ΔΡΟΜΟΙ

Το καλό…

… με τα παιχνίδια που λέγονται «βίντεο γκέιμ» έχει να κάνει με τον τρόπο που
ο παίκτης μαθαίνει να χρησιμοποιεί το μυαλό του. Το κακό είναι ότι βρίσκεται
καμιά φορά εκτεθειμένος σε ψυχωτικά σύνδρομα. Έτσι λένε οι επιστήμονες, έτσι
λένε και τέσσερα βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα στην Ιταλία: «Κομπιούτερ για
τα παιδιά» (εκδ. Laterza) του Φραντσέσκο Αντινούτσι, «Video games» του Τσίρο
Ασιόνε, «Τα καλύτερα Playstation» (εκδ. Sonzogno) και η «Αληθινή ιστορία των
video games» του Φραντσέσκο Καρλά (εκδ. Castelvecchi). Επειδή τα ηλεκτρονικά
παιχνίδια είναι καινοφανή, μοιραία η συζήτηση γι’ αυτά παίρνει μανιχαϊκό
χαρακτήρα ­ καλό ή κακό, μαύρο ή άσπρο ­ που προδίδει ακριβώς την αμηχανία του
ανθρώπου μπροστά στο άγνωστο της κυβερνητικής. Από τη μια, οι εχθροί της
τεχνολογίας φαντάζονται την επιστροφή στο τσέρκι και τις αμάδες και από την
άλλη οι φίλοι της δικαιολογούν τη συναισθηματική ανεπάρκεια των «χάι τεκ»
παιχνιδιών με την αντικειμενική ουδετερότητα των νέων μέσων επικοινωνίας.

Η γοητεία…

… του «βίντεο γκέιμ» βρίσκεται, λένε, στο ότι μπορεί να μετασχηματίζει την
πραγματικότητα ή να δημιουργεί μία άλλη, εντελώς αυτόνομη, με σώματα αφηρημένα
και χώρους ακαθόριστους, την οποία μάλιστα μπορεί να αναπαράγει ­ μια τέτοια
πραγματικότητα προεξοφλούν ήδη οι μελλοντολόγοι με την εμφάνιση των σούπερ
κομπιούτερ. Άλλο όμως να χειρίζεται την εικονική πραγματικότητα των «βίντεο
γκέιμ» ­ που πολλές φορές είναι σκοτεινή και βίαιη ­ ένας ενήλικος και άλλο
ένα παιδί. Το παιδί, που δεν μπορεί ακόμη να ξεχωρίσει τα διάφορα επίπεδα της
πραγματικότητας, ανάμεσα στη συγκεκριμένη και την εικονική, μοιραία είναι
εκτεθειμένο σε τραυματικές εμπειρίες.

Το σύστημα…

… με το οποίο λειτουργεί ο παίκτης του «βίντεο γκέιμ» είναι, λένε,
περισσότερο κινητικό και γι’ αυτό πιο πρωτόγονο από άλλα νοητικά συστήματα,
όπως αυτό, ας πούμε, που βασίζεται στον λόγο. Ύστερα υπάρχει άλλη μια
προβληματική σχέση: ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον και το συνθετικό περιβάλλον
των κομπιούτερ. Μπορεί η κοινωνικοποίηση μέσα από τις εικονικές φιγούρες των
«βίντεο γκέιμ» να είναι η ίδια με την κοινωνικοποίηση μέσα από την επαφή με
φυσικά πρόσωπα; Και πώς μπορεί το παιδί που βομβαρδίζεται καθημερινά από
συνθετικές εικόνες να προστατευτεί από την ένδεια κοινωνικών αισθημάτων;

Το «βίντεο γκέιμ»…

… έχει ύστερα άλλη μία διάσταση, την καταναλωτική. Πώς να το αντιμετωπίσει
κανείς, όταν ολόκληρη η πραγματικότητα ­ εικονική ή συγκεκριμένη, δεν έχει πια
σημασία ­ δεν είναι παρά ένα πελώριο «βίντεο γκέιμ»; Σε μία κοινωνία αγοράς,
όπου η τεχνολογία καθορίζει την παραγωγή, τους όρους εργασίας, την κίνηση
στους δρόμους, ο άνθρωπος είναι ταυτόχρονα παίχτης και παιχνίδι. Αυτήν ακριβώς
τη διάσταση θέλησαν να αμφισβητήσουν οι διαδηλωτές στο Σιάτλ: τρυπώντας τη
γιγάντια οθόνη από μέσα, θέλησαν να βγουν και να διεκδικήσουν την ανθρώπινη
διάσταση. Το ανθρώπινο βέβαια μεταλλάσσεται διαρκώς και η συγχώνευση της
βιολογίας με την τεχνολογία είναι πια μια διαδικασία ιστορικά αναπόφευκτη και
για πολλούς αναγκαία. Το ανθρώπινο είναι ακόμη κυρίαρχο. Μα ώς πότε;