ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σουηδικός συμβιβασμός

Στα Σκόπια: ένας Σουηδός κυανόκρανος επί το έργον, τον Μάρτιο του 1998

Όταν η Μίρο Ραμίρες-Γκιβέλ επέστρεψε στη Σουηδία από το Ελ Σαλβαδόρ, η γνώμη
της για τους στρατιωτικούς ήταν η χειρότερη δυνατή. Παντρεμένη με
Σαλβαδορένιο, έζησε αρκετά χρόνια στην κεντρική Αμερική, όπου έμαθε, άκουσε
και είδε τόσα, ώστε τη σημάδεψαν για όλη της τη ζωή. Γράφτηκε έτσι στη Svenska
Freds, την «Εταιρεία για την Ειρήνη και τη Διαιτησία», που είναι ο υπ’ αριθμόν
ένα εχθρός των στρατιωτικών στη Σουηδία. Η αποστολή αυτή της πρόσφερε ένα
αίσθημα ασφάλειας. Ώσπου μια μέρα η οργάνωση εκλήθη από τον στρατό να λάβει
μέρος στην προετοιμασία και την πραγματοποίηση μιας άσκησης που προσομοίωνε
την επόμενη μέρα ενός (εικονικού) εμφυλίου πολέμου. Και τότε ο κόσμος όλος
γύρισε ανάποδα.

Στην άσκηση, που είχε την ονομασία «Βίκινγκ 99» και διεξήχθη αυτή την εβδομάδα
σε μια τοποθεσία 50 χιλιόμετρα από τη Στοκχόλμη, έλαβαν μέρος 23 χώρες από τη
«Σύμπραξη για την Ειρήνη», αλλά και οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία, ο
Ερυθρός Σταυρός και η Svenska Freds. Το θέμα ήταν η εφαρμογή μιας ειρηνευτικής
συνθήκης σε μια χώρα, τη Βηταλάνδη, που είχε ζήσει τα προηγούμενα χρόνια έναν
αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Οι αξιωματούχοι της Unmibet, της ειρηνευτικής δύναμης
των Ηνωμένων Εθνών στη χώρα, είχαν πολλά προβλήματα να αντιμετωπίσουν, όπως οι
διαδηλώσεις του πληθυσμού, η ανακάλυψη μαζικών τάφων και οι καταγγελίες
εναντίον ενός κυανόκρανου για επιθέσεις και βιασμούς. Η προπαγάνδα των τοπικών
μέσων ενημέρωσης δεν διευκόλυνε την κατάσταση. Ευτυχώς, υπήρχαν οι ειρηνιστές,
που ήξεραν να ακούνε τον σφυγμό του πληθυσμού.

Η συνεργασία των δύο πλευρών ήταν γόνιμη και εποικοδομητική. Οι ειρηνιστές
είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τους στρατιωτικούς κι εκείνοι
συνειδητοποίησαν ότι ένα πρόβλημα δεν έχει μόνο μία λύση κι ότι δεν έχουν
πάντα το δίκιο με το μέρος τους. Η επιτυχία του πειράματος ήταν τόσο μεγάλη,
ώστε η Μαρία Ερμάνο, πρόεδρος της Svenska Freds, συνυπέγραψε την περασμένη
εβδομάδα με τον στρατηγό που ήταν υπεύθυνος για την άσκηση ένα άρθρο για την
ανάγκη να ακολουθήσει η Σουηδία μια νέα προσέγγιση στον τομέα της ασφάλειας.
«Οι στρατιωτικοί διακατέχονται από μια παραδοσιακή δειλία απέναντι στις
αλλαγές», τονίζει η Ερμάνο στη Λιμπερασιόν. «Η άσκηση αυτή και οι ειρηνευτικές
αποστολές εν γένει δείχνουν ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες για τον
στρατιωτικό εξοπλισμό. Κι αυτό ενισχύει τη θέση μας ότι ένα μεγάλο μέρος του
στρατιωτικού εξοπλισμού ανήκει στο παρελθόν».

Είναι δυνατόν οι επαγγελματίες του πολέμου και της ειρήνης να μοιράζονται τα
ίδια οράματα για το μέλλον; Δικαιούμαστε άραγε να ελπίζουμε ότι όλη αυτή η
ενέργεια που ξοδεύτηκε σ’ έναν αδιέξοδο πόλεμο προπαγάνδας (ο Σουηδός λοχαγός
Ραίημοντ Ίλερ παραδέχεται ότι για χρόνια δίδασκε τους φαντάρους πως ο
χειρότερός τους εχθρός είναι η Svenska Freds) θα αξιοποιηθεί μια μέρα προς
όφελος της ειρήνης και της ευημερίας; Η Σουηδία δείχνει για άλλη μια φορά τον δρόμο.