ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Λούνα Παρκ

Καθόμουνα στο πεζούλι και περίμενα τον γιο μου να τελειώσει ένα από τα
πολλά παιχνίδια του Λούνα Παρκ. Κοίταζα γύρω μου, παρατηρούσα, συσχέτιζα,
προσπαθούσα να μπω στην ουσία των πραγμάτων, στους συμβολισμούς και στις
βαθύτερες αιτίες.

Παρά που αλλιώς

ορίζει η γενική γραμμή

είμαι της γνώμης, σύντροφοι,

πως λίγη μεταφυσική δεν βλάπτει.

Κ. Σοφιανού, «Εκτροπισμός»

Λούνα Παρκ. Όνειρο και δράση. Τύχη και ανταγωνισμός. Κάτι σαν τη ζωή.

* Η ρ-ό-δ-α. Περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, σε πάει μια ψηλά – μια
χαμηλά, κάθε τόσο σταματάει για να βγούνε μερικοί και να μπούνε κάποιοι
καινούργιοι. Πολλές φορές χαλάει και βρίσκεσαι για πολλή ώρα στα ψηλά ή στα
χαμηλά, ανάλογα με τη φορά με την οποία εκινείτο το κάθισμά σου την κρίσιμη
στιγμή.

Σε τι, άραγε, διαφέρει αυτή η «ρόδα» από την «πολιτική σταδιοδρομία» πολλών
υπουργών, βουλευτών κ.λπ.; Σε τι διαφοροποιείται από τις στροφές της μοίρας
που φοβάται ο καθένας;

* Η σ-κ-ο-π-ο-β-ο-λ-ή. Σου δίνουν ένα παλιό, κακοσυντηρημένο ντουφέκι και
δυο-τρία βελάκια με φούντες και καλείσαι να πετύχεις έναν στόχο στο κέντρο ή
σε στενούς ομόκεντρους κύκλους. Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι το
στόχαστρο του όπλου είναι χαλασμένο και η κάννη δεν είναι ευθυγραμμισμένη,
αλλά και ότι προτιμάς να χαζεύεις το όμορφο κορίτσι, παρά να σημαδεύεις σωστά.

Κάπως έτσι δεν μοιάζει και η πολιτική / ιδεολογική προπαγάνδα των κομμάτων; Με
στραβωμένα θεωρητικά εργαλεία, χωρίς δύναμη πυρός, με τρεμάμενα τα χέρια (και
τις ψυχές) των «συναγωνιστών», πώς είναι δυνατόν να στοχεύσεις και να
πετύχεις, ιδίως αν τα κάλλη της αστικής / πολυεθνικής / χρηματιστηριακής τάξης
σε έχουν ήδη γοητεύσει; Κάπως έτσι δεν λειτουργούμε κι εμείς οι (τάχα)
σύγχρονοι διανοούμενοι;

* Τα σ-υ-γ-κ-ρ-ο-υ-ό-μ-ε-ν-α. Ηλεκτρικά αυτοκινητάκια με τιμόνι και δύο πετάλ,
που στρίβουν, τρέχουν άναρχα και ανεξέλεγκτα και κυρίως συγκρούονται συνεχώς
μεταξύ τους. Όσο ικανός οδηγός να είσαι, τα αυτοκινητάκια είναι τόσα πολλά, ο
χώρος τόσο μικρός, οι χειρισμοί της ηλεκτρικής φόρτισης τόσο δύσκολοι, ώστε εκ
των πραγμάτων τρακάρεις.

Πόσο μοιάζουν οι ελιγμοί και οι «κατά μέτωπον» συγκρούσεις με το πολιτικό
παιχνίδι; Ο χρόνος, ο χώρος και οι μάρκες περιορίζουν την όποια ελευθερία
υπέρβασης κι έτσι το μόνο που μένει, είναι οι φιγούρες. Πόσο μοιάζει και με τη
δική μας «ευκαμψία».

* Η λ-ο-τ-α-ρ-ί-α. Εδώ, το σύστημα έχει πολλές παραλλαγές. Άλλοτε σου δίνουν
ένα καλάμι, για να ψαρέψεις μέσα σε μια λιμνούλα, άλλοτε παίζεις με κάτι
χαπαχούπες, άλλοτε τραβάς κλήρους. Το θέμα είναι ότι με λίγη τύχη μπορείς να
κερδίσεις όχι κάτι σημαντικό, αλλά κάτι που σε κάνει να πιστεύεις ότι τα άστρα
είναι μαζί σου.

Όλο το σύστημα πολιτικού σχεδιασμού δεν βασίζεται στην ευνοϊκή συγκυρία, στα
απρόβλεπτα συμβάντα, σε (αγγελικές ή διαβολικές) συμπτώσεις, στην τύχη ή την
ατυχία; Όλη η κοσμοθεωρία της ελληνικής κοινωνίας του 2000 δεν βασίζεται στο
γύρισμα μιας σβούρας, ενός ζαριού, ενός κουλοχέρη;

* Το Κ-ά-σ-τ-ρ-ο του Μ-υ-σ-τ-η-ρ-ί-ο-υ. Με τρενάκι ή με τα πόδια μπαίνεις σε
ένα σκοτεινό «κάστρο», όπου κυριαρχεί ο τρόμος. Δράκοι φωτίζονται ξαφνικά,
στοιχειωμένοι πετάγονται από το πουθενά, φωνές, ουρλιαχτά, πυροβολισμοί, άγρια
θηρία συμπληρώνουν το ντεκόρ.

Το τούνελ της εθνικής (εσωτερικής και διεθνούς) στρατηγικής. Εχθροί, αδιέξοδα,
φόβοι, πιέσεις. Πολιτικοί που σκιάζονται, καλά θα κάνουν να μην μπαίνουν σε
σκοτεινές ατραπούς. Αλλά και όσοι δεν σκιάζονται, να κινούνται υπογείως στις
διαπλοκές και στη διαφθορά, να μην πιστεύουν ότι δεν υπάρχει φως.

* Οι π-α-ρ-α-μ-ο-ρ-φ-ω-τ-ι-κ-ο-ί καθρέφτες. Αυτό το παιχνίδι των κατόπτρων
αλλάζει τις εικόνες, τόσο τη δική σου όσο και του πλαϊνού σου. Ευτραφείς που
φαίνονται κοκαλιάρηδες, δεσποινίδες που μοιάζουν με τη Χοντρή του Θησαυρού.
Αρνούμαστε να δούμε τα πρόσωπά μας στον πραγματικό καθρέφτη (της ιστορίας, της
παιδείας, της συνοχής, της ανθρώπινης προόδου). Έτσι, μας αρκεί να
αυτο-αλληλο-βαυκαλιζόμαστε και να ηδονιζόμαστε αυτάρεσκα ενώπιον των ΜΜΕ.

* Αυτό είναι το Λούνα Παρκ. Αυτά τα όρια της φαντασίας των «ψηφιακών» παιδιών
μας. Αυτοί οι αντικατοπτρισμοί των πολιτικών. Και ­ τελικά ­ αυτή είναι η
ψευδαίσθηση των σημερινών κοινωνικών κομπάρσων, που θέλουν να ονομάζονται
«πολίτες του κόσμου».

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.