Έγινε φθηνή η Σοφοκλέους

Η Σοφοκλέους δεν είναι πλέον από τις ακριβότερες αγορές της Ευρώπης. Αυτό
προκύπτει τουλάχιστον από συγκεκριμένους επενδυτικούς δείκτες, όπως είναι για
παράδειγμα ο λόγος τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε). Σήμερα ο δείκτης αυτός έχει μειωθεί
σημαντικά σε σχέση με το 1998 και κυμαίνεται στα ίδια σχεδόν επίπεδα με εκείνα
των ευρωπαϊκών Χρηματιστηρίων.

Ο δείκτης λοιπόν αυτός του ελληνικού Χρηματιστηρίου βελτιώθηκε, δηλαδή
μειώθηκε και έφτασε σχεδόν στα επίπεδα των ευρωπαϊκών Χρηματιστηρίων. Σύμφωνα
με στοιχεία, ο δείκτης αυτός κατά το 1998 ήταν 50,51, όταν στην Ευρώπη
κυμαινόταν μεταξύ 22,89 Λισαβώνα και 54,7 (Φρανκφούρτη). Το 1999 ο λόγος τιμής
προς κέρδη του ελληνικού Χρηματιστηρίου μειώθηκε σε 31,1, όταν στην Ευρώπη
κυμαινόταν μεταξύ 24,61 (Λονδίνο) και 31,16 (Μιλάνο). Αυτό οφείλεται κυρίως σε
τέσσερις λόγους:

Πρώτον, αυξήθηκαν οι τιμές των μετοχών στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.

Δεύτερον, μειώθηκαν οι τιμές των μετοχών στη Σοφοκλέους κατά την
πρόσφατη διόρθωση του Δεκεμβρίου.

Τρίτον, αυξήθηκε σημαντικά η κερδοφορία των ελληνικών εισηγμένων
εταιρειών, σε σχέση με εκείνες των ευρωπαϊκών. Επιπλέον, οι εκτιμήσεις των
ειδικών για περαιτέρω βελτίωση της ελληνικής οικονομίας και για μεγαλύτερα
περιθώρια ανάπτυξης των ελληνικών εισηγμένων εταιρειών κάνουν τις ελληνικές
μετοχές πιο ελκυστικές.

Τέταρτον, στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν λιγότερες και μικρότερου
μεγέθους εξαγορές και συγχωνεύσεις σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες πριν
από την ένταξή τους στην ΟΝΕ. Οι προοπτικές μάλιστα φαίνονται καλύτερες και
από εκείνες των χρηματιστηρίων της Λισαβώνας και της Μαδρίτης, για παράδειγμα,
που παρουσίασαν παρόμοια συμπεριφορά με το Χρηματιστήριο της Αθήνας πριν από
την ένταξη των οικονομιών τους στην ΟΝΕ.

Σε αυτούς κυρίως τους λόγους άλλωστε στηρίζουν τώρα οι ξένοι οίκοι τις θετικές
τους εκτιμήσεις για το ελληνικό Χρηματιστήριο και ενισχύουν τις εισροές ξένων
κεφαλαίων. Κι όλα αυτά, όταν μέχρι πριν από λίγο καιρό και ιδιαίτερα κατά την
περίοδο του καλοκαιριού δεν ήταν λίγες οι εκθέσεις ξένων οίκων που
χαρακτήριζαν τη Σοφοκλέους ως ακριβή. Μάλιστα, σε αυτό το λόγο απέδιδαν
αρκετοί αναλυτές και θεσμικοί επενδυτές την απροθυμία των ξένων επενδυτών να
τοποθετηθούν στην ελληνική αγορά, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, όταν οι τιμές των
μετοχών ήταν στα ύψη. Τότε επίσης τραπεζικά στελέχη εκτιμούσαν ότι οι ξένοι
επενδυτές που είχαν παραμείνει στη Σοφοκλέους θα ρευστοποιούσαν σταδιακά τις
θέσεις τους σε blue chips κάθε φορά που θα αυξάνονταν οι τιμές τους.

Οι εκτιμήσεις ξαφνικά άλλαξαν τον Δεκέμβριο, όταν οι τιμές των μετοχών στην
οδό Σοφοκλέους έκαναν βουτιά, ενώ στην Ευρώπη τα χρηματιστήρια έκαναν ράλι
ανόδου με κυρίαρχο εκείνο της Φρανκφούρτης. Έτσι, από τη μια η διόρθωση των
τιμών των μετοχών στη Σοφοκλέους και από την άλλη η άνοδος των τιμών των
μετοχών στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, έκαναν τις ελληνικές μετοχές πιο
δελεαστικές στους ξένους. Τότε ξένοι οίκοι αναθεώρησαν τις εκτιμήσεις τους για
υπερτιμημένο ελληνικό Χρηματιστήριο, ενώ στα dealing room παρατηρήθηκε
σταδιακή δραχμοποίηση συναλλάγματος και έγιναν δειλές αγορές μετοχών εταιρειών
υψηλής κεφαλαιοποίησης. Τα ξένα κεφάλαια που επενδύθηκαν στο ελληνικό
Χρηματιστήριο στα τέλη του 1999 και στις αρχές του μήνα προήλθαν, όπως
εκτιμούν χρηματιστηριακά στελέχη, από ρευστοποίηση κερδών από τα ευρωπαϊκά
χρηματιστήρια, αλλά και από την αναμονή της επίσημης ανακοίνωσης για
αναβάθμιση της Σοφοκλέους και τη μετάταξή της στις ώριμες αγορές. Το γεγονός
αυτό άλλωστε έχει προεξοφληθεί με εισροές τρισ. δραχμών, κυρίως σε μετοχές
εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης.

Παρατηρήθηκε δηλαδή σύγκλιση των δεικτών, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει
αρχικά στο συμπέρασμα της σύγκλισης των τιμών των μετοχών μεταξύ των
ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων, εν όψει της ΟΝΕ και του ευρώ. Όπως δηλαδή
αναμένεται σημαντική σύγκλιση των ελληνικών βραχυχρόνιων επιτοκίων, αλλά και
των μακροχρόνιων, έτσι θα μπορεί να γίνει σύγκλιση των τιμών των μετοχών.

Τι θα γίνει όμως με τη σύγκλιση των τιμών των μετοχών μεταξύ του ελληνικού και
ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου; Οι αναλυτές προβληματίζονται, αν και οι
περισσότεροι εκτιμούν ότι θα υπάρξει σύγκλιση μέχρι ενός βαθμού εν όψει της
ενιαίας αγοράς, αλλά δεν πρόκειται να υπάρξει πλήρης ταύτιση. Την εκτίμησή
τους αυτή τη στηρίζουν στη διαφορετική φάση και δυναμική της ελληνικής
οικονομίας σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές.

Όπως εξηγούν, η πλήρης σύγκλιση των τιμών δεν είναι δυνατή, κι αυτό διότι οι
τιμές, αλλά και ο ρυθμός αύξησης των μετοχών των ελληνικών εταιρειών που
ανήκουν στους κλάδους οι οποίοι πρόκειται να ευνοηθούν από την έλευση του ευρώ
και την ενιαία αγορά, θα είναι υψηλότερες από εκείνες των αντίστοιχων
ευρωπαϊκών. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν ότι οι προοπτικές ανάπτυξης
και κερδοφορίας των ελληνικών εταιρειών είναι μεγαλύτερες από εκείνες των
ευρωπαϊκών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο τζίρος των ελληνικών εταιρειών
αυξάνεται κατά 3-3,5 φορές σε σύγκριση με το ονομαστικό ΑΕΠ της ελληνικής
οικονομίας. Ο αντίστοιχος ρυθμός αύξησης στην Ευρώπη κυμαίνεται μεταξύ 1 με
1,5 φορές. Επομένως, δεν μπορούν να ταυτιστούν οι λόγοι τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε)
και τιμής προς εσωτερική αξία (Ρ/BV) μεταξύ των ελληνικών και των ευρωπαϊκών
εταιρειών.

Ο Α. Χρηστάκης

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ» ο υπεύθυνος του Τμήματος
Αναλύσεων της Εθνικής Χρηματιστηριακής κ. Αλέξανδρος Χρηστάκης, για την
προοπτική της σύγκλισης των τιμών των μετοχών, επισημαίνει ότι «κατ’ αρχήν οι
δείκτες Ρ/Ε και οι αποτιμήσεις των ελληνικών εισηγμένων εταιρειών δεν είναι
απολύτως συγκρίσιμοι με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά δεδομένα. Κι αυτό οφείλεται
κυρίως στη διαφορά φάσης μεταξύ της ελληνικής οικονομίας και της ευρωπαϊκής».
Όπως εξηγεί ο κ. Χρηστάκης, «το ελληνικό Χρηματιστήριο αντανακλά τη μεγάλη
διαφορά στο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της χώρας μας σε σύγκριση με εκείνο της
Ευρώπης. Η μεν ελληνική οικονομία βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης, ενώ οι άλλες σε
φάση ωρίμανσης. Από την άλλη, σε μικροοικονομικό επίπεδο, η ανάπτυξη των
κλάδων και των εισηγμένων ελληνικών επιχειρήσεων όπως επηρεάζεται για
παράδειγμα από την αύξηση του τζίρου, της κερδοφορίας και την υλοποίηση των
επενδυτικών προγραμμάτων από τα κεφάλαια που αντλήθηκαν από το Χρηματιστήριο,
είναι αρκετές φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με το ονομαστικό ΑΕΠ των
αντίστοιχων ευρωπαϊκών αγορών».

Ειδικά για το θέμα εάν η Σοφοκλέους είναι ακριβή ή φθηνή, ο κ. Χρηστάκης
εξηγεί ότι «για τους λόγους αυτούς η υπερτίμηση που φαίνεται στο ελληνικό
Χρηματιστήριο από τους δείκτες μετριάζεται και αποκτά σχετική σημασία.
Εξάλλου, για το λόγο αυτό υπάρχει αγοραστικό ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές,
κυρίως για blue chips και για μετοχές εταιρειών μεσαίου μεγέθους και όχι για
μετοχές της λεγόμενης περιφέρειας, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως υπερτιμημένη
σε σχέση με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα. Επιπλέον, υπάρχει ούτως ή άλλως
το πλήθος και η αξία των συγχωνεύσεων και εξαγορών, οι οποίες παρατηρήθηκαν
στις αγορές της ζώνης του ευρώ πριν από την ένταξη και οι οποίες στην Ελλάδα
είναι μάλλον πιο περιορισμένες. Επομένως, μέσα στο 2000 θα ήταν λογικό να
περιμένουμε ακόμη πιο ενδιαφέρουσες κινήσεις με συγχωνεύσεις και εξαγορές.
Αυτό δημιουργεί περισσότερες προσδοκίες».

Τι δείχνει ο λόγος τιμής προς κέρδη

Πέραν της μείωσης των τιμών των μετοχών, που αποτελούν αντικείμενο
διαπραγμάτευσης στη Σοφοκλέους, στα τέλη του 1999 παρατηρήθηκε βελτίωση των
δεικτών που χρησιμοποιούνται από αναλυτές για να «μετρήσουν» το πόσο φθηνή ή
ακριβή είναι μια μετοχή ή ένα χρηματιστήριο. Ένας από τους δείκτες αυτούς
είναι ο λόγος τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε). Πρόκειται για μια διαίρεση της τιμής της
μετοχής με τα κέρδη προ φόρων της εταιρείας.

Όσο πιο μικρός είναι ο δείκτης αυτός τόσο πιο ελκυστική θεωρείται μια μετοχή,
καθώς δείχνει πόσες φορές διαπραγματεύεται η χρηματιστηριακή τιμή τα κέρδη της
εταιρείας. αυτό δείχνει πόσες δραχμές είναι διατεθειμένος ένας επενδυτής να
πληρώσει κάθε δραχμή κέρδους της εταιρείας ή πόσα χρόνια πρέπει να περιμένει
για να αποσβέσει την αγορά της μετοχής. Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι τα κέρδη
παραμένουν σταθερά, ενώ για να γίνουν συγκρίσεις θα πρέπει οι εταιρείες να
έχουν μεταξύ τους τον ίδιο αριθμό μετοχών. Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο
δύσκολη όταν αφορά την εξέταση των λόγων τιμής προς κέρδη μεταξύ
χρηματιστηρίων, καθώς θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα διαφορετικά λογιστικά
σχέδια κάθε χώρας. Ωστόσο, ο δείκτης τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε) παραμένει ένα από
τα βασικά εργαλεία για τους αναλυτές προκειμένου να προχωρήσουν με μια πρώτη
ματιά σε συμπεράσματα για το πόσο ακριβή ή φθηνή είναι μια μετοχή. Κατ΄
επέκταση, ο ίδιος δείκτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να συγκριθούν μεταξύ
τους διάφορα χρηματιστήρια. Από την άλλη, όπως επισημαίνουν αναλυτές, ο
μεγάλος δείκτης Ρ/Ε δεν είναι πάντα «κακός», καθώς δείχνει ότι έχουν
«επενδυθεί» μεγάλες προσδοκίες.