Ο νέος αιώνας στην κοινωνία πληροφοριών

Εξήντα τρία Ανώτατα Ραδιοτηλεοπτικά Συμβούλια, ισάριθμων χωρών, ανταποκρίθηκαν
στην πρόσκληση του προέδρου του γαλλικού Ανώτατου Συμβουλίου Οπτικοακουστικών
Μέσων, κυρίου Herve Bourges, που τα καλούσε την περασμένη εβδομάδα στο Παρίσι
για να συζητήσουν «θέματα ρύθμισης» του Ίντερνετ εν όψει της έκρηξής του.

Τη χώρα μας, εν πλήρει κρίσει του ΕΣΡ (Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης), εν
μέσω παραίτησης του προέδρου του κυρίου Σούρλα, εξεπροσώπησαν οι κ.κ.
Μανιτάκης (αντιπρόεδρος), Καϊμάκης και Ψυχογιός (μέλη), καθώς και η κυρία
Μαρία Κωστοπούλου, του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Μέσων του υπουργείου Τύπου.

Ο γράφων παρακολούθησε μερικές από τις συνεδρίες του διημέρου, καθώς η όλη
εκδήλωση έγινε στην έδρα της Ουνέσκο και, φυσικά, υπό την αιγίδα της.

Ο προβληματισμός που σχετίζεται με την ανάπτυξη του Ίντερνετ, στο πλαίσιο της
κοινωνίας των πληροφοριών, δεν είναι καινούργιος. Διατηρεί ωστόσο στο ακέραιο
τη φιλοσοφική, την πολιτισμική και, πάνω απ’ όλα, την ανθρωπιστική του
διάσταση, αφού η εξάπλωσή του στα πλαίσια της διεθνούς οικονομίας, με το
ηλεκτρονικό εμπόριο, κονταροχτυπιέται με την πρόκληση της διατήρησης της
πολιτισμικής διαφορετικότητας και της γλωσσικής ιδιαιτερότητας των εθνών.

Όπως τόνισε και η επίτροπος κυρία Viviane Reding, υπεύθυνη για την εκπαίδευση,
τον πολιτισμό και την οπτικοακουστική πολιτική στην Ενωμένη Ευρώπη, «μιλάμε
περισσότερο για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών και λιγότερο για
τις λεωφόρους της πληροφόρησης, ακριβώς για να τονίσουμε την κοινωνική
διάσταση της ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών και τη δυναμική των νέων μέσων της
πληροφόρησης. Διότι η παν-κοσμιοποίηση μόνο παν-βλακοποίηση δεν μπορεί να
σημαίνει». (Mondialisation ne signifle surtout pas banalisation).

(Μια παρένθεση: μέχρι πρόσφατα γενικός διευθυντής για τον πολιτισμό και τα
οπτικοακουστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν ένας Έλληνας, ο Σπύρος Παππάς. Που
μέσα στα πολλά καλά που πέτυχε στο διάστημα της τρίχρονης θητείας του ήταν και
η μη χρηματοδότηση από τα ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης του σχεδιαζόμενου
Μουσείου του Καρλομάγνου, που το λέν’ κατ’ ευφημισμόν Μουσείο της Ευρώπης. Δεν
ξέρω αν η εναντίωσή του σε αυτό το Μουσείο (δηλαδή στη μη χρηματοδότησή του
από το Ευρωπαϊκό Ταμείο) συνέτεινε στην πτώση του. Πάντως η Ελλάδα έχασε και
τον μοναδικό που είχε γενικό διευθυντή μέσα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής. Η Ελλάδα τον εγκατέλειψε, αλλά οι Ευρωπαίοι εταίροι τον ζητούν για
δικό τους λογαριασμό. Κλείνει η παρένθεση).

Ρύθμιση, συρρύθμιση, αυτορρύθμιση, ήταν οι λέξεις που επανέρχονταν πιο συχνά
στη διάρκει του διημέρου. Με ρύθμιση εννοούμε το θεσμικό πλαίσιο που
προέρχεται εκ των άνω ­ τέτοιο διαθέτει η χώρα μας και μάλιστα προωθημένο σε
σχέση με άλλα κράτη ­ αλλά που για να εφαρμοστεί χρειάζεται να υπάρχει και η
ανάλογη πολιτική βούληση, που για την περίπτωση τη δική μας, σύμφωνα με τα
μέλη του ΕΣΡ, δεν υπάρχει ­ ακόμα εκκρεμεί η είσπραξη ποσού μισού περίπου
δισεκατομμυρίου δραχμών από ποινές που επεβλήθησαν στα κανάλια.

Με αυτορρύθμιση εννοούμε τη ρύθμιση στο εσωτερικό ενός ομίλου με τους
κοινωνικούς εταίρους που το συναποτελούν, όπως π.χ. για τις διαφημίσεις που
χρειάζεται η συνεργασία των διαφημιστών, των διαφημιζόμενων και των καναλιών.

­ Κάτι ανήκουστο στο τηλεοπτικό μας τοπίο. Και με τη συρρύθμιση εννοείται η
συνεργασία όλων των προηγουμένων με τους πολίτες – καταναλωτές των εικόνων.

Κάτι, που όπως επισημαίνουν πάλι τα μέλη του ΕΣΡ, προσκρούει στο φαινόμενο της
«κοινωνικής αφασίας». (Όταν το τριφασικό ρεύμα γίνεται αφασικό).

Όπως τόνισε η υπουργός Πολιτισμού και Επικοινωνίας της Γαλλίας κυρία Catherine
Trautmann, αρχικά υπήρχε ένας έντονος σκεπτικισμός σε σχέση με οποιαδήποτε
ρύθμιση των υπηρεσιών μέσω Διαδικτύου. Κι αυτό γιατί είχε θεωρηθεί ότι
οποιαδήποτε ρύθμιση – παρέμβαση από την πλευρά της Πολιτείας θα συνιστούσε
εμπόδιο στην ανάπτυξη του Ίντερνετ και των νέων υπηρεσιών της πληροφόρησης.
Ένας σκεπτικισμός που ευτυχώς ξεπεράστηκε.

Γιατί το Διαδίκτυο δεν μπορεί να θεωρείται πια ένας προνομιακός χώρος. Ό,τι
θεωρείται άσεμνο, ανήθικο, ρατσιστικό, εγκληματικό, επικίνδυνο για τη δημόσια
ασφάλεια κ.λπ. σε άλλους χώρους, πρέπει να ισχύει και για το Διαδίκτυο.

«Ό,τι είναι παράνομο εκτός Δικτύου δεν μπορεί να είναι νόμιμο εντός», είπε χαρακτηριστικά.

Ο προβληματισμός αυτός γίνεται ακόμα εντονότερος σε ό,τι αφορά την προστασία
των ανηλίκων που αντιπροσωπεύουν ένα μεγάλο μέρος των χρηστών του Ίντερνετ.

Τα συστήματα αυτοελέγχου (αυτορρύθμισης) μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη
διασφάλιση αυτής της προστασίας. Ωστόσο ο προσδιορισμός του δικαίου που μπορεί
να εφαρμοστεί δεν είναι πάντα ευχερής, λόγω της ίδιας της φύσης του
«παγκόσμιου μέσου», που είναι το Διαδίκτυο.

Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Ουνέσκο κ. Iouchkiavitchious (όνομα να
σου τύχει!) επεσήμανε την απόσταση που υπάρχει ανάμεσα σε χώρες της Αφρικής,
π.χ., και των ΗΠΑ. Το υψηλό κόστος πρόσβασης (σύνδεσης), η έλλειψη
τεχνογνωσίας, το συνεχές αυτοξεπέρασμα των ηλεκτρονικών υπολογιστών (μιλάμε
πια για γενιές που διαδέχονται η μία την άλλη γρηγορότερα απ’ ό,τι τα φύλλα
στα δέντρα της ζωής), όλα αυτά απομακρύνουν το «παγκόσμιο χωριό» από την
πραγματικότητα. Η εξάπλωση της βλακείας υπερτερεί της παγκοσμιοποίησης της
ανθρώπινης ευφυΐας.

Οι Έλληνες παρατηρητές δεν μίλησαν. Άκουγαν τους άλλους να μιλούν. Δεν
γνώριζαν, άλλωστε, αν, επιστρέφοντας οίκαδε, θα εξακολουθούσαν να είναι ακόμα
μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης.