Ματώνει το Κέρας της Αφρικής

Ομάδα παραστρατιωτικών. Λίγο πριν κατευθυνθούν προς το σημείο της μάχης, ποζάρουν για μία φωτογραφία. Μάχονται τον τακτικό στρατό της Αιθιοπίας, κοντά στην πόλη της Ζαλαμπέσα

Η εποχή των βροχών τελείωσε. Η Αιθιοπία και η Ερυθραία, που πολεμούν για ένα
κομμάτι γης, μπορούν να συνεχίσουν τις μάχες τους λυσσαλέα. «Όλοι γνωρίζουν τι
συμβαίνει» είπε ο Γεμάν Γκεμπρεμεσκέλ, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της
Ερυθραίας. «Υπάρχει ενίσχυση των δυνάμεων». Την ώρα που συγκεντρώνονται
επιπλέον πολεμοφόδια και η ένταση στο εδώ και 18 μήνες ανοιχτό μέτωπο αυξάνει,
στο διπλωματικό πεδίο καταβάλλονται προσπάθειες για να αποτραπεί γενίκευση των
συγκρούσεων. Την περασμένη εβδομάδα Αμερικανοί αξιωματούχοι, μαζί με
διπλωμάτες του Οργανισμού Αφρικανικής Ενότητας (OAU), επισκέφθηκαν τις
πρωτεύουσες των δύο αντίπαλων χωρών ­ Αντίς Αμπέμπα και Ασμάρα.

Η Αιθιοπία, με πληθυσμό 60 εκατομμυρίων, και η Ερυθραία, με το ένα εικοστό
αυτού του μεγέθους, αποδέχτηκαν αμφότερες το ειρηνευτικό σχέδιο του Οργανισμού
Αφρικανικής Ενότητας, όμως για λόγους που δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί, όπως
και τα αίτια αυτού του πολέμου, καμία από τις δύο πλευρές δεν το εφήρμοσε.

Μόλις πριν από λίγες μέρες όμως η Ερυθραία εμφανίστηκε να προβαίνει σε μια νέα
κίνηση καλής διάθεσης. Ο πρόεδρος της χώρας Ισαϊάς Αφγουέρκι, σε συνέντευξή
του στο πρακτορείο Ρώυτερ, φέρεται να τάχθηκε υπέρ της μονομερούς απόσυρσης
των δυνάμεων της Ερυθραίας. Και ακολούθησαν οι πρώτες αντιδράσεις. Ένας
Αμερικανός αξιωματούχος, που θέλησε να κρατήσει την ανωνυμία του, αποκάλεσε
τις θέσεις του ενθαρρυντικές και τόνισε ότι πρόκειται για μια προσπάθεια εκ
μέρους της Ερυθραίας με στόχο να καταστεί αντιληπτή η αντίδραση της άλλης
πλευράς, της αιθιοπικής, στη φραστική έστω ελαστικότητα. Πράγματι, με μια
λακωνική απάντηση η Αιθιοπία έδωσε το στίγμα του κλίματος που επικρατεί στις
σχέσεις των δύο αντιμαχόμενων στρατοπέδων: «Ερυθραία: Μόνο λόγια, καμία
πράξη». Η κυβέρνηση στην Αντίς Αμπέμπα προκάλεσε την Ασμάρα να «κινηθεί πέρα
από τα λόγια και να προχωρήσει σε πρακτικά βήματα που θα διατρανώσουν με
σαφήνεια τη δέσμευσή της να αποσυρθεί». Η Ερυθραία απάντησε ότι δεν πρόκειται
να το κάνει, ενισχύοντας την κακοπιστία, και η κατάσταση παραμένει
τελματωμένη, όπως εδώ και 18 μήνες, στα συνοριακά χαρακώματα των 600 μιλίων.

Οι διεκδικήσεις

Εκτός από την περηφάνια, στο αδιέξοδο που επικρατεί διακυβεύεται και ένα
κομμάτι γης 160 τετραγωνικών μιλίων, το οποίο διεκδικούν και οι δύο χώρες. Οι
πρώτες συγκρούσεις στη διαφιλονικούμενη περιοχή ξέσπασαν μετά την αποστολή
αρμάτων από την Ερυθραία τον Μάιο του 1998. Η Αιθιοπία παρέταξε τις δικές της
δυνάμεις ένα μήνα αργότερα, με αποτέλεσμα εκατοντάδες στρατιώτες και από τις
δύο πλευρές να σκοτωθούν στις μάχες που ακολούθησαν. Όμως οι σφοδρότερες
διεξήχθησαν τον Φεβρουάριο. Με ένα κύμα επιθέσεων, το οποίο αναλυτές
περιέγραψαν ως παρόμοιο σε τακτικές με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ενισχυμένο
από σύγχρονα όπλα, η Αιθιοπία έπειτα από τέσσερις ημέρες κυριάρχησε στην
περιοχή ανακαταλαμβάνοντας το Μπάντμε Πλέιν, το μεγαλύτερο τμήμα της
διαφιλονικούμενης ζώνης. Οι μάχες που διεξήχθησαν ήταν σφοδρότατες. Σύμφωνα με
ανεξάρτητα δυτικά μέσα ενημέρωσης, ο απολογισμός των νεκρών ανέρχεται σε
χιλιάδες, ίσως δεκάδες χιλιάδες. Έκτοτε, ακόμη και οι αριθμοί των νεκρών
έγιναν ζήτημα διαφοράς. Η Ερυθραία είπε ότι 70.000 Αιθίοπες σκοτώθηκαν στα
πεδία των μαχών για να απαντήσει η Αιθιοπία ότι 100.000 από το αντίπαλο
στρατόπεδο έπεσαν νεκροί ή τραυματίστηκαν. Ακόμη και σήμερα, πτώματα ή ό,τι
απέμεινε από τους νεκρούς κείτονται μεσα στα πυκνά δάση γύρω από το Μπάντμε.
Σε κάποια σημεία τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα χωρίζει απόσταση μόλις 200 μέτρων.

Εξαντλείται η υπομονή

«Προτεραιότητά μας είναι η ειρηνική επίλυση της κρίσης, όμως αν αυτό δεν
πετύχει, θα ανακτήσουμε τα εδάφη μας με τη βία»: μεταξύ κυβερνητικών και
στρατιωτικών αξιωματούχων στην Αντίς Αμπέμπα υπάρχει ομοφωνία. Ο Αιθίοπας
συνταγματάρχης που βρίσκεται πίσω από τη μεγάλη, όπως τη θεωρούν, επιτυχία του
Φεβρουαρίου δεν αποκαλύπτει το όνομά του σε δημοσιογράφους που τον πλησιάζουν.
Η ικανοποίησή του όμως είναι έκδηλη όταν τον ρωτούν αν είναι «ο απελευθερωτής
του Μπάντμε». Πόσο καιρό όμως θα περιμένει να «πιάσουν τόπο» οι
διαπραγματεύσεις; «Μέχρι να εξαντληθεί η υπομονή μας. Κάτι τέτοιο δεν έχει
συμβεί ακόμη», απαντά.