ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1946

Τρία γεγονότα «στιγματίζουν» το 1946. Η αποχή του ΚΚΕ από τις εκλογές. Η
έναρξη του Εμφυλίου. Και το Δημοψήφισμα για την επάνοδο του Γεωργίου
Γλύξμπουργκ και της μοναρχίας στην Ελλάδα. Η σκιά των γεγονότων αυτών βάρυνε
για μισό αιώνα την πορεία της χώρας. Ήδη μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας οι
μάζες του ΕΑΜ αντιμετωπίζουν ένα καθεστώς τρόμου, αγωνίας και θανάτου. Η
«δυναμική λύση», που έχει τεθεί σε εφαρμογή ­ οι ειρηνευτικές προσπάθειες των
Κεντρώων κυβερνήσεων ­ είτε αγνοούνται, είτε σαμποτάρονται από το παρακράτος.
Είναι ενδεικτικές οι δηλώσεις του μετριοπαθούς σοσιαλδημοκράτη καθηγητή,
Αλέξανδρου Σβώλου, τον Φεβρουάριο του 1946, που συμπυκνώνονται στη φράση:
«Γόος ακούεται απ’ άκρου σε άκρον της Ελλάδος». Η ύπαιθρος χώρα έχει
μεταβληθεί σε κοιλάδα θρήνων, δακρύων και θανάτου για τους ανθρώπους του ΕΑΜ
και τους πολεμιστές του ΕΛΑΣ.

Ο αθηναϊκός Τύπος βρίθει ανατριχιαστικών περιγραφών από τη δράση του
παρακράτους. Ενδεικτικό το ρεπορτάζ του Αμερικανού δημοσιογράφου, Χαρ. Λέρμαν,
που αναδημοσιεύεται από την εφημερίδα «Μάχη»:

«Μόλις γύρισα από ένα ταξίδι 16 ημερών με ένα τζιπ στους δρόμους της
Θεσσαλίας, Μακεδονίας και Θράκης. Το ταξίδι ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι η
δημοκρατία κακοποιείται στην απελευθερωμένη Ελλάδα. Με λύπη δηλώνω ότι:
Αυθαίρετες συλλήψεις αντιβασιλικών και μακροχρόνιες χωρίς δίκη κρατήσεις,
λαμβάνουν χώρα συνεχώς. Κρατικοί υπάλληλοι, η χωροφυλακή και η
στρατιωτικοποιημένη Εθνοφρουρά, των οποίων το καθήκον υποτίθεται ότι είναι η
ειρήνευση της χώρας και η προετοιμασία για το δημοψήφισμα για την επάνοδο του
βασιλιά Γεωργίου Β’, είναι κατά το μέγιστο μέρος βασιλικοί και συνεπώς
“ειρήνευαν” τη χώρα καταλλήλως».

Ο Νίκος Ζαχαριάδης με συνεργάτες συντρόφους του στον «Ριζοσπάστη»

Η διενέργεια των εκλογών έχει προσδιορισθεί για τις 31 Μαρτίου, ενώ ένα μήνα
νωρίτερα ο «Ριζοσπάστης» (2 Φεβρουαρίου) δημοσιεύει άρθρο του αρχηγού του ΚΚΕ,
Νίκου Ζαχαριάδη, ο οποίος αφερόμενος στο ζήτημα των εκλογών σημειώνει:

­ Πλανώνται όσοι νομίζουν ότι μπορούν να παρασύρουν το ΚΚΕ σε εκλογική
κωμωδία, τις οποίες το Κέντρο ετοιμάζει με κινήματα, ρόπαλα, δολοφονίες,
πλαστογραφίες και εκβιασμούς. Μόνο σε τίμιες, ελεύθερες και αδιάβλητες
εκλογές, θα λάβουν μέρος οι κομμουνιστές. Άλλως τις εκλογές θα τις κάμουν
μόνοι τους οι δεξιοί, αλλά έτσι δεν θα αλλάξουν κατά τίποτα τον κατήφορο και
το χαντάκωμα της χώρας.

Η απειλή του Ζαχαριάδη ερμηνεύτηκε διαφοροτρόπως από τις εφημερίδες. Οι
προσκείμενες στο Κέντρο ασπάσθηκαν την ερμηνεία του πρωθυπουργού Θεμιστοκλή
Σοφούλη («Η απειλή του κ. Ζαχαριάδη περί αποχής από τας εκλογάς συγχρονίζεται
με την επί διεθνούς επιπέδου ρωσικήν παρέμβασιν διά τα ελληνικά πράγματα…»),
οι προσκείμενες στο Λαϊκό Κόμμα, προβάλλουν την «αξιολόγηση» του αρχηγού του
κόμματος, Κ. Τσαλδάρη («Η απειλή του κ. Ζαχαριάδη αποβλέπει εις την διαιώνισιν
της ανωμαλίας εις όφελος του ΚΚΕ…»).

Στις αρθρογραφικές στήλες των εφημερίδων, αλλού εκχέεται το μίσος και αλλού η
αγωνία για τον επερχόμενο εμφύλιο.

Διανομή συσσιτίου στα ανταρτοκρατούμενα χωριά. «Βροντάει ο Όλυμπος, ξαναβροντάει»

Ο Γεώργιος Βλάχος (έχει αποκληθεί ο «πατριάρχης της αστικής ιδεολογίας») σε
άρθρο του στην «Καθημερινή» έγραφε:

­ «Στη Βάρκιζα συνεζήτησαν (σ.σ.: το ΕΑΜ), υπέκυψαν, υπήρξαν πρόθυμοι εις
υποχωρήσεις… Τώρα τους επιάσατε με τα όπλα στα χέρια; Σκοτώστε τους…
Φανήτε αμείλικτοι…».

Το «Βήμα» την ίδια την ημέρα των εκλογών τόνιζε σε κύριο άρθρο του:

­« Η καταιγίς μαίνεται, η καταστροφή επέρχεται. Τυφών! Δεν ακούτε, λοιπόν,
τους μυκηθμούς της καταιγίδος; Έρχεται, πλησιάζει, φθάνει. Τίποτε δεν μας σώζει…».

«Ο καπετάν Μπαρούτας»

Την 31 Μαρτίου 1946 ο ραδιοφωνικός σταθμός των Αθηνών διαβεβαιώνει τους
ακροατές του:

­ «Από της ανατολής του ηλίου διεξάγεται η εκλογή βουλευτών εις άπαντα τα
εκλογικά τμήματα της χώρας…».

Την ίδια στιγμή στο Λιτόχωρο και στην προσταγή του Ζαχαριάδη, «ο καπετάν
Μπαρούτας δείχνει το δρόμο», δέχεται επίθεση ο σταθμός Χωροφυλακής από δύναμη
100 περίπου ανδρών, πρώην ΕΛΑΣιτών και νυν καταδιωκομένων.

Την επομένη, οι εφημερίδες των Αθηνών καταχωρούν ανακοίνωση του υπουργείου
Δημόσιας Τάξης στην οποία αναφέρονται:

Ο Γεώργιος Β’ διαβάζει από τον θάλαμο του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών το διάγγελμά του την ημέρα της αφίξεώς του

«Συμμορία 100 και πλέον κομμουνιστών ωπλισμένων δι’ αυτομάτων όπλων και όλμων,
προσέβαλε δολοφονικώς τους εις τον αστυνομικόν σταθμόν χωροφυλακής Λιτοχωρίου
Κατερίνης στρατωνιζομένους άνδρας της χωροφυλακής και εθνοφυλακής οίτινες
προωρίζοντο διά την τήρηση της τάξεως κατά τας εκλογάς. Επηκολούθησε συμπλοκή
διαρκέσασα πλέον της ώρας, καθ’ ην το οίκημα του σταθμού ανεφλέγη εκ των
βλημάτων των όλμων. Κατά την συμπλοκήν εφονεύθησαν εξ χωροφύλακες, ένας λοχίας
και ένας στρατιώτης. Ετραυματίσθησαν δε ένας χωροφύλαξ και ένας στρατιώτης.
Επίσης, κατά νεωτέρας πληροφορίας εκ Λιτοχωρίου, αγνοείται η τύχη πέντε
στρατιωτών, ενός λοχίου και ενός χωροφύλακος. Υποτίθεται ότι οι τελευταίοι
αυτοί ετάφησαν υπό τα ερείπια του οικήματος του αστυνομικού σταθμού, το οποίον
επυρπόλησαν οι κομμουνισταί επιδρομείς, χρησιμοποιήσαντες εκκρητικάς
χειροβομβίδας. Η συμμορία μετά την συμπλοκήν ετράπη προς τον Όλυμπον. Επί
τόπου μετέβησαν ο διοικητής χωροφυλακής Κατερίνης και ο ανώτερος διοικητής
Χωροφυλακής Κεντρικής Μακεδονίας μετ’ ισχυράς δυνάμεως προς καταδίωξιν των
συμμοριτών. Η κηδεία των φονευθέντων εν τη εκτελέσει του καθήκοντος
χωροφυλάκων και στρατιωτών θα γίνη δημοσία δαπάνη εις την Κατερίνην».

Μερικούς μήνες αργότερα στην εφημερίδα «Εξόρμηση» (28 Οκτωβρίου 1947), όργανο
του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, δίδεται το «χρονικό» έναρξης του Εμφυλίου:
«Λίγοι ελασίτες που ξέφυγαν το μαχαίρι των μοναρχοφασιστών είναι κρυμμένοι
στον Όλυμπο. Οι περισσότεροί τους είναι απ’ το Λιτόχωρο… Οι λίγοι εκείνοι
καταδιωκόμενοι αγωνιστές απεφάσισαν να γίνει μια ένοπλη ενέργεια που θα είχε
την έννοια της προειδοποίησης προς το μοναρχοφασισμό από μέρους του λαού…
Στόχος της ένοπλης ενέργειας διαλέχτηκε το Λιτόχωρο… Νύχτα 30-31 του Μάρτη
(1946) οι 33 λαϊκοί αγωνιστές γλιστρούν μέσα στο Λιτόχωρο. Το χωριό σειέται
από τα πυρά. “Βροντάει ο Όλυμπος, ξαναβροντάει”. Ο αντίπαλος άφησε στο πεδίο
της μάχης… τα πρώτα λάφυρα της ένοπλης επίθεσης του λαού μας…».