη της
Σαουδικής Αραβίας στη διάρκεια του πολέμου του Κόλπου.

Καυτά ερωτήματα μένουν ανοιχτά

Τα σημαντικότερα ερωτήματα, ωστόσο, παραμένουν ανοικτά. Ο κ. Κολ δέχτηκε ότι
έλαβε δύο εκατομμύρια μάρκα σε δωρεές από το 1993 μέχρι το 1998. Τα χρήματα
χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την υποστήριξη των τοπικών οργανώσεων του κόμματος
στην Ανατολική Γερμανία. Ο εισαγγελέας εξετάζει τώρα αν πρέπει να απαγγείλει
κατηγορίες εναντίον του Γερμανού ηγέτη, που επισείουν φυλάκιση πέντε ετών.
Φαίνεται όμως απίθανο ότι ο Κολ θα πάει στη φυλακή. Αν όμως αρνηθεί να
κατονομάσει τους δωρητές ενώπιον της εξεταστικής επιτροπής, θα μπορούσε να
καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης για εξαπάτηση του Κοινοβουλίου. Τόσο βαθιά
μέσα στη λάσπη είναι βουτηγμένος ο κ. Κολ, ο κάποτε αδιαφιλονίκητος και
αξιοσέβαστος ηγέτης της Ενωμένης Ευρώπης.

Η τραγωδία του κ. Κολ δεν είναι η τραγωδία ενός ευγενικού ανθρώπου. Ο Κολ, και
αυτό πρέπει να ειπωθεί κάποτε, δεν είναι ένας ευγενικός άνθρωπος. Δεν είναι
επίσης το θύμα μιας ατυχούς απόφασης. Τα σκάνδαλα αποτελούν μια κατηγορία
εναντίον του συνολικού συστήματος εξουσίας που οικοδόμησε, και δίνουν το
δικαίωμα στον καθένα από εμάς να επανεξετάσει την ιστορική του συμβολή. Η
τραγωδία του Κολ έχει τις ρίζες της στη συναινετική ηθική της γερμανικής
κοινωνίας, στην αντίληψη ότι όλα μπορούν να ρυθμιστούν πίσω από τις κλειστές
πόρτες από άνδρες ­ είναι πάντοτε άνδρες ­ που καπνίζουν πούρα. Αυτή η
συναίνεση καταρρέει ταχύτερα από ό,τι θα περίμενε κανείς και είναι πολύ
πιθανόν ο Χέλμουτ Κολ να είναι αυτός που χτυπά την καμπάνα για τον θάνατό της.
Ο πρωην καγκελάριος έχει έναν τελευταίο ιστορικό ρόλο να παίξει, έναν
καταστροφικό ρόλο.