Έξι παρεμβάσεις θα κρίνουν την ευρωπαϊκή πορεία

Το επόμενο ή το μεθεπόμενο βήμα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος θα είναι η
στενότερη διασύνδεση και συνεργασία των ελληνικών τραπεζών με μεγάλες
ευρωπαϊκές τράπεζες». Με τον τρόπο αυτό περιγράφει τις προοπτικές του
ελληνικού πιστωτικού συστήματος ο καθηγητής και οικονομικός σύμβουλος της
Alpha Τράπεζας Πίστεως κ. Γιώργος Προβόπουλος στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς ο
οποίος διατυπώνει την βεβαιότητά του για την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ
διατυπώνει ο καθηγητής κ. Γιώργος Προβόπουλος όταν ερωτάται για το θέμα αυτό:

«Τα αριθμητικά δεδομένα και η δυναμική τους δείχνουν ότι η Ελλάδα θα καταφέρει
να εισέλθει στην ΟΝΕ στον προγραμματισμένο χρόνο. Καλόν όμως είναι να
θυμόμαστε ότι λίγα μόνον χρόνια πίσω επικρατούσε μεγάλη αμφιβολία και
σκεπτικισμός. Και όχι μόνον στη χώρα μας. Ιδιαιτέρως στο εξωτερικό, όπου η
Ελλάδα αντιμετωπιζόταν ως το “μαύρο πρόβατο” της Ευρώπης. Όχι αδίκως, σε
κάποιο βαθμό τουλάχιστον. Ας μη λησμονούμε άλλωστε τη “χαμένη δεκαετία” του
’80, που κληροδότησε τεράστια προβλήματα λέει και επισημαίνει ότι θα
απαιτηθούν μεγάλες προσπάθειες για να ανταποκριθεί η ελληνική οικονομία στην
ευρωπαϊκή πρόκληση:

«Μετά την ένταξη στην ΟΝΕ αρχίζουν πραγματικά τα δύσκολα. Παρά τις επιτυχίες
της οικονομικής πολιτικής, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη δημιουργήσει επαρκώς
ανταγωνιστικές δομές και μηχανισμούς. Πολλά θα πρέπει, επομένως, να γίνουν
ακόμη. Θα πρέπει, πρωτίστως, να λυθούν χρονίζοντα προβλήματα, όπως π.χ. η
χαμηλή παραγωγικότητα του δημόσιου τομέα, η προϊούσα επιδείνωση των
οικονομικών του ασφαλιστικού συστήματος, η απουσία ευελιξίας στην αγορά
εργασίας, το υποβαθμισμένο επίπεδο υπηρεσιών υποδομής, το αναποτελεσματικό
φορολογικό σύστημα, η αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να ανταποκριθεί
στις σύγχρονες ανάγκες της οικονομίας. θα χρειαστεί συστηματική προσπάθεια,
ώστε να καταστεί η Ελλάδα μια δυναμική, ευέλικτη και ανταγωνιστική χώρα στο
νέο, αυστηρά απαιτητικό, ευρωπαϊκό περιβάλλον».

Όμως είναι αισιόδοξος για τις προοπτικές: «Παρά το ότι έχουμε ακόμη να
διανύσουμε μεγάλη απόσταση για να προσεγγίσουμε τις βορειοευρωπαϊκές
οικονομίες, αισθάνομαι ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε σε κάποιο λογικό βάθος
χρόνου. Το μακροοικονομικό περιβάλλον είναι σήμερα πιο σταθερό και υγιές. Οι
ιδιωτικοποιήσεις, παρά τα δειλά βήματα, έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς. Ο
επιχειρηματικός τομέας βρίσκεται σε μια ιστορικά πρωτόγνωρη φάση
κινητικότητας, διεργασιών και διευρύνσεως του βεληνεκούς του. Συγχωνεύσεις,
εξαγορές και συμμαχίες βρίσκονται πλέον στην ημερήσια διάταξη. Τολμηρά είναι
τα βήματα που πραγματοποιούνται και εκτός Ελλάδος, π.χ. στη Βαλκανική. Η
Ελλάδα φαίνεται να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή αυτή. Το τρίτο
κοινοτικό πλαίσιο θα ενδυναμώσει περαιτέρω την υποδομή της χώρας με τη διάθεση
από την Ευρωπαϊκή Ένωση σεβαστών κονδυλίων. Η ίδια άλλωστε η ενσωμάτωση στην
ΟΝΕ δημιουργεί τις συνθήκες, τους μηχανισμούς και την πολιτικοοικονομική πίεση
για μια συνεχή προσαρμογή προς τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Δημιουργείται, με άλλα
λόγια, μία νέα ισχυρή δυναμική. Όμως αναφορικά με τους κινδύνους που κρύβει η
αποτυχία στην προσαρμογή λέει: «Υποστήριξα ότι με την ΟΝΕ καλλιεργείται ένα
πιο γόνιμο έδαφος και ότι αναπτύσσονται σημαντικές ευκαιρίες και προκλήσεις.
Τα οφέλη δεν θα είναι ωστόσο ούτε αυτόματα ούτε άμεσα. Χρειάζεται συνεχής
πειθαρχία, δουλειά, σοβαρότητα, σύνεση και διορατικότητα. Αλλά κυρίως
ικανότητα προσαρμογής. Αν δεν επιδείξουμε αυτές τις αρετές, τότε η ευρωπαϊκή
προοπτική της Ελλάδος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε εφιάλτη. Αλλά προτιμώ να
βλέπω τα πράγματα από τη θετική τους όψη», επισημαίνει τονίζοντας όμως
ταυτόχρονα ότι ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζουν και χώρες που ήδη βρίσκονται
στην ΟΝΕ.

«Κάποια από τα δικά μας προβλήματα ταλαιπωρούν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο
βαθμό, και τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες. Η κρίση π.χ. του κοινωνικού
κράτους ευημερίας, με επίκεντρο την κοινωνική ασφάλιση, και η απουσία της
απαραίτητης ευελιξίας στις αγορές εργασίας αποτελούν ακανθώδη προβλήματα για
την Ευρώπη ως σύνολο. Αρκετοί αναλυτές αποδίδουν στους παράγοντες αυτούς την
κύρια ευθύνη για την απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των υπολοίπων χωρών,
κυρίως των ΗΠΑ. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας στην Ευρώπη, που είναι υπερδιπλάσιο
εκείνου των ΗΠΑ, συνδέεται επίσης με τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Μέχρι
σήμερα το πολιτικό σύστημα της Ευρώπης έδειξε αδυναμία να προχωρήσει σε
επίλυση των προβλημάτων αυτών. Όμως θα πρέπει να αναμένουμε σχετικές
πρωτοβουλίες τα αμέσως επόμενα χρόνια».

Μιλώντας για το μέλλον της ευρωπαϊκής αγοράς χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ο κ.
Προβόπουλος προβλέπει ότι στα επόμενα χρόνια θα ενταθούν οι εξαγορές και οι
συγχωνεύσεις όσο και οι διασυνοριακές συμμαχίες.

«Θα υπάρξει μία περαιτέρω συγκέντρωση των σχετικών δραστηριοτήτων μέσω μιας
εκτεταμένης αναδιαρθρώσεως, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει και φαίνεται, παρά τα
εμπόδια, να εξελίσσεται με γοργά βήματα. Μέχρι σήμερα είδαμε να περιορίζεται ο
αριθμός των τραπεζών μέσω συγχωνεύσεων ή εξαγορών, κυρίως στο εσωτερικό των
χωρών. Το φαινόμενο αυτό ασφαλώς θα ενταθεί τα αμέσως επόμενα χρόνια, αλλά
κυρίως θα διευρυνθεί εφεξής και με διασυνοριακές συνενώσεις ή συμμαχίες. Μέχρι
σήμερα παρόμοια διασυνοριακά εγχειρήματα προσέκρουσαν σε ποικίλα εμπόδια,
κυρίως στην άρνηση των εθνικών κυβερνήσεων να επιτρέψουν την είσοδο τραπεζών
από άλλες χώρες. Τα παραδείγματα μάλιστα πολλαπλασιάζονται ανησυχητικά
τελευταίως», λέει χαρακτηριστικά.

Συνεργασίες

Αναφερόμενος στις προοπτικές του ελληνικού τραπεζικού συστήματος ο κύριος
Προβόπουλος τονίζει: «ξεκινήσαμε κάπως καθυστερημένα, εξαιτίας και του
γεγονότος ότι η απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος συντελέστηκε στην
Ελλάδα με αδικαιολόγητα μεγάλη καθυστέρηση. Ωστόσο, σήμερα τείνει να
διαμορφωθεί ο τραπεζικός χάρτης του μέλλοντος. Είναι πλέον σαφές ότι λίγοι
μόνον τραπεζικοί όμιλοι θα επιβιώσουν. Το μέγεθος της ελληνικής αγοράς είναι
περιορισμένο και παρά τις δυνατότητες που προσφέρει η επέκταση στις γειτονικές
χώρες δεν δικαιολογείται μεγάλος αριθμός τραπεζών. Πάντως, εκτιμώ ότι η
διαδικασία αναδιαρθρώσεως δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Το επόμενο ή έστω
μεθεπόμενο βήμα θα είναι πιθανότατα η στενότερη διασύνδεση και συνεργασία των
ελληνικών τραπεζών με μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες».

Δεν βλέπει όμως την προοπτική δημιουργίας ολιγοπωλιακών κταστάσεων. «Με βάση
την παραδοσιακή οικονομική ανάλυση θα μπορούσε ίσως να υποστηριχθεί κάτι
τέτοιο παλαιότερα. Γιατί η έννοια της αγοράς ταυτιζόταν, σε μεγάλο βαθμό, με
τη γεωγραφική επικράτεια μιας χώρας. Σήμερα, όμως, κυριαρχεί το φαινόμενο της
διεθνοποίησης. Τα εθνικά σύνορα έχουν καταργηθεί. Άλλωστε, ειδικά στην Ευρώπη,
μιλάμε για ενιαία χρηματοοικονομική αγορά. Ας ξαναγυρίσουμε όμως στον ελληνικό
χώρο. Η συγκέντρωση που παρατηρείται στον τραπεζικό τομέα τα τελευταία χρόνια
όχι μόνον δεν έβλαψε τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες, αλλ’ αντιθέτως τους
ευνόησε σημαντικά. Νέα προϊόντα και υπηρεσίες δημιουργήθηκαν ως αποτέλεσμα του
οξυνόμενου ανταγωνισμού, η εξυπηρέτηση είναι σήμερα πληρέστερη και ποιοτικά
καλύτερη, το κόστος του χρήματος έχει υποχωρήσει θεαματικά, υιοθετήθηκαν από
τις τράπεζες τεχνολογικές καινοτομίες. με αυτήν των προηγουμένων ετών, θα
διαπιστώσει ότι είναι “ημέρα με τη νύχτα”. Και είμαι βέβαιος ότι ο
ανταγωνισμός θα ωφελήσει τα επόμενα χρόνια ακόμη περισσότερο την ελληνική
επιχείρηση, τα εκατομμύρια των πελατών, αποταμιευτών και δανειζομένων. Γιατί
ένα μεγάλο μέρος των κερδών επενδύθηκαν και επενδύονται σε εφαρμογές της νέας
τεχνολογίας στον χώρο της πληροφορικής και των επικοινωνιών», λέει ο κ.
Προβόπουλος, ο οποίος εκφράζει αισιοδοξία για το μέλλον της Alpha Τράπεζας Πίστεως.

«Ως τραπεζικός όμιλος είμαστε έτοιμοι να εισέλθουμε στη νέα δεκαετία με τις
καλύτερες προϋποθέσεις. Η συνένωση των δυνάμεων της Alpha Τραπέζης Πίστεως και
της Ιονικής δημιουργεί μία μεγάλη, ισχυρή, ελληνική τράπεζα, την πρώτη
ιδιωτική, ικανή να πρωταγωνιστήσει στον γεωγραφικό χώρο που δραστηριοποιείται
και που κατατάσσεται μεταξύ των 80 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών. Ο όμιλος
επιτυγχάνει μερίδιο αγοράς της τάξεως του 20%. Δημιουργείται όμως μία νέα
δυναμική που επιτρέπει πλέον να τίθενται και να επιτυγχάνονται φιλόδοξοι
στόχοι. Γι’ αυτό ατενίζουμε το μέλλον του ομίλου με μεγάλη αισιοδοξία».

Ποιος είναι ο Γιώργος Προβόπουλος

Ο κ. Γιώργος Προβόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
και οικονομικός σύμβουλος της Alpha Τράπεζας Πίστεως. Έχει διατελέσει
υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος, πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών
Εμπειρογνωμόνων και γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οικονομικών
Βιομηχανικών Ερευνών.