ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1964

Έτος καμπή για τη μεταπολεμική ιστορία του τόπου

* Η νίκη των δημοκρατικών δυνάμεων ολοκληρώνεται με τον εκλογικό θρίαμβο
της Ενώσεως Κέντρου στις εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου με το ποσοστό ρεκόρ, 53,30%.

* Ο θάνατος στην κορύφωση της προεκλογικής περιόδου του Σοφοκλή Βενιζέλου.
«Απέθανεν εν θριάμβω», δήλωσε ο Γεώργιος Παπανδρέου.

* Η απειθαρχία 34 βουλευτών της Ενώσεως Κέντρου να ψηφίσουν ως πρόεδρο της
Βουλής τον προταθέντα Γεώργιο Αθανασιάδη – Νόβα, τον μετέπειτα πρώτο
πρωθυπουργό της Αποστασίας, με επακόλουθο να θεωρηθούν ως υποκινητές της
στάσης και να διαγραφούν από το κόμμα τα κορυφαία στελέχη της Παράταξης, Ηλίας
Τσιριμώκος και Σάββας Παπαπολίτης.

* Ο θάνατος του βασιλιά Παύλου και η άνοδος στον θρόνο του νεαρού
Κωνσταντίνου, επί του οποίου καταλυτική είναι η επιρροή της Φρειδερίκης και
του αυλικού περιβάλλοντος που αυτή καθοδηγεί.

«Αρχίζει διά την Ελλάδα μία νέα περίοδος αναδημιουργίας, δικαιοσύνης,
αρετής». Η εκτίμηση αυτή προβάλλεται στις εφημερίδες της 17ης Φεβρουαρίου 1964
μετά την εκλογική αναμέτρηση της προηγουμένης και τη θριαμβευτική νίκη της
Ενώσεως Κέντρου υπό την ηγεσία του Γεωργίου Παπανδρέου. «Εις την πολιτικήν
ιστορίαν της γενεάς μας ­ γράφει πολιτικός αρθρογράφος της εποχής ­ δεν συνέβη
ποτέ κόμμα να συγκεντρώση τόσον υψηλόν ποσοστόν ψήφων. Δεν συνέβη ποτέ εθνικός
ηγέτης να εύρη τόσο ευρείαν και ενθουσιώδη ανταπόκρισιν από την μεγάλη
πλειοψηφίαν του λαού. Ο κ. Γ. Παπανδρέου πρέπει να είναι υπερήφανος. Διότι
ωδήγησεν τον δημοκρατικόν κόσμον εις μίαν νίκην άνευ προηγουμένου και τον
εαυτόν του εις την δόξαν. Εισήλθεν ήδη εις την Ιστορίαν».

Η ορκωμοσία του νέου βασιλιά. Αριστερά του Κωνσταντίνου η πολιτική ηγεσία με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου και δεξιά του ο αρχιεπίσκοπος με μέλη της Ιεράς Συνόδου

Την ώρα του θριάμβου πολιτικοί αναλυτές της εποχής δεν αποκρύπτουν τον
σκεπτικισμό τους για την απουσία του Σοφοκλή Βενιζέλου.

«Απροσδόκητος σκληρά απώλεια έπληξε την Ένωσιν Κέντρου και γενικότερον τον
εθνικόν πολιτικόν κόσμον της Ελλάδος», χαρακτηρίζει τον αιφνίδιο θάνατο του
Σοφοκλή Βενιζέλου το σύνολο σχεδόν του αθηναϊκού Τύπου και καταχωρεί εκτενή
ρεπορτάζ για τις συνθήκες υπό οποίες συνέβη το θλιβερό γεγονός.

Ο Σοφοκλής Βενιζέλος εθωρείτο ισορροπιστικός παράγοντας στην Ένωση Κέντρου,
αλλά και ευρύτερα στις σχέσεις της τελευταίας με τα Ανάκτορα και τη Συμμαχία.

Το «ΒΗΜΑ» της 8ης Φεβρουαρίου 1964 στο κύριο άρθρο του με τον τίτλο «Υπήρξεν
αληθώς ένας μεγάλος Έλλην», σκιαγραφεί την προσωπικότητα του εκλιπόντα ηγέτη
και γράφει:

«Το συγκλονιστικόν γεγονός που συνέβη τας πρωϊνάς ώρας της χθες εις τα ανοικτά
της Κρήτης προσλαμβάνει, ιδία υπό τας παρούσας εξωτερικάς και εσωτερικάς
συνθήκας της χώρας, διαστάσεις μεγάλης εθνικής απωλείας. Διότι ο εκλιπών τόσον
προώρως εθνικός ηγέτης απετέλη, κατά κοινήν αναγνώρισιν όλων, φίλων και
αντιπάλων μαζί, ένα μέγα ΕΘΝΙΚΟΝ κεφάλαιον και έναν αναντικατάστατον παράγοντα
σταθερότητος και ισορροπίας εις την δημοσίαν ζωήν της Ελλάδος…

«Με γενναιότητα»

Στο πνεύμα του αντικομμουνισμού η ΕΡΕ την προεκλογική περίοδο του 1964, υπό την ηγεσία του Π. Κανελλόπουλου κυκλοφόρησε κατά χιλιάδες αυτό το τρικ σ’ όλη τη χώρα

Ο Σοφοκλής Βενιζέλος διεξήγαγεν εις τον πολιτικόν στίβον πολλούς ωραίους
αγώνας διά την εξυπηρέτησιν του γενικού καλού.

Τους διεξήγαγε με την παροιμιώδη προσωπικήν του γενναιότητα, με τον βαθύτατόν
του ρεαλισμόν, με την υποδειγματικήν του ψυχραιμίαν και με τον φλογερόν του
πατριωτισμόν. Τους διεξήγαγε με τόλμην και σταθερότητα, αλλά ταυτοχρόνως με
όλην την ευγένειαν και λεπτότητα ενός μεγάλου κυρίου. Διότι ο πάντοτε ευπρεπής
κοινωνικός άνθρωπος και πάντοτε ευγενής πολιτικός ανήρ, υπήρξεν εις όλην του
την ζωήν ένας “μεγάλος κύριος”».

* Η άρνηση ομάδας βουλευτών της Ενώσεως Κέντρου υπό την «ηγεσία» των Ηλία
Τσιριμώκου και Σάββα Παπαπολίτη να ψηφίσουν τον υποδειχθέντα από το κόμμα
υποψήφιο για την προεδρία της Βουλής, Γεώργιο Αθανασιάδη – Νόβα, προβάλλεται
από τον αθηναϊκό Τύπο με ερωτήματα για την ενότητα του κυβερνητικού κόμματος.

Στο σχετικό ρεπορτάζ των «ΝΕΩΝ» της 21ης Μαρτίου 1964 σημειώνονται:

«Όλα καταδεικνύουν ότι ενώ από της πλευράς της ηγεσίας της Ενώσεως Κέντρου
ουδεμία πρόθεσις ή διάθεσις υπάρχει όπως δοθή συνέχεια εις το δημιουργηθέν
ζήτημα, από πλευράς βουλευτών η καταβληθείσα προσπάθεια προς δημιουργίαν
περισπασμών κατέρρευσε. Όλα τέλος, πείθουν ότι το τραύμα το οποίον υπέστη η
Ένωσης Κέντρου θα επουλωθή συντομώτατα.

«ΤΟ ΒΗΜΑ» της 8ης Φεβρουαρίου αποχαιρετά τον «μεγάλο Έλληνα» Σοφοκλή Βενιζέλο

Η απόφασις του αρχηγού της Ενώσεως Κέντρου κ. Γ. Παπανδρέου όπως προχωρήση εις
την διαγραφήν από τας τάξεις του κόμματος των κ.κ. Τσιριμώκου και Παπαπολίτη
εχαρακτηρίσθη χθες υπό αμφοτέρων των ενδιαφερομένων ως “ολίσθημα”. Διά
δηλώσεών των αμφότεροι υπεραμύνονται της στάσεώς των και ο μεν κ. Τσιριμώκος
λέγει ότι “ο κ. Παπανδρέου πρέπει να αντιληφθή ότι οσαιδήποτε εκλογαί και εάν
διενηργούντο, ουδέποτε η δημοκρατική παράταξις θα έδιδε πλειοψηφίαν
ανδραπόδων, και καλόν είναι να υπολογίζη τας δυνάμεις που υπάρχουν εντός του
χώρου του Κέντρου διά να κυβερνήση ως πρόεδρος δημοκρατικής Κυβερνήσεως, αφού
δεν δύναται να κυβερνήση ως αρχηγός δημοκρατικού κόμματος”, ενώ ο κ.
Παπαπολίτης διακηρύσσει: “Είμαι υπερήφανος, όπως και οι λοιποί βουλευταί,
διότι η διαγραφή μου αναφέρεται εις λόγους αναγομένους εις την ευσυνείδητον
εκτέλεσιν του καθήκοντός μας απέναντι του Λαού και της Δημοκρατίας”».

* Τέλος, η ορκωμοσία του νέου βασιλιά Κωνσταντίνου (24 Μαρτίου 1964) και ο
λόγος τον οποίο εξεφώνησε μετά την τελετή ενώπιον της Εθνικής αντιπροσωπείας ­
λόγο του οποίου την ευθύνη έχει η κυβέρνηση ­ σχολιάζονται θετικά από την
αντιπολίτευση και τα ρεπορτάζ της εποχής ομιλούν ότι και οι βουλευτές της ΕΔΑ
χειροκρότησαν τον νέο μονάρχη.

Βεβαίως, ο Κωνσταντίνος 15 μήνες μετά θα λησμονήσει την υπόσχεση που έδωσε
κατά την ορκωμοσία του στη Βουλή («Κατέχομαι από την βαθειάν συνείδησιν ότι
είμαι βασιλεύς όλων των Ελλήνων»), και αφού ομιλήσει προηγουμένως για
«μιάσματα» θα έρθει σε σύγκρουση με τη λαϊκή πλειοψηφία και τον υπεύθυνο
πρωθυπουργό της χώρας.