Άνοδος θετικών κρίσεων για Σημίτη και κυβέρνηση

Η ευνοϊκή για την κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό μεταστροφή του πολιτικού
κλίματος, την οποία κατέγραψαν όλες ανεξαιρέτως οι δημοσκοπήσεις στις αρχές
του φθινοπώρου, φαίνεται, σε γενικές γραμμές, να διατηρείται και σήμερα, όπως
προκύπτει από την τακτική έρευνα της V-PRC που παρουσιάζουν «ΤΑ ΝΕΑ». Η
διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνεται τόσο από την ανάλυση της δημοτικότητας των
πολιτικών αρχηγών όσο και από τη συγκριτική αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου
και της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Η βελτίωση της κυβερνητικής εικόνας αποτυπώνεται με σαφήνεια στην άνοδο της
κυβερνητικής δημοτικότητας, η οποία για πρώτη φορά ύστερα από δύο χρόνια (με
βάση το Πολιτικό Βαρόμετρο των «ΝΕΩΝ»), ξεπερνά στην περιφέρεια της
πρωτεύουσας το φράγμα του 20% ­ ενώ, μέχρι το καλοκαίρι, βρισκόταν καθηλωμένη
περί το 15%.

Σύμφωνα με την παρούσα έρευνα, οι θετικές κρίσεις για την κυβέρνηση φτάνουν το
23,5%, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί στην περιφέρεια της
πρωτεύουσας από την αρχή της τετραετίας. Αντίθετα, περιορίζεται συνεχώς ο
χώρος της πλήρους απόρριψης («καθόλου ικανοποιημένοι» δηλώνουν το 34,8%,
έναντι 37,2% τον περασμένο Ιούλιο), ο οποίος, στις αρχές του 1999, αποτελούσε
την κυρίαρχα πλειοψηφούσα άποψη (56,7% τον περασμένο Ιανουάριο).

Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι παρά τη σχετική βελτίωση της κυβερνητικής
δημοτικότητας, η αξιολόγηση της κυβέρνησης στην περιφέρεια της πρωτεύουσας
παραμένει αισθητά αρνητικότερη, σε σύγκριση με τα αντίστοιχα δεδομένα για την
υπόλοιπη χώρα. Και το κυριότερο, ότι η έντονα ανοδική τάση, την οποία είχε
καταγράψει η πανελλαδική έρευνα της V-PRC για «ΤΑ ΝΕΑ» τον περασμένο
Σεπτέμβριο, δείχνει, τουλάχιστον στην περιφέρεια της πρωτεύουσας, να υποχωρεί.
Η χρονική απομάκρυνση από τη συναισθηματική φόρτιση που προκάλεσε ο σεισμός
και από τη θερινή ευφορία των διακοπών και των χρηματιστηριακών παιγνίων είχε
άμεσες επιπτώσεις στους ευαίσθητους δείκτες της κυβερνητικής δημοτικότητας.

Επιπλέον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η αποδοχή της κυβερνητικής πολιτικής
εμφανίζει σημαντικές διαφοροποιήσεις, που τείνουν να παγιώσουν μια σαφώς
ανεστραμμένη κοινωνική εικόνα: οι θετικές κρίσεις στα ανώτερα εισοδήματα
φτάνουν το 35%, ενώ στα κατώτερα μετά βίας προσεγγίζουν το 20%.

Οι προηγούμενες παρατηρήσεις δεν αναιρούν πάντως τη βασική διαπίστωση ότι η
κυβέρνηση φαίνεται να αποκτά ένα σαφές πλεονέκτημα σε σύγκριση με την
αξιωματική αντιπολίτευση, η δημοτικότητα της οποίας παραμένει καθηλωμένη σε
εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο (μόλις 11,6% δηλώνουν «ικανοποιημένοι», ενώ η
πλειοψηφία ­ 52,7% ­ τοποθετείται στον χώρο της πλήρους απόρριψης, «καθόλου
ικανοποιημένοι»). Θετικές κρίσεις για την αξιωματική αντιπολίτευση εκφράζει
μόνο μια περιορισμένη μερίδα των οπαδών της (μόλις το 28,7% των ψηφοφόρων της
το 1996), ενώ ένα αντίστοιχα μεγάλο τμήμα της εκλογικής της βάσης (26,2%)
δηλώνει «καθόλου ικανοποιημένοι».

Η σημαντικότερη όμως αλλαγή που τείνει να μεταβάλει τους όρους του πολιτικού
ανταγωνισμού αφορά τη συγκριτική αξιολόγηση των πολιτικών αρχηγών και
σχετίζεται κυρίως με τη σαφή βελτίωση της πρωθυπουργικής εικόνας. Όπως
φαίνεται καθαρά και στο αντίστοιχο διάγραμμα, από τις αρχές του 1998 μέχρι και
τις αρχές του 1999, η δημοτικότητα του Κ. Σημίτη είχε περιέλθει, ιδίως στην
περιφέρεια της πρωτεύουσας, στον χώρο της έντονα αρνητικής αξιολόγησης: οι
θετικές κρίσεις κυμαίνονταν, κατά μέσο όρο, περί το 35%, ενώ οι αρνητικές
προσέγγιζαν (και ορισμένες φορές ξεπερνούσαν) το 60%. Την ίδια περίοδο η
δημοτικότητα του Κ. Καραμανλή παρέμενε αισθητά ανώτερη, υπερέχοντας κατά 7 έως
10 ποσοστιαίες μονάδες της δημοτικότητας του Πρωθυπουργού.

Η εικόνα αυτή άρχισε να αντιστρέφεται από το καλοκαίρι και ήδη στις αρχές του
φθινοπώρου (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 1/10/1999), η δημοτικότητα του Κ. Σημίτη ξεπερνούσε,
για πρώτη φορά ύστερα από δύο χρόνια, την αντίστοιχη δημοτικότητα του Κ.
Καραμανλή. Η υπεροχή αυτή του Πρωθυπουργού τείνει σήμερα να σταθεροποιηθεί και
εκφράζεται με πολλαπλούς τρόπους, σύμφωνα με τα στοιχεία της παρούσας έρευνας.

Στη δεύτερη θέση ανέβηκε ο Πρωθυπουργός

Οι θετικές κρίσεις για τον Κ. Σημίτη φτάνουν σήμερα το 43,9% (με τις αρνητικές
στο 50,5%), γεγονός που τον τοποθετεί στη δεύτερη θέση, μεταξύ των επτά
πολιτικών αρχηγών, ως προς το ύψος της δημοτικότητας, αμέσως μετά τον Ν.
Κωνσταντόπουλο, ο οποίος διατηρεί σταθερά, τα τελευταία χρόνια, την πρώτη
θέση.

Η βελτίωση της εικόνας του Πρωθυπουργού οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι
θετικές κρίσεις για το πρόσωπό του τείνουν να αποκτήσουν και πάλι ευρύτερη
διακομματική βάση, αφού υιοθετούνται από το 30% περίπου των ψηφοφόρων της Ν.Δ.
και από αντίστοιχα μεγάλα τμήματα όλων των υπόλοιπων πολιτικών χώρων.

Το δίλημμα

Η υπεροχή του Πρωθυπουργού, σε σύγκριση με τον Κ. Καραμανλή, γίνεται μάλιστα
σαφώς εντονότερη, όταν η ερώτηση τίθεται με τη διλημματική μορφή της επιλογής
μεταξύ των δύο με κριτήριο το ποιος είναι «καταλληλότερος για πρωθυπουργός».

Ο Κ. Σημίτης συγκεντρώνει τις προτιμήσεις τού 43,4% (αντίστοιχα 38,7% τον
περασμένο Ιούλιο), ενώ ο Κ. Καραμανλής μόνο το 25,9% (αντίστοιχα 28,5% τον
περασμένο Ιούλιο). Και στο σημείο αυτό η ανεστραμμένη κοινωνική εικόνα, που
επισημάνθηκε προηγουμένως ως προς την κυβερνητική δημοτικότητα, προσλαμβάνει
ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις: στα ανώτερα εισοδήματα, για παράδειγμα, οι
προτιμήσεις για τον Κ. Σημίτη ξεπερνούν το 55%, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για
τον Κ. Καραμανλή είναι μικρότερο του 20%.

Ο Πρωθυπουργός διαθέτει, τέλος, την πλέον συμπαγή ομάδα αποκλειστικής
υποστήριξης, αφού όταν η διερεύνηση της δημοτικότητας των πολιτικών αρχηγών
γίνει με τη μορφή τής μιας και μοναδικής επιλογής («ποιον από αυτούς
συμπαθείτε περισσότερο»), συγκεντρώνει τις περισσότερες προτιμήσεις (18,6%,
έναντι 16,0% για τον Κ. Καραμανλή, 12,0% για τον Δ. Τσοβόλα και 10,9% για τον
Ν. Κωνσταντόπουλο).

Η εναλλακτική αυτή προσέγγιση της δημοτικότητας των πολιτικών αρχηγών
αποκαλύπτει όμως και ορισμένες άλλες κρίσιμες διαστάσεις του πολιτικού
ανταγωνισμού, τις οποίες συγκαλύπτει η απλή (και καθιερωμένη) μέτρηση της δημοτικότητας.

Αμφισβήτηση και από τα κόμματά τους

Και οι δύο αρχηγοί των μεγάλων κομμάτων διακυβέρνησης δεν συγκεντρώνουν, ως
αυθόρμητη ταύτιση πρώτης επιλογής, παρά μόνο τη μισή περίπου εκλογική βάση των
αντίστοιχων κομμάτων.

Έτσι, μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ το 1996 μόνο το 50% θεωρεί ως
«συμπαθέστερο» πολιτικό αρχηγό τον Κ. Σημίτη, ενώ το 15% επιλέγει τον Δ.
Τσοβόλα, το 7% τον Ν. Κωνσταντόπουλο και το 15% δηλώνει «κανένας».

Αντίστοιχα, από τους ψηφοφόρους της Ν.Δ. το 1996, μόνο το 55% αναφέρει ως
«συμπαθέστερο» τον Κ. Καραμανλή, ενώ οι υπόλοιπες προτιμήσεις διαμοιράζονται
μεταξύ του Ν. Κωνσταντόπουλου (8%), του Στ. Μάνου (8%), του Κ. Σημίτη (6%),
του Δ. Τσοβόλα (5%) και της επιλογής «κανένας» (10%).

Η πολυμορφία αυτή των απαντήσεων ­ που θα ήταν αδιανόητη πριν από δέκα χρόνια
­ αναδεικνύει ίσως με τον καλύτερο τρόπο την ετερογένεια που χαρακτηρίζει
σήμερα την εκλογική βάση των δύο μεγάλων κομμάτων και την τελείως
διαφοροποιημένη αξιολόγηση των αρχηγών τους, ανάλογα με το ερώτημα που
τίθεται: παρ’ όλο που το 43,4% θεωρεί τον Κ. Σημίτη ως τον «καταλληλότερο
πρωθυπουργό», μόνο το 18,6% τον θεωρεί και ως τον «συμπαθέστερο» και
αντίστοιχα, παρ’ όλο που το 38,0% έχει θετική γνώμη για τον Κ. Καραμανλή, μόνο
το 25,9% τον θεωρεί ως «καταλληλότερο για πρωθυπουργό» και ακόμη λιγότεροι ως
τον «συμπαθέστερο πολιτικό».

Το Πολιτικό Βαρόμετρο των «ΝΕΩΝ»

Οι έρευνες που συγκροτούν το Πολιτικό Βαρόμετρο, το οποίο έχουν καθιερώσει «ΤΑ
ΝΕΑ» από τις αρχές του 1996, πραγματοποιούνται τέσσερις φορές τον χρόνο στην
περιφέρεια της πρωτεύουσας (Ιανουάριος, Μάιος, Ιούλιος, Νοέμβριος), με δείγμα
1.000 περίπου ατόμων, και δυο φορές τον χρόνο σε πανελλαδικό επίπεδο, με
ελαφρώς αυξημένο δείγμα (1.200 άτομα) και διερεύνηση της πρόθεσης ψήφου.