Σχέδια στο συρτάρι

Γιώργος Παπανδρέου. Δικό του παιδί η ελληνοτουρκική προσέγγιση – οπότε γιατί να το μοιραστεί με άλλο κυβερνητικό στέλεχος

Η επεξεργασία ενός συνολικού σχεδίου για τα επόμενα βήματα της ελληνοτουρκικής
προσέγγισης και την εμπέδωση της ύφεσης, η διασφάλιση της εφαρμογής των εννέα
διμερών συμφωνιών που θα υπογραφούν στην Άγκυρα και την Αθήνα και η προώθηση
του Κυπριακού είναι οι βασικές προτεραιότητες του υπουργείου Εξωτερικών για το
επόμενο διάστημα.

Ταυτοχρόνως, μετά το Ελσίνκι, στη Βασιλίσσης Σοφίας είναι φανερή και μια
«ατμόσφαιρα αμηχανίας», όπως τη χαρακτήρισε αρμόδιος παράγοντας. «Και τώρα, τι
κάνουμε;», είναι η ερώτηση που απασχολεί διπλωμάτες και συμβούλους. Η ασάφεια
περί τον χρόνο των εκλογών, φυσικά, δεν βοηθά στο να δοθεί μια απάντηση.

Διπλωμάτες – στρατιωτικοί

Μια πρώτη ιδέα για την επόμενη ημέρα είναι η εξάλειψη της έντασης, με μια πιο
παγιωμένη μορφή, στο Αιγαίο. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει το υπουργείο
Εξωτερικών, οι Τούρκοι εξακολουθούν να μη δίδουν σχέδια πτήσης, τα αεροσκάφη
τους άλλοτε φέρουν και άλλοτε δεν φέρουν οπλισμό, αλλά ως επί το πλείστον
αποφεύγουν τις αερομαχίες. Οι αρμόδιοι για τα ελληνοτουρκικά διπλωμάτες έχουν
προτείνει στους στρατιωτικούς να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες κινήσεις καλής
θέλησης προς την άλλη πλευρά, οι οποίες αν και δεν θα αλλάξουν τίποτε σε
ουσιαστικό και θεσμικό επίπεδο είναι σημαντικές για την Άγκυρα. Από την πλευρά
τους, οι στρατιωτικοί αντιδρούν μάλλον επιφυλακτικά, γεγονός που ­ σύμφωνα με
υπηρεσιακούς παράγοντες του υπουργείου Εξωτερικών ­ επιβάλλει μία υψηλού
επιπέδου συνάντηση μεταξύ του Γιώργου Παπανδρέου και του Άκη Τσοχατζόπουλου.
Ωστόσο, όπως λέγεται στη Βασιλίσσης Σοφίας, ο υπουργός Εξωτερικών δεν έχει
κανένα λόγο να επιδιώξει μια τέτοια συνάντηση: η μεν ελληνοτουρκική προσέγγιση
είναι «δικό του παιδί», οπότε γιατί να το μοιραστεί με κάποιο άλλο κυβερνητικό
στέλεχος, οι δε κινήσεις που πρέπει να γίνουν σε στρατιωτικό επίπεδο μπορούν
να γίνουν «και δι’ άλλης οδού».

ΜΟΕ και συμφωνίες

Άκης Τσοχατζόπουλος. Οι στρατιωτικοί αντιδρούν μάλλον επιφυλακτικά στις προτάσεις των διπλωματών

Στο μεταξύ, τα προωθούμενα εδώ και χρόνια Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ)
του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο δεν περιλαμβάνονται στις προτεραιότητες της ελληνικής
διπλωματίας. Και τούτο διότι η αντίληψη που υπάρχει είναι πως τα προβλήματα τα
οποία είχαν κληθεί να επιλύσουν τα ΜΟΕ, εν πολλοίς, θα λυθούν στην πράξη, με
την εφαρμογή της νέας δομής του ΝΑΤΟ.

Αντιθέτως, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του υπουργείου Εξωτερικών είναι η
διασφάλιση της υλοποίησης των εννέα διμερών συμφωνιών, που υπογράφουν οσονούπω
οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ. Και τούτο διότι, όπως αναφέρει κορυφαίος
διπλωμάτης, «κατ’ επανάληψη η ελληνική διοίκηση έχει αποδείξει την απροθυμία
της στο να εφαρμόσει νέα πράγματα». Αρωγός στην προσπάθεια συνεπούς υλοποίησης
ελπίζεται ότι θα είναι ημιανεξάρτητοι και ανεξάρτητοι φορείς (Πανεπιστήμια,
Επιμελητήρια κ.λπ.).

Συγκρατημένα

Ακόμη, το υπουργείο Εξωτερικών έχει αποφασίσει να αντιμετωπίσει με ιδιαίτερη
προσοχή την υπόθεση της Τουρκίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε αφενός
να μην εμφανισθεί σε καμιά φάση ότι η Αθήνα δεν είναι ειλικρινής, αλλά «και να
μην μπούμε σε νερά που δεν ξέρουμε πού θα μας βγάλουν». Στα τελευταία ­ τα…
νερά ­ περιλαμβάνεται και το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας. Επικρατεί, δηλαδή, ένας
προβληματισμός για το κατά πόσον η Αθήνα θα πρέπει ή όχι να επιδιώξει την
έναρξη συζητήσεων για τη σύνταξη συνυποσχετικού που εν συνεχεία θα παραπεμφθεί
στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ­ κάτι που προβλέπεται και από τις αποφάσεις
του Ελσίνκι. Η επιφυλακτικότητα έγκειται στο ότι η υπόθεση της υφαλοκρηπίδας
εμπλέκεται και με μια σειρά από άλλες «εκκρεμότητες» ­ από το FIR μέχρι τις
γκρίζες ζώνες που κατά την Άγκυρα υπάρχουν στο Αιγαίο. «Μας συμφέρει, άραγε,
να ανοίξουμε τέτοια… φασούλια;», αναρωτιούνται στο υπουργείο Εξωτερικών.

Η «επιτροπή σοφών»

Ισμαήλ Τζεμ. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υπογράφει οσονούπω (με τον Γ. Παπανδρέου) τις εννέα διμερείς συμφωνίες

Ως… μέση λύση ορισμένοι προτείνουν την επανενεργοποίηση της «επιτροπής
σοφών» ­ μία επιτροπή αποτελούμενη από δύο εκπροσώπους της κάθε πλευράς, η
οποία υποτίθεται ότι θα «χαρτογραφούσε» τα εκατέρωθεν προβλήματα και θα
επιχειρούσε την υιοθέτηση μιας κοινής νομικής βάσης. Από ελληνικής πλευράς,
μετείχαν οι καθηγητές κ.κ. Αργύρης Φατούρος και Θόδωρος Κουλουμπής. Ωστόσο, ο
κ. Παπανδρέου δέχεται ανεπίσημες εισηγήσεις να αλλάξει η σύνθεση, έτσι ώστε
και η Άγκυρα να διευκολυνθεί να αλλάξει τους δικούς της ανθρώπους: τον πρέσβη
Σουκρού Ελεγκτάκ και τον νομικό Σουάτ Μπιλγκέ, οι οποίοι θεωρούνται από τους
πλέον «σκληρούς» της τουρκικής πλευράς.

Σε κάθε περίπτωση, επικρατούσα άποψη στην κυβέρνηση και το υπουργείο
Εξωτερικών είναι ότι τα «μεγάλα» θέματα με την Τουρκία θα πρέπει να τεθούν στο
τραπέζι μετά τις εκλογές ­ και αυτό παρά τους φόβους ότι έτσι θα μπορούσε να
χαθεί η «δυναμική των πραγμάτων» ή να αλλάξουν τα δεδομένα στην άλλη πλευρά.

Όμως, αυτό δεν αποκλείει τη χάραξη πολιτικής της Αθήνας από τώρα ­ που θα
εφαρμοσθεί αμέσως μετά τις κάλπες…