Σκληρή μάχη μέσω «διαιτητή»

Το σκηνικό για τον νέο κύκλο ­ εκ του σύνεγγυς ­ συνομιλιών για το Κυπριακό
έχει στηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να μη μπορεί να… αποτύχει. Ο Πρόεδρος
Κληρίδης δεν θα γνωρίζει τι θα λέει ο Ντενκτάς στις συναντήσεις του με τον
βοηθό του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ κ. Ντε Σότο ούτε ο Ντενκτάς τι θα λέει ο
κ. Κληρίδης…

Με τέτοια διαδικασία κανένας μάλλον δεν αναμένει οποιοδήποτε αποτέλεσμα από
τις έμμεσες διαπραγματεύσεις που αρχίζουν αύριο στη Ν. Υόρκη και που η
σύγκλησή τους αιφνιδίασε τους πάντες ­ εκτός βεβαίως των Αμερικανών που τις
επεδίωξαν και τις επέβαλαν παρέχοντας διαβεβαιώσεις και προς τη μία και προς
την άλλη πλευρά…

Μέγιστη φιλοδοξία των οργανωτών του νέου κύκλου συνομιλιών είναι να μην
καταρρεύσουν από την πρώτη στιγμή, όπως συνέβη στο παρελθόν. Έτσι, Κληρίδης
και Ντενκτάς δεν θα διαπραγματευθούν απ’ ευθείας ούτε καν θα συναντηθούν, αν
και δεν πρέπει να αποκλείεται κάποια αναμνηστική φωτογραφία.

Το σενάριο

Σύμφωνα με το σενάριο των συνομιλιών, οι δύο άνδρες θα κληθούν στις κατ’ ιδίαν
συναντήσεις τους, την πρώτη ημέρα με τον Κόφι Ανάν και στη συνέχεια με τον Ντε
Σότο, να καταθέσουν τις θέσεις τους σε τέσσερα θεμελιώδη κεφάλαια, το εδαφικό,
την κατανομή των εξουσιών, την ασφάλεια και το θέμα των προσφύγων και των περιουσιών.

Ο πρώτος κύκλος των συναντήσεων αναμένεται να διαρκέσει περί τις 10 ημέρες και
τα αποτελέσματα που αναμένουν Αμερικανοί, Βρετανοί και Ηνωμένα Έθνη είναι η
κωδικοποίηση των θέσεων των δύο πλευρών πάνω στα κρίσιμα θέματα (ένα έγγραφο
ανάλογο με τις «ιδέες Γκάλι»), που θα επιτρέψει την πραγματοποίηση απ’ ευθείας
διαπραγματεύσεων τον Ιανουάριο.

Διπλωματικές πηγές εμφανίζονταν αισιόδοξες ότι οι εκ τού σύνεγγυς συνομιλίες
θα συνεχιστούν και μετά τη Σύνοδο Κορυφής του Ελσίνκι, ώστε να μη δημιουργηθεί
η εντύπωση ότι συνεκλήθησαν ειδικά για τα μάτια των ηγετών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, που θα αποφασίσουν αν θα χαρακτηρίσουν την Τουρκία υποψήφια χώρα ή όχι.

Επεκαλούντο, μάλιστα, αμερικανικές διαβεβαιώσεις ότι στη διάρκεια των
συνομιλιών θα δοθούν προς τις δύο πλευρές έγγραφα και σενάρια εργασίας που
συνέταξαν εμπειρογνώμονες για τα τέσσερα κρίσιμα κεφάλαια και θα ζητηθούν οι
Θέσεις Κληρίδη και Ντενκτάς επ’ αυτών. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα
έγγραφα αυτά ή κάποια από αυτά θα επιδοθούν αύριο, κατά τις συναντήσεις
Κληρίδη και Ντενκτάς με τον Κ. Ανάν, ώστε οι δύο άνδρες να έχουν στη διάθεσή
τους το Σαββατοκύριακο να τα μελετήσουν.

Διαβεβαιώσεις

Ο Πρόεδρος Κληρίδης έχει επικαλεσθεί επανειλημμένως αμερικανικές διαβεβαιώσεις
ότι θα συζητηθούν θέματα ουσίας, για τα οποία οι Αμερικανοί έχουν καταρτίσει
σενάρια. Πληροφορίες, που έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας,
φέρουν αυτά τα σενάρια να προβλέπουν εδαφικές διευθετήσεις με βάση τις οποίες
θα μπορεί να επιστρέψει η πλειοψηφία των προσφύγων (επιστροφή π.χ. Αμμοχώστου
και Μόρφου). Ακόμα προβλέπουν την παρουσία στο νησί πολυεθνικής στρατιωτικής
δύναμης με κορμό το ΝΑΤΟ που θα εγγυηθεί την ασφάλεια και τη δημιουργία ενός
Ταμείου Αποκατάστασης Προσφύγων, το οποίο ουσιαστικά θα αποζημιώνει χρηματικά
όσους πρόσφυγες δεν θα μπορέσουν να επανεγκατασταθούν στις περιουσίες τους.
Σημαντική τροπή συνιστά το γεγονός ότι Αμερικανοί και Βρετανοί συζητούν τώρα
το ενδεχόμενο εκ περιτροπής Προεδρίας στο μελλοντικό ομοσπονδιακό κράτος, υπό
την προϋπόθεση όμως αλλαγής του συστήματος διακυβέρνησης από προεδρικό σε
κοινοβουλευτικό. Με Πρόεδρο, δηλαδή, που θα έχει διακοσμητικές εξουσίες και θα
αποτελεί απλώς το σύμβολο του ενιαίου κράτους…

Όλα αυτά βεβαίως θα τεθούν στο τραπέζι των έμμεσων συνομιλιών, εφ’ όσον ο Ρ.
Ντενκτάς δεν ακολουθήσει τη γνωστή τακτική της πρόταξης της αναγνώρισης του
ψευδοκράτους του και της συνομοσπονδίας ως βάσης των διαπραγματεύσεων. Από
τουρκικής πλευράς οι δηλώσεις εν όψει των συνομιλιών είναι διαδοχικές ­ και
μερικές αντιφατικές ­ ώστε θα πρέπει να αναμένει κανένας τα πραγματικά
περιστατικά για να διαπιστώσει αν η αισιοδοξία του Προέδρου Κλίντον μπορεί να
έχει αντίκρυσμα.

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ

Οι συζητήσεις. Αριστερά, ο ειδικός συντονιστής Τομ Γουέστον, στο κέντρο ο Αμερικανός πρέσβης στη Λευκωσία Ντ. Μπάντλερ και δεξιά ο προεδρικός απεσταλμένος Αλ. Μόουζες

Ο άνθρωπος που στην ουσία θα «διευθύνει» τις εκ του σύνεγγυς συνομιλίες της Ν.
Υόρκης, είναι ο Περουβιανός διπλωμάτης κ. Αλβάρο ντε Σότο, που διαδέχθηκε το
Ντιέγκο Κορντοβέζ στη θέση του ειδικού αντιπροσώπου του γενικού γραμματέα των
Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό. Θα παραλάβει τη σκυτάλη από τον Κ. Ανάν μετά
τις πρώτες συναντήσεις και αυτός θα πραγματοποιήσει τις υπόλοιπες.

Όπως έγινε και στο Τράουτμπεκ και το Μοντρέ, έτσι και στη Ν. Υόρκη θα υπάρχει
ένας κύκλος διπλωματών διαφόρων χωρών ­ κυρίως δηλαδή εκπροσώπων μόνιμων μελών
του Συμβουλίου Ασφαλείας ­ που θα παρακολουθούν την εξέλιξη των συνομιλιών, θα
διαβουλεύονται με τον Κ. Ανάν και τον Ντε Σότο ή ακόμα θα παρεμβαίνουν.

Εξέχουσα θέση, προφανώς, θα έχουν οι εκπρόσωποι των Ηνωμένων Πολιτειών, τρεις
διπλωμάτες που αποτελούν μια «δυναμική ομάδα», ο προεδρικός απεσταλμένος Αλ.
Μόουζες, ο ειδικός συντονιστής Τομ Γουέστον και ο Αμερικανός πρεσβευτής στη
Λευκωσία Ντ. Μπάντλερ.

Τη Βρετανία, που αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας θα
εκπροσωπεί ο πολύς σερ Ντέιβιντ Χάνι που εδώ και χρόνια παρακολουθεί από κοντά
τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Μερικές, μάλιστα, ιδέες του έχουν προκαλέσει τις
αντιδράσεις τόσο της κυπριακής κυβέρνησης όσο και του Ρ. Ντενκτάς. Έχει
ειδικότητα στα συνταγματικά θέματα και λέγεται πως ένα από τα έγγραφα που θα
κατατεθούν στις συνομιλίες, είναι δικής του έμπνευσης. Τη βρετανική ομάδα
συμπληρώνουν ο Ντανιέλ Φερν του υπουργείου Εξωτερικών και ίσως ο ύπατος
αρμοστής στη Λευκωσία Εντ. Κλέι. Στη Ν. Υόρκη θα βρίσκεται και ο Γερμανός
συντονιστής για το Κυπριακό, κόμης Ράντσαου.

Αν και δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, δεν αποκλείεται να δούμε επί τόπου και
τον Ρώσο απεσταλμένο Βλαντιμίρ Τσιζόφ, αφού η Μόσχα δεν έπαψε ποτέ να
διεκδικεί λόγο στο Κυπριακό…