ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1975-1999

Το 1975 αρχίζει στη χώρα μας μία μακρά περίοδος ομαλότητας. Η χώρα
απαλλαγμένη από το Παλάτι και τους ενοίκους του, που υπήρξαν επί ενάμιση αιώνα
κέντρο συνωμοσίας, αυθαιρεσίας και πηγή κάθε ανωμαλίας και καταστροφής,
εκπαιδεύεται στη λειτουργία της Δημοκρατίας. Ταυτόχρονα τον πρώτο αυτό χρόνο
της ομαλότητας εκκαθαρίζει τις σχέσεις της με το παρελθόν και τη δικτατορία,
αρχίζοντας μια προσπάθεια δειλής αποχουντοποίησης των μηχανισμών του κράτους.

* Στις 24 Αυγούστου 1975, τελειώνει στο πενταμελές Εφετείο η δίκη 20
πρωταιτίων του πραξικοπήματος και της επτάχρονης δικτατορίας, που
κατηγορούνται για τα αδικήματα της στάσης και της εσχάτης προδοσίας. Από τους
20 καταδικάζονται οι 18: Οι Γ. Παπαδόπουλος, Ν. Μακαρέζος και Στ. Παττακός
καταδικάζονται εις θάνατον. Σε ισόβια κάθειρξη καταδικάζονται οι Γρ.
Σπαντιδάκης, Γ. Ζωιτάκης, Δ. Ιωαννίδης, Ι. Λαδάς, Αντ. Λέκκας, Μ. Ρουφογάλης,
Κ. Παπαδόπουλος, Μ. Μπαλόπουλος. Οι υπόλοιποι καταδικάζονται σε ποινές από 20
χρόνια κάθειρξη έως 5 χρόνια φυλάκιση.

* Στις 13 Σεπτεμβρίου λήγει στο Διαρκές Στρατοδικείο Αθηνών και η δίκη των
14 αξιωματικών και 18 οπλιτών της ΕΣΑ που κατηγορούνται ως βασανιστές.
Καταδικάζονται μόνο οι αξιωματικοί.

Η περίοδος από το 1975 έως το 1999 είναι η πιο πρόσφατη στην ιστορία του τόπου
και τα γεγονότα που έλαβαν χώρα είναι γνωστά λίγο-πολύ σε όλους, αφού
συνέβησαν στη διάρκεια της ζωής των σημερινών 25άρηδων.

Σχηματικά, θα μπορούσαμε να τη διαιρέσουμε με βάση τις πρωθυπουργίες ως εξής:

* Ο Κ. Καραμανλής σχημάτισε κυβερνήσεις συνεχώς από το 1974 έως
το 1980, αφού στο ενδιάμεσο η Ν.Δ. αναδείχθηκε νικήτρια και στις εκλογές της
20ής Νοεμβρίου 1977, με ποσοστό 41,85% και 173 έδρες. Δεύτερο κόμμα
αναδείχθηκε το ΠΑΣΟΚ, με ποσοστό 25,33% και 93 έδρες.

Την άνοιξη του 1975 ο Κωνσταντίνος Τσάτσος εκλέγεται από τη Βουλή Πρόεδρος της
Δημοκρατίας μετά την αποχώρηση του προσωρινού Προέδρου Δημοκρατίας Μιχ. Στασινόπουλου.

Στις 5 Μαΐου 1980 αναδεικνύεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο Κ. Καραμανλής, μετά
την παραίτηση του Κ. Τσάτσου. Αρχηγός της Ν.Δ. και πρωθυπουργός αναλαμβάνει ο
Γεώργιος Ράλλης.

* Ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε κυβερνήσεις από τον Οκτώβριο 1981
συνεχώς έως το καλοκαίρι του 1989. Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 το
ΠΑΣΟΚ έλαβε πλειοψηφία 48,06% και 172 έδρες. Η Ν.Δ. ήρθε δεύτερο κόμμα με
ψήφους 35,86 και 115 έδρες. Το ΚΚΕ 10,93% και 13 έδρες.

Στις εκλογές της 3ης Ιουνίου 1985 το ΠΑΣΟΚ ήρθε πάλι πρώτο κόμμα με ποσοστό
45,82% και 157 έδρες. Η Ν.Δ. 40,85% και 121 έδρες. Το ΚΚΕ 9,89% και 11 έδρες.
Προηγουμένως, στις 10 Μαρτίου 1985 Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναδείχθηκε από
την ελληνική Βουλή ο αρεοπαγίτης Χρήστος Σαρτζετάκης.

Το 1989, χρονιά που έπεσε το Τείχος του Βερολίνου μπήκε και η Ελλάδα
στη δίνη των εξελίξεων, που άρχισαν με τις εκλογές της 18ης Ιουνίου 1989.

Στα αποτελέσματα των εκλογών επέδρασαν η ασθένεια του Ανδρέα Παπανδρέου, το
σκάνδαλο Κοσκωτά, οι υποκλοπές τηλεφωνημάτων κ.λπ. Έτσι έλαβαν:

* Ν.Δ. 44,3%, 145 έδρες

*ΠΑΣΟΚ 39,3%, 125 έδρες

*Συνασπισμός 13,1%, 28 έδρες

Με βάση την πλειοψηφία σε έδρες που έλαβαν η Ν.Δ. και ο Συνασπισμός
σχηματίστηκε η κυβέρνηση Τζ. Τζαννετάκη και η Βουλή παρέπεμψε σε δίκη στο
Ειδικό Δικαστήριο τους Ανδρέα Παπανδρέου, Αγ. Κουτσόγιωργα, Δ. Τσοβόλα, Π.
Ρουμελιώτη, Γ. Πέτσο.

Ακολούθησαν οι εκλογές της 5ης Νοεμβρίου 1989 και ο σχηματισμός των
οικουμενικών κυβερνήσεων του Ξενοφώντα Ζολώτα.

Στις 8 Απριλίου 1990 έγιναν πάλι εκλογές και τα κόμματα έλαβαν:

* Ν.Δ. 46,9% – έδρες 150

* ΠΑΣΟΚ 38,6% – έδρες 123

* Συνασπισμός 10,3% – έδρες 19.

Ο Κ. Μητσοτάκης σχημάτισε κυβέρνηση και στις 3 Μαΐου 1990 Πρόεδρος της
Δημοκρατίας επανεκλέγεται ο Κ. Καραμανλής.

Τον επόμενο χρόνο, στις 11 Μαρτίου 1991, αρχίζει η δίκη για την Τράπεζα
Κρήτης. Το Ειδικό Δικαστήριο έκανε συνολικά 142 συνεδρίες και τελικά στις 16
Ιανουαρίου του 1992 ­ ύστερα από δέκα μήνες ­ έβγαλε την απόφασή του που
αθώωσε τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Στις 11 Οκτωβρίου 1993 έγιναν νέες εκλογές, στις οποίες το ΠΑΣΟΚ είχε μια
σαρωτική νίκη. Ο Ανδρέας Παπανδρέου σχημάτισε πάλι κυβέρνηση, ενώ η Ν.Δ. και ο
Συνασπισμός προχωρούσαν στην ανάδειξη νέων προέδρων: ο Μιλτιάδης Έβερτ στη
Ν.Δ. και ο Νίκος Κωνσταντόπουλος στον Συνασπισμό.

Το πιο συγκλονιστικό σε αυτές τις εξελίξεις είναι ότι το πολιτικό σύστημα
άντεξε στην κρίση του 1989 και με την απόφαση του Ειδικού Δικαστηρίου και τις
εκλογές οδηγήθηκε πάλι στην ομαλότητα.

Τον Ιανουάριο του 1996 ο Κώστας Σημίτης διαδέχθηκε στην προεδρία της
κυβέρνησης τον Ανδρέας Παπανδρέου, ενώ εμαίνετο η κρίση στα Ίμια. Λίγο
αργότερα αναδείχθηκε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και προχώρησε στις εκλογές του
Σεπτεμβρίου, οι οποίες επιβεβαίωσαν την πολιτική του.

Ενηλικίωση

Η Ελλάδα έδειχνε ότι είχε ενηλικιωθεί. Χωρίς «προστασία» και Παλάτι η Ελληνική
Δημοκρατία αντιμετώπιζε πολιτικά πάθη, κομματικές σκοπιμότητες και συγκρούσεις
μέσα από τους βασικούς θεσμούς της: τις εκλογές, που αναδείκνυαν τη λαϊκή
κυριαρχία, και τη δικαιοσύνη. Η μετριοπάθεια και η σύνεση επέτρεπαν στους
θεσμούς να λειτουργούν ακόμη και όταν κυβέρνηση και Πρόεδρος Δημοκρατίας
ανήκαν (και συχνά ανήκαν) σε διαφορετικές πολιτικές παρατάξεις. Τελειώνοντας ο
αιώνας, η Ελλάδα είναι ένα βήμα μόνο πριν από την είσοδό της στην ΟΝΕ, η
ελληνική οικονομία είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της
Ευρώπης, ενώ περιλαμβάνεται στον κατάλογο των 30 αναπτυγμένων χωρών του
κόσμου. Στα 25 χρόνια που πέρασαν, από το 1975 έως σήμερα, η πολιτική
ομαλότητα και η οικονομική ανάπτυξη έφεραν πίσω εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες
μετανάστες από τη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη. Ακόμη περισσότερο η Ελλάδα
μετατράπηκε από χώρα αποστολής μεταναστών σε χώρα υποδοχής μεταναστών. Οι
ελληνικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν μιαν εντυπωσιακή εξωστρέφεια, καθώς οι
αποταμιεύσεις των ιδιωτών επενδύονται στην οικονομία: η Ελλάδα είναι δεύτερη
συνολικά στις επενδύσεις στα Βαλκάνια. Αλλά, η εμβέλειά της φθάνει πολύ
μακρύτερα: στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή, στον Καύκασο
και αποτολμά ακόμη και επενδύσεις στην Αγγλία, στη Γαλλία και στην Τουρκία.

ΤΕΛΟΣ

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ

Οι Έλληνες αντίκρυσαν την αυγή του 20ού αιώνα με το στόμα γεμάτο στάχτη. Η
πικρία από την ήττα στον πόλεμο με την Τουρκία και τη χρεοκοπία του ελληνικού
κράτους το 1897 οδήγησε στο κίνημα του 1909 στο Γουδί. Αμέσως μετά άρχισε
μισός αιώνας πολέμων και ταραχής. Οι Έλληνες όρμησαν σε δύο Βαλκανικούς
Πολέμους και έναν Παγκόσμιο Πόλεμο (1912-18), που οδήγησε στον διχασμό. Το
ελληνικό κράτος διασπάστηκε στα δύο:

* Το ένα, με πρωτεύουσα την Αθήνα και επικεφαλής τον βασιλιά. Και

* Το άλλο, με πρωτεύουσα τη Θεσσαλονίκη και κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας, με
επικεφαλής τον Βενιζέλο.

Το τριπλό σφαγείο των πολέμων συνεχίστηκε με την εκστρατεία στη Μικρά Ασία,
που κατέληξε σε μία νέα ήττα και ταπείνωση και κυρίως στον ξεριζωμό 1,5
εκατομμυρίου Ελλήνων (1922).

Η Μικρασιατική Καταστροφή έφερε την ανατροπή της βασιλείας και την εγκαθίδρυση
της Ελληνικής Δημοκρατίας. Ακολούθησαν 17 μεγάλα στρατιωτικά πραξικοπήματα και
άλλα 30 μικρά στρατιωτικά κινήματα, τα οποία είχαν ως συνέπεια τη φθορά και
ανατροπή της Δημοκρατίας και την παλινόρθωση της βασιλείας, που οδήγησε κατ’
ευθείαν στη δικτατορία της 4ης Αυγούστου του Μεταξά (1936). Τη δικτατορία του
«πάγου και του ρετσινόλαδου» διαδέχθηκαν τα τέσσερα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου
Πολέμου (1941-44). Η χώρα ερημώθηκε, κάηκε και αποψιλώθηκε από πληθυσμό. Και
σαν να μην έφθαναν αυτά, τη γερμανική κατοχή διαδέχθηκε ο εμφύλιος πόλεμος
(1946-49) που έκαψε, δήωσε και κατέστρεψε ό,τι άφησε όρθιο ο πόλεμος. Και το
χειρότερο, αναζωπύρωσε, έκανε πιο βαθύ και πιο σαρκοβόρο τον διχασμό των Ελλήνων.

Το αντικομμουνιστικό κράτος, που βασίστηκε στην κοινοβουλευτική δημοκρατία του
παλατιού, με το παρακράτος και τους μηχανισμούς του οδήγησε στη δικτατορία των
συνταγματαρχών (1967-74). Η πτώση της δικτατορίας οδήγησε στην αναστήλωση της
Ελληνικής Δημοκρατίας και σε 25 χρόνια ομαλότητας.

Οι Έλληνες μέσα στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα παρήγαγαν και κατανάλωσαν τόση
«ιστορία», που είναι αξιοθαύμαστο πώς δεν δηλητηριάστηκαν από τις τοξίνες της.
Έζησαν σαν να μην τους ανήκε η ζωή τους. Λες και κάποιος «υπεράνω» (Θεός,
έθνος, βασιλέας, κόμμα κ.λπ.) τους είχε δώσει τη ζωή δανεική.

Ωστόσο, μέσα σ’ αυτή την καταιγίδα των πολέμων και των ταραχών οι Έλληνες
κατάφεραν να τριπλασιάσουν την Ελλάδα ­ σε έκταση και πληθυσμό.
Απελευθερώθηκαν και ενσωματώθηκαν στην ελληνική επικράτεια η Κρήτη, η Ήπειρος,
η Μακεδονία, η Θράκη, τα Δωδεκάνησα κ.λπ. Στο δεύτερο μισό του αιώνα
ανοικοδόμησαν τα ερείπια των πολέμων και ίδρυσαν και δεύτερο ελληνικό κράτος ­
έστω και κουτσερεμένο από την τουρκική εισβολή: την Κυπριακή Δημοκρατία.
Τέλος, η Ελληνική Δημοκρατία έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η ελληνική
οικονομία και κοινωνία μετασχηματίζονται σε ευρωπαϊκή (από βαλκανική) και το
κράτος των Ελλήνων χειραφετείται από την άμεση «προστασία» και εξάρτηση.