Ο πλανήτης… συνεννοείται στα αγγλικά και τα κινέζικα

Ποιες είναι οι γλώσσες που ομιλούνται περισσότερο στον κόσμο στο τέλος του
20ού αιώνα; Η απάντηση δεν είναι απλή. Όταν ο Ήλιος βρίσκεται πάνω από τον
δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό είναι τα κινέζικα. Όταν ο Ήλιος βρίσκεται πάνω από τον
Ατλαντικό και η Κίνα κοιμάται, η πιο διαδεδομένη γλώσσα στον πλανήτη είναι τα αγγλικά…

Τα κινέζικα είναι η γλώσσα που μιλιέται περισσότερο στον κόσμο όταν ο ήλιος βρίσκεται πάνω από τον Ειρηνικό

Αυτές οι δύο γλώσσες έχουν φθάσει να χρησιμοποιούνται από περίπου 1
δισεκατομμύριο ανθρώπους η καθεμία. Τα «Πούτονγκουα» ή μανδαρίνικα κινέζικα
είναι η επίσημη γλώσσα του μεγαλύτερου έθνους στη Γη. Τα αγγλικά γνωρίζουν την
πιο ευρεία χρήση και είναι η γλώσσα την οποία μαθαίνουν οι περισσότεροι
άνθρωποι του κόσμου.

Όπως όλοι οι ζώντες οργανισμοί έτσι και οι γλώσσες έχουν κύκλο ζωής.
Γεννιούνται και κατόπιν αναπτύσσονται ή χάνονται. Γνωρίζουν περιόδους
επέκτασης ή παρακμής. Κάποιες έχουν μάλιστα και «κανιβαλιστικά» χαρακτηριστικά
­ οι πιο δυνατές «τρώνε» τις πιο αδύναμες. Αυτή τη στιγμή χρησιμοποιούνται
στον πλανήτη μας περίπου 6.000 γλώσσες. Κάθε χρόνο εξαφανίζονται τουλάχιστον 12.

Τα γλωσσικά σύνορα είναι πιο ισχυρά στο μυαλό των ανθρώπων απ’ όσο τα ιστορικά
σύνορα. Για παράδειγμα, το έθνος των Σαάμι διατηρεί την πολιτιστική και
γλωσσική του ταυτότητα παρ’ ότι βρίσκεται απλωμένο στη Νορβηγία, τη Σουηδία
και τη Φινλανδία.

Τα ισπανικά είναι κατανοητά και από όσους μιλούν άλλες λατινογενείς γλώσσες

Τι μπορεί όμως να γίνει για να σταματήσει η εξαφάνιση των γλωσσών; Η γλώσσα
Κόμι, που χρησιμοποιείται στα Ουράλια, έχει κατορθώσει να ανακτήσει την παλιά
της αίγλη, καθώς μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ (όπου υπήρχαν 150 διαφορετικές
γλώσσες) ο αρχαίος αυτός λαός που συνέχισε να την μιλά στα σπίτια και στις
παρέες αποφάσισε πλέον να την χρησιμοποιεί σε όλες του τις εκδηλώσεις ­ από τη
λογοτεχνία μέχρι τα σχολεία.

Πολλές φορές η αναβίωση της γλώσσας συνοδεύεται από πολιτικά αιτήματα. Στο
Νταγκεστάν της Βόρειας Ρωσίας, όπου η κύρια γλώσσα είναι τα Αβαρίς, μια μικρή
εθνική ομάδα ζητεί την ανεξαρτησία της ξαναμιλώντας την παλαιά γλώσσα, τα
Αντιάν. Καθώς δεν έχει αλφάβητο, η γλώσσα αυτή δεν διδάσκεται στα σχολεία,
αλλά έχει ήδη προφορική λογοτεχνία. Σε μια εποχή που κάποιες γλώσσες όπως τα
Κέρεκ εξαφανίζονται μιας και τα μιλούν μόλις 3 ή 4 άνθρωποι στην περιοχή, τα
Αντιάν οδεύουν προς έναν νέο κύκλο ζωής.

Και τα αραβικά είναι από τις γλώσσες που ομιλούνται πολύ

Στην Ακτή του Ελεφαντοστού, στα πυκνά τροπικά δάση στα ανατολικά της χώρας,
πριν 30 χρόνια υπήρχαν πολλές γλώσσες καθεμία εκ των οποίων δεν την μιλούσαν
πάνω από 100 άνθρωποι. Μεταφέρονταν προφορικά και πέθαναν μαζί με αυτούς που
τις μιλούσαν. Ποιες είναι όμως οι γλώσσες που βρίσκονται στην άλλη άκρη του
φάσματος, αυτές που μιλιούνται περισσότερο από όλες; Εκτός από τα κινέζικα και
τα αγγλικά υπάρχουν άλλα δύο «ζεύγη» γλωσσών τις οποίες μιλούν περίπου 500
εκατομμύρια εκάστη. Το ένα ζεύγος είναι τα Χίντι και τα Ουρντού. Εάν μάλιστα
σε αυτές προσθέσουμε τη γλώσσα Παντζάμπι και άλλες ινδικές γλώσσες, τότε
φθάνουμε περίπου στο 1 δισ. ανθρώπους.

Το δεύτερο ζευγάρι γλωσσών αποτελείται από τα ισπανικά και τα πορτογαλικά,
καθώς έχουν μεγάλες ομοιότητες κυρίως στη γραφή. Τα ισπανικά είναι σχετικά
εύκολα κατανοήσιμα και από ομιλούντες άλλες λατινογενείς γλώσσες της Ευρώπης.

Άλλες τρεις γλώσσες ομιλούνται από πληθυσμούς μεγαλύτερους των 200
εκατομμυρίων: τα ρωσικά, τα μπενγκάλι και τα αραβικά, ενώ υπάρχουν και 4
γλώσσες τις οποίες μιλούν περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι: τα
ιαπωνικά, τα μαλάι-ινδονησιακά στην Ασία, τα γερμανικά στην Ευρώπη και τα
γαλλικά σε όλο τον κόσμο. Τα γαλλικά, μάλιστα, είναι ιδιαίτερη γλώσσα καθώς
είναι η μοναδική εκτός από τα αγγλικά που έχει παρουσία σε όλες τις ηπείρους.
Είναι η επίσημη γλώσσα σε περισσότερα κράτη απ’ ότι οποιαδήποτε άλλη, μετά τα
αγγλικά, και είναι η δεύτερη «παγκόσμια» γλώσσα παρ’ ότι ο αριθμός αυτών που
την έχουν ως μητρική είναι σχετικά μικρός (60 εκατ. στη Δ. Ευρώπη και το Κεμπέκ).

ΟΙ ΜΠΙΤΛΣ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΝ ΟΤΑΝ Ο ΤΖΟΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟΝ ΠΟΛ…

Τα «σκαθάρια» που… ξανάδωσαν ζωή στο ροκ εν ρολ

Όλα άρχισαν το 1957, σε ένα κυριακάτικο πικ-νικ μιας εκκλησίας κοντά στο
Λίβερπουλ. Όταν ο Τζον συνάντησε τον Πολ. Ο Τζον Λένον γεννήθηκε το 1940,
χωρίς ποτέ να γνωρίσει τον ναυτικό που άφησε έγκυο τη μητέρα του. Τον μεγάλωσε
μια θεία του ­ έστρεψε τις νεανικές ανησυχίες του στην κιθάρα που του έκανε
δώρο η μητέρα του (με εγγύηση ότι το ξύλο δεν θα ανοίξει). Ο Πολ Μακάρτνεϊ
γεννήθηκε δύο χρόνια αργότερα και έδινε την εικόνα τού «καλού παιδιού». Όμως
ξεκίνησε κι εκείνος τη ζωή του δύσκολα, χάνοντας μικρός τη μητέρα του από
καρκίνο του μαστού (την ίδια ασθένεια που δεκαετίες αργότερα θα κόστιζε τη ζωή
και στη σύζυγό του Λίντα).

Το 1957 ο Λένον έφτιαξε ένα συγκρότημα με το όνομα Quarrymen. Σε λίγους μήνες
εντάχθηκαν στο γκρουπ ο Μακάρτνεϊ και ο συμμαθητής του Τζορτζ Χάρισον, τότε 14
ετών. Το 1960, και με το όνομα Ασημένια Σκαθάρια, με ντράμερ τον Πιτ Μπεστ,
άνοιξαν πανιά για τη Γερμανία, όπου έπαιζαν στην περιοχή με τα κόκκινα φανάρια
του Αμβούργου, έπιναν τεράστιες ποσότητες μπίρας και κατανάλωναν χούφτες
παράνομων χαπιών που έδιναν ενέργεια, προκειμένου να είναι έτοιμοι να παίζουν
επτά νύχτες την εβδομάδα. Το 1962 ο Μπεστ αντικαταστάθηκε από ένα άλλο παιδί
του Λίβερπουλ, τον Ρίγκο Σταρ. Αφότου πέρασαν με επιτυχία μια οντισιόν, την
οποία κανόνισε για αυτούς ο μάνατζέρ τους Μπράιαν Έπσταϊν, ηχογράφησαν το
πρώτο τους σινγλ «Love me do», που γνώρισε σχετική επιτυχία. Τον Ιανουάριο του
1963 ένα δεύτερο τραγούδι, το «Please Please Me», πήγε στο Νο 1. Η μπιτλμάνια
είχε γεννηθεί.

Την εποχή που εμφανίσθηκαν οι Μπιτλς το ροκ εν ρολ δεν είχε πεθάνει, αλλά
περνούσε δύσκολες στιγμές. Αυτό που έκανε τους Μπιτλς ξεχωριστούς ήταν η
μοναδική σχέση τους με το κοινό, αλλά και μεταξύ τους (η οποία απαθανατίσθηκε
στην ταινία «Α hard day’s night» του 1964), ο καινοτόμος ήχος τους και βέβαια
η ικανότητά τους να γράφουν τραγούδια με μεγάλη απήχηση.

Το 1965 το συγκρότημα είχε κατακτήσει όλο τον κόσμο. Οι Μπιτλς έγιναν
σημαντικό βρετανικό εξαγώγιμο προϊόν και τιμήθηκαν με βασιλικό παράσημο (το
οποίο γιόρτασαν καπνίζοντας μαριχουάνα στο μπάνιο του Μπάκιγχαμ λίγο πριν από
την απονομή). Το 1966, εξουθενωμένοι από τις συνεχείς περιοδείες, αποφάσισαν
να παίζουν μαζί πλέον μόνο στα στούντιο ηχογράφησης των δίσκων τους:
«Revolver» το 1966, το μυθικό πλέον «Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band» το
1967, «White Album» το 1968 και «Abbey Road» το 1969.

Όμως οι δρόμοι του Λένον και του Μακάρτνεϊ φάνηκε ότι ακολουθούσαν
διαφορετικές κατευθύνσεις, γεγονός που έγινε πιο έντονο μετά τους γάμους τους
(με τη Γιόκο Όνο και τη Λίντα, αντίστοιχα). Το 1969 ο Λένον ήταν έτοιμος να
αφήσει το συγκρότημα. Η απόφαση για τη διάλυση ανακοινώθηκε επίσημα τον
Απρίλιο του 1970. Μέχρι σήμερα έχουν πουλήσει περισσότερους από 100
εκατομμύρια δίσκους.

Γλωσσική «εκατόμβη» στην Αυστραλία

Οι εξερευνήσεις και οι «κατακτήσεις» νέων περιοχών αποδείχθηκαν μοιραίες για
αρκετές γλώσσες. Έτσι, η μοίρα πολλών μικρών εθνικών ομάδων και των γλωσσών
τους σφραγίσθηκε από την ανακάλυψη της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής από
τους Ευρωπαίους, τα τελευταία 500 χρόνια. Το ίδιο συνέβη και με πολλές
κοινότητες της Αυστραλίας, όπου είχαμε μερικούς από τους πιο βάναυσους
γλωσσικούς αφανισμούς του 19ου και του 20ού αιώνα.

Η πλειονότητα των γλωσσών που εξαφανίστηκαν τους τελευταίους αιώνες ή που
κινδυνεύουν να χαθούν στις αρχές του επόμενου είναι γλώσσες που
χρησιμοποιούνταν από λαούς, ο αρχικός τρόπος ζωής των οποίων καταστράφηκε ­
δηλαδή κυρίως ημινομαδικές κοινότητες που ζούσαν από το κυνήγι ή το ψάρεμα.
Στη διάρκεια του 20ού αιώνα, στην Αυστραλία σημειώθηκε εκατόμβη τέτοιων
κοινοτήτων και των γλωσσών τους. Ακολουθούν η Αμαζονία, η Βόρεια Αμερική, η
Αρκτική και μέρη της Αφρικής.

Είναι λοιπόν οξύμωρο να βλέπει κάποιος σήμερα τους Πυγμαίους στην Αφρική ή
τους Άγκτα στις Φιλιππίνες, δηλαδή πανάρχαιους λαούς να έχουν υιοθετήσει τη
γλώσσα των αποικιοκρατών, να μιλούν δηλαδή ισπανικά ή κρεολέζικα αγγλικά. Η
πιο σημαντική περιοχή διάσωσης γλωσσών σήμερα είναι το νησί της Νέας Γουινέας,
η μοναδική γλωσσική περιπλοκότητα της οποίας ίσως είναι τα τελευταία
απομεινάρια ενός αρχαίου κόσμου, ο οποίος είχε μεγαλύτερη γλωσσική και
πολιτιστική ποικιλία από τον σημερινό.

1904 Ξεσπά πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ιαπωνίας για την Κορέα. Στο Πορτ
Άρθουρ ο ιαπωνικός στόλος συντρίβει τον ρωσικό. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Θ. Ρούσβελτ
δηλώνει ότι «ως οπαδός του δόγματος Μονρόε θα αναγκάσει τη χώρα του να παίξει
τον ρόλο διεθνούς αστυνομικής δύναμης».

*Ολοκληρώνεται η κατασκευή του υπερσιβηρικού σιδηρόδρομου, ενώ στη Νέα
Υόρκη εγκαινιάζεται το Μετρό της πόλης. Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο της γαλλικής
εφημερίδας «Ουμανιτέ».

*Πεθαίνουν ο διάσημος εξερευνητής σερ Χένρι Στάνλεϊ, ο Ρώσος
δραματουργός Άντον Τσέχωφ και ο Τσέχος συνθέτης Αντόν Ντβόρζακ. Ο τενόρος
Καρούζο κάνει τον πρώτο του δίσκο στην Αμερική, τραγουδώντας το «Λα ντόνα ε
μόμπιλε» από τον Ριγκολέτο.

*Ο Ενρί Ματίς με τους πίνακές του ξεσηκώνει το Παρίσι, ενώ ο Ροντέν
φτιάχνει γλυπτά με ανθρώπινη μορφή ­ οι φήμες λένε ότι για να είναι τόσο
τέλεια μπορεί να φτιάχνει τα εκμαγεία πάνω σε ανθρώπους…

*Ο Ρώσος φυσιολόγος Ιβάν Παβλόφ παίρνει το βραβείο Νόμπελ για τις
μελέτες του στα εξαρτημένα αντανακλαστικά.

Ο τσάρος Νικόλαος Β’

1905 Στα γεγονότα της «Ματωμένης Κυριακής», ο Τσάρος Νικόλαος Β’
αντιμετωπίζει με τη βία την πορεία 100.000 εργατών στην Αγία Πετρούπολη και
αγνοεί τα αιτήματά τους. Τον Ιούνιο η κόκκινη σημαία της επανάστασης κυματίζει
στο θωρηκτό «Ποτέμκιν», στη Μαύρη Θάλασσα. Ο στρατηγός Κουροπάτκιν
εγκαταλείπει τη Νότια Μαντζουρία ­ οι νεκροί από τις μάχες με τους Ιάπωνες
ξεπερνούν τους 200.000.

*Το μεταναστευτικό κύμα προς τις ΗΠΑ φουντώνει και φθάνει το 1
εκατομμύριο κάθε χρόνο ­ 136.000 εξ αυτών είναι Έλληνες.

*Η Νορβηγία κερδίζει την ανεξαρτησία της από τη Σουηδία και αποκτά έναν
Δανό βασιλιά.

*Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν δημοσιεύει στα «Annales de physique» τις εργασίες
του για τη θεωρία της σχετικότητας.

*Πεθαίνει ο Γάλλος συγγραφέας Ιούλιος Βερν.

1906 Στη Νότια Αφρική, ο Μοχάντας Γκάντι ξεκινά μια εκστρατεία
ειρηνικών διαδηλώσεων ως διαμαρτυρία για τις φυλετικές διακρίσεις.

*Ο τσάρος Νικόλαος Β’ εγκαινιάζει και λίγο αργότερα διαλύει τη Δούμα. Ο
υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Ουίλιαμ Ταφτ αυτοανακηρύσσεται κυβερνήτης της Κούβας.

*Τον Απρίλιο ένας μεγάλος σεισμός, τον οποίο ακολουθεί τεράστια
πυρκαγιά, πλήττει το Σαν Φρανσίσκο, ενώ τον Αύγουστο 5.000 άτομα σκοτώνονται
από σεισμό στο Βαλπαραΐσο της Χιλής.

*Πεθαίνει ο Νορβηγός δραματουργός Έριχ Ίψεν και ο Γάλλος ζωγράφος Πολ Σεζάν.

«Οι δεσποινίδες της Αβινιόν» του Πικάσο

1907 Το Κονγκό παραχωρείται στο Βέλγιο. Ρώσοι και Ιάπωνες εγκαταλείπουν
τη Μαντζουρία. ΚΡΑΧ;

*Οι σουφραζέτες κάνουν επίθεση στο βρετανικό Κοινοβούλιο ζητώντας το
δικαίωμα ψήφου, ένα δικαίωμα που παραχωρείται στις γυναίκες της Νορβηγίας, την
ίδια χρονιά.

*Πεθαίνουν ο Ρώσος χημικός Ντμίτρι Μεντελέγιεφ, πατέρας του περιοδικού
συστήματος, και ο Νορβηγός συνθέτης Έντβαρντ Γκριγκ.

*Ο Πάμπλο Πικάσο κάνει τον πρώτο κυβιστικό του πίνακα, τις «Δεσποινίδες
της Αβινιόν», ενώ το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Ράντγιαρντ Κίπλινγκ.