Στο κλαμπ των ισχυρών η ελληνική τσιμεντοβιομηχανία

Η τσιμεντοβιομηχανία είναι ο μοναδικός ίσως βιομηχανικός κλάδος της χώρας που
δεν έχει να φοβηθεί τίποτε ούτε από την ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ ούτε
φυσικά από την παγκοσμιοποίηση των αγορών. Αντίθετα, οι Έλληνες τσιμεντάδες,
ενώ από την μια έχουν μπει με τον αέρα του ισχυρού ανταγωνιστή στις αγορές της
Ευρώπης, των ΗΠΑ, της Αφρικής και της Ασίας, από την άλλη έχουν αντιμετωπίσει
με επιτυχία τις άπειρες προσπάθειες ευρωπαϊκών τσιμεντοβιομηχανιών να
διεισδύσουν στην ελληνική αγορά. Ακόμη και όταν ένας από τους μεγάλους του
λεγόμενου ευρωπαϊκού καρτέλ του τσιμέντου, η ελβετική Holderbank, επιχείρησε
να εισβάλει στην ελληνική αγορά το 1992, ιδρύοντας τον σταθμό Αιγαίου στο
Λαύριο, αναγκάστηκε σε άτακτη υποχώρηση. Σήμερα η ελβετική εταιρεία, που είναι
σύμμαχος του Τιτάνος στα Σκόπια, παίζει ρόλο μεταπράτη, αγοράζοντας τσιμέντο
από την ΑΓΕΤ και τον Τιτάνα, για να το μεταπουλά στους πελάτες της στην
ελληνική αγορά. Ανάλογη αποτυχία στις προσπάθειές τους να διεισδύσουν στην
ελληνική αγορά είχαν και τσιμεντοβιομηχανίες από τη Γαλλία, την Ιταλία και την
Ισπανία. Χαρακτηριστικό της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τσιμέντου, όχι
μόνο στην εγχώρια αλλά και στη διεθνή αγορά, είναι και η αντίδραση που
εκδηλώθηκε από τις ευρωπαϊκές τσιμεντοβιομηχανίες, όταν στα τέλη της δεκαετίας
του 1970 και στις αρχές του 1980 οι Έλληνες τσιμεντάδες βγήκαν από τα σύνορα
της χώρας, διεκδικώντας δυναμικά μερίδια στην ευρωπαϊκή αγορά τσιμέντου. Η
ανησυχία των Ευρωπαίων τσιμεντάδων από την ξαφνική εμφάνιση του ελληνικού
τσιμέντου στην ίδια τους τη γειτονιά ήταν τόσο έντονη, που οδήγησε την τότε
Βρετανίδα πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ να ζητήσει από τον Ανδρέα Παπανδρέου να
βάλει φρένο στους Έλληνες τσιμεντάδες που είχαν εισβάλει στην αγορά της
Αγγλίας. Ήταν τότε που ο Τιτάν άνοιγε στην χώρα αυτή σταθμό διανομής τσιμέντου.

Η ανταγωνιστικότητα

Το μυστικό της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών τσιμεντοβιομηχανιών, που τις
έχει αναδείξει σε υπολογίσιμη δύναμη στον χάρτη της παγκόσμιας αγοράς
τσιμέντου, βρίσκεται, όπως εκτιμούν έμπειρα στελέχη του Τιτάνος και της ΑΓΕΤ
Ηρακλής, τόσο στην άριστη ποιότητα της πρώτης ύλης και του τελικού προϊόντος
όσο και στην άριστη υποδομή των παραγωγικών τους μονάδων. Το σημαντικότερο
όμως πλεονέκτημα της ελληνικής τσιμεντοβιομηχανίας είναι η εγκατάσταση των
εργοστασίων και των σταθμών διανομής κοντά σε λιμάνια, από τα οποία γίνεται η
μεταφορά του τσιμέντου με ιδιόκτητα ή και με μισθωμένα σκάφη στις χώρες του εξωτερικού.

Ο Τιτάν

Με τέσσερις παραγωγικές μονάδες στην Ελλάδα, ισάριθμα κέντρα διανομής και δύο
ιδιόκτητα λιμάνια, η τσιμεντοβιομηχανία Τιτάν όχι μόνο έχει απωθήσει τις κατά
καιρούς επιθέσεις ξένων εταιρειών να εισβάλουν στην ελληνική αγορά, αλλά έχει
διεισδύσει στις δικές τους αγορές, είτε μόνη της είτε συνάπτοντας στρατηγικές
συμμαχίες με τους μεγάλους του κλάδου. Σήμερα, η αμιγώς ελληνική
τσιμεντοβιομηχανία ελέγχει το 60% παραγωγικής μονάδας στις ΗΠΑ, ενώ στην ίδια
χώρα διαθέτει και οκτώ σταθμούς διανομής, μέσω των οποίων διακινεί τα τσιμέντα
της στην αμερικανική αγορά. Η εταιρεία διαθέτει άλλες τρεις παραγωγικές
μονάδες στο εξωτερικό: Μία στην Αίγυπτο, από κοινού με τη γαλλική Lafarge, μία
στα Σκόπια από κοινού με την ελβετική Holderbank, και μία στη Βουλγαρία την
οποία ελέγχει με ποσοστό άνω του 95%. ο Τιτάν διαθέτει στην ευρωπαϊκή ήπειρο
τέσσερα κέντρα διανομής, ένα στην Αγγλία, ένα στη Γαλλία, ένα στην Ιταλία και
ένα στην Ισπανία. Η μεταφορά του τσιμέντου στα κέντρα αυτά γίνεται μέσω των
ιδιόκτητων πέντε πλοίων, τα οποία στην επιστροφή τους στην Ελλάδα μεταφέρουν
καύσιμα για τα εργοστάσια της εταιρείας. Από τις συνολικές πωλήσεις της Τιτάν,
το 52% προέρχεται από την εξαγωγική της δραστηριότητα.

Η ΑΓΕΤ Ηρακλής

Με δύο παραγωγικές μονάδες και ιδιόκτητα λιμάνια, στο Αλιβέρι και στο Βόλο,
καθώς και με επτά κέντρα διανομής στη Δραπετσώνα, στη Θεσσαλονίκη, στο Ρίο,
στην Καβάλα, στην Ηγουμενίτσα, στο Ηράκλειο και στη Ρόδο, η ΑΓΕΤ Ηρακλής
αποτελεί μιας πρώτης τάξεως γέφυρα για διείσδυση στις αγορές της Αφρικής, των
Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Οι δυνατότητες αυτές της εταιρείας ήταν
που κίνησαν το ενδιαφέρον για την εξαγορά της από την Blue Circle. Η ΑΓΕΤ
Ηρακλής σε αντίθεση με τον Τιτάνα δεν διαθέτει παραγωγικές μονάδες και κέντρα
διανομής στο εξωτερικό. Η εξαγωγική της δραστηριότητα είναι σημαντική. Το
σύνολο των εξαγωγών του ομίλου ανέρχεται σε 4,5 εκατ. τόνους ετησίως, από τους
οποίους το 32% διοχετεύεται στις χώρες της Ε.Ε. το 27% στις ΗΠΑ και το 41%
στις χώρες της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής, καθώς και σε ευρωπαϊκές χώρες
εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.