ΔΡΟΜΟΙ

Άραγε ο Μιλόσεβιτς…

… παρακολούθησε στο CNN την αποθέωση του πλανητάρχη στο Κοσσυφοπέδιο; Είναι
μάλλον βέβαιο. Πριν ακόμη φτάσει εκεί ο Μπιλ Κλίντον, εκπρόσωπος του
Γιουγκοσλάβου προέδρου είχε μιλήσει για «επιστροφή του δολοφόνου στον τόπο του
εγκλήματος». Αν πράγματι έκανε τον κόπο να στηθεί μπροστά στην τηλεόρασή του,
σίγουρα θα εξοργίστηκε βλέποντας τον Κλίντον ανάμεσα στα παιδιά του Φεριζά
(Ουρόσεβατς για τους Σέρβους) και ύστερα ανάμεσα στους Αμερικανούς στρατιώτες.
Οι Κοσοβάροι τον υποδέχτηκαν σαν Μεσσία, ενθουσιασμένοι από την υπόσχεσή του
πως «ποτέ πια ο Μιλόσεβιτς δεν θα ξαναβάλει στο χέρι το Κοσσυφοπέδιο». Οι
Αμερικανοί στρατιώτες τίμησαν τον αρχιστράτηγό τους σαν σύγχρονο Καίσαρα. Ούτε
ο Μπους δεν είχε γνωρίσει τέτοιο θρίαμβο, όταν πριν από εννιά χρόνια
κατατρόπωνε τον Σαντάμ στο Κουβέιτ.

Οι στιγμές…

… ήταν υπέροχες για τον Κλίντον. Γιατί στο Κοσσυφοπέδιο, ο πλανητάρχης τα
είχε ρισκάρει όλα: προσωπικό κύρος, αξιοπιστία της χώρας του, ενότητα του
ΝΑΤΟ, σχέσεις με τη Ρωσία. Ίσως αυτά ακριβώς να σκεφτόταν ο Κλίντον την ώρα
που μιλούσε στους στρατιώτες του στο Καμπ Μπόντστιλ. Αυτά και το νέο δόγμα
του, τις «ανθρωπιστικές επεμβάσεις», που τώρα πια είναι καθαγιασμένες και από
τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Πολύ θα το ήθελε
αυτό το δόγμα να κερδίσει μια θέση στην Ιστορία. Μα στο Κοσσυφοπέδιο ο πόλεμος
δεν έλυσε τα προβλήματα. Απλώς τα έθεσε αλλιώς: οι αλλοτινοί καταπιεσμένοι
έγιναν σημερινοί καταπιεστές. Όλα κινδυνεύουν να τιναχτούν με το παραμικρό
στον αέρα.

Στις δέκα μέρες…

… που κράτησε η ευρωπαϊκή περιοδεία του, ο Κλίντον έδειξε τρία πρόσωπα ­ τα
καταγράφει ένα ένα η εφημερίδα «Κοριέρε ντελα Σέρα». Το πρόσωπο του
αυτοκράτορα που επισκέπτεται την «απελευθερωθείσα επαρχία» ήταν το πιο
απογοητευτικό: σιγή για το μέλλον της Σερβίας, εμμονή στην απομόνωση του
Βελιγραδίου και τον αφανισμό του Μιλόσεβιτς. Το πρόσωπο του «πατερούλη» του
Τρίτου Δρόμου, που έδειξε ο Κλίντον στη Φλωρεντία, ήταν το πιο εφήμερο: οι
κληρονόμοι του, ο Αλ Γκορ και η Χίλαρι, χάνουν έδαφος (ψηφοφόρους) και στο
Δημοκρατικό Κόμμα η «ιστορική Αριστερά» αρχίζει να ξαναπαίρνει το πάνω χέρι.

Το πρόσωπο…

… του αρχιτέκτονα της νέας ευρωπαϊκής τάξης θα μπορούσε ίσως να ήταν εκείνο
με τη μεγαλύτερη διάρκεια. Υποχρεωμένος να αναδείξει την εξωτερική πολιτική
της χώρας του σε προεκλογικό όπλο, σε μία περίοδο που όλα δείχνουν ότι η
προεκλογική εκστρατεία δεν πάει καθόλου καλά για τους Δημοκρατικούς, ο
Καίσαρας υποσχέθηκε τη σταθεροποίηση της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με ένα μίνι
σχέδιο Μάρσαλ, υποσχέθηκε στη Βουλγαρία την ένταξή της στην Ατλαντική
Συμμαχία, υποσχέθηκε λύση στην Κύπρο. Σίγουρα, το 2000 θα ξαναφέρει τον
Καίσαρα στην Ευρώπη. Όμως, μπορεί τότε να ηχούν ακόμη τα ρωσικά κανόνια που
τώρα συντρίβουν την Τσετσενία. Αυτά είναι που κάνουν τα τρία πρόσωπα του
Κλίντον να μοιάζουν με προσωπεία.