ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κλίντον και σκιαμαχίες

«Ζητείται αντιαμερικανισμός» έγραψε προκλητικά ο Γ. Γιαννουλόπουλος
(«Ελευθεροτυπία», 17 Νοεμ.), δείχνοντας εύστοχα ότι η σύζευξη του
«αντιιμπεριαλισμού» με την «εθνικοφροσύνη» οδηγεί στην παράλυση της πολιτικής.

Η παράλυση όμως της πολιτικής, όπως φάνηκε με αφορμή την επίσκεψη Κλίντον,
οδηγεί με τη σειρά της στο πλεόνασμα υποκρισίας, στις σκιαμαχίες και στα
ψεύτικα διλήμματα.

Πράγματι, τα διλήμματα που αντιμετωπίζει αυτή η χώρα είναι πιο σύνθετα από όσο
η πλαστή αντιπαράθεση, ανάμεσα σε «μειοδότες» και νέους «εθνικόφρονες»,
ανάμεσα στην «κοσμοπολίτικη σχολή σκέψης» και την «εθνοκεντρική», υπονοεί. Το
παράδειγμα του Κυπριακού είναι εύγλωττο.

Η απίστευτη «αφέλεια» των εθνικοφρόνων επέτρεψε στην Τουρκία να καταλάβει τη
μισή Κύπρο. Η κατάκτηση αυτή, που συνιστά τη μεγαλύτερη καταστροφή του
Ελληνισμού μετά το 1922, είναι μεγίστης ιστορικής σημασίας. Σπάνια δίνεται στη
σύγχρονη εποχή η ευκαιρία μιας τέτοιας κατάκτησης, ενός τέτοιου πρωτοφανούς
ιστορικού «δώρου». Και ακόμη πιο σπάνια ο κατακτητής εγκαταλείπει στο πεδίο
της διπλωματίας ό,τι κατέκτησε στο πεδίο της μάχης. Καμία πίεση διπλωματική –
αμερικανική, ευρωπαϊκή ή ελληνική ­ δεν είναι σε θέση να του επιβάλει μια
τέτοια εγκατάλειψη που θα ισοδυναμούσε, για την τουρκική ηγεσία που θα
ανελάμβανε την ευθύνη μιας τέτοιας επιλογής, με εθνική μειοδοσία. Το Κυπριακό
για την Τουρκία έχει κλείσει. Η δε ιδέα ότι η προσέγγιση της Τουρκίας στην
Ευρωπαϊκή Ένωαη θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την επίλυσή του είναι
επιεικώς απλοϊκή. Βεβαίως, μόνο ένα ισχυρό αντάλλαγμα (και τέτοιο είναι
αναμφισβήτητα η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε.) θα μπορούσε να ωθήσει την
Τουρκία σε σημαντικές παραχωρήσεις. Όμως, η ένταξη αυτή, ανεξαρτήτως των
προθέσεων της Ελλάδας, αποτελεί ένα ιδιαίτερα μακρινό ενδεχόμενο. Ποια
τουρκική ελίτ, λοιπόν, θα παραχωρήσει σήμερα αυτό που κατέκτησε εχθές (και στο
πεδίο της μάχης) για ένα αντάλλαγμα που θα πάρει μετά 15 ή 20 χρόνια; Συνεπώς,
η όποια διαπραγμάτευση δεχθεί να κάνει η τουρκική πλευρά είτε θα είναι για τα
«μάτια του κόσμου» είτε για την επισφράγιση, μέσω μικρών παραχωρήσεων, της
τελικής λύσης. Η δε Ελλάδα είτε θα δεχθεί το τελικό κλείσιμο του Κυπριακού
επιδιώκοντας να μειώσει το κόστος (μέσω κάποιων τουρκικών παραχωρήσεων), είτε
θα επιλέξει την τακτική της αναμονής, είτε θα επιχειρήσει να ανατρέψει αυτή τη
μεγάλη ιστορική κατάκτηση. Ωστόσο, στη σημερινή Ελλάδα η μόνη συζήτηση που δεν
διεξάγεται είναι ακριβώς αυτή.

Οι οπαδοί της στρατηγικής «μείωση των ζημιών» (οι χαρακτηριζόμενοι από τους
αντιπάλους τους ως «μειοδότες») δεν είναι σε θέση να υπερασπίσουν δημόσια τα
σημαντικά πλεονεκτήματα και τα σημαντικά μειονεκτήματα της δικής τους
πολιτικής. Οι δε αδιάλλακτοι «υπερπατριώτες» δεν τολμούν να πουν δημόσια τα
σημαντικά πλεονεκτήματα και τα σημαντικά μειονεκτήματα (αλλά και κινδύνους)
της δικής τους εναλλακτικής στρατηγικής, της στρατηγικής «ανατροπής»
(στρατηγική που θα όφειλε να έχει ως στόχο να καταστήσει την Κύπρο «ανοικτή
πληγή» για τη Τουρκία, υπερβαίνοντας ­ και κατά πολύ ­ τα όρια της
διπλωματικής δράσης). Άλλωστε, οι περισσότεροι εξ αυτών δεν έχουν καμία
εναλλακτική στρατηγική, εξ ου και τα αντιαμερικανικά και εθνικιστικά
φληναφήματα που αντικαθιστούν την απουσία σαφούς πολιτικής αντίληψης.

Συνεπώς, και οι μεν και οι δε δεν είναι σε θέση να αναλάβουν την ευθύνη είτε
της μίας είτε της άλλης επιλογής. Κρύβονται λοιπόν πίσω από τα ωραία τους
λόγια. Επιδίδονται σε μια βίαιη ­ και εθνικά επιζήμια ­ διαμάχη συμβόλων και
οχυρώνονται πίσω από αυτήν. Όσο δε η βιαιότητα της διαμάχης δυναμώνει, τόσο
εξασθενίζει η ικανότητα των αντίπαλων ομάδων να διατυπώσουν ορθολογικά και με
σαφήνεια τους στόχους τους.

Επιτέλους, όμως, ας πουν, και οι μεν και οι δε, τι θέλουν και πώς θα το
πετύχουν. Ας εξηγήσουν στην κοινωνία το ενδεχόμενο κόστος (που και στις δυο
περιπτώσεις είναι υψηλό) της πολιτικής που διακονούν. Ας μιλήσουν καθαρά, αν
βέβαια έχουν τη στρατηγική διαύγεια (μερικοί δεν έχουν καν την πνευματική),
για τους σταθμούς της πορείας που προτείνουν. Ας μας πουν όλο το σενάριο, και
ας μη κρύβονται πίσω από τα δευτερεύοντα (θα άρει ή δεν θα άρει η Ελλάδα το
veto, να έλθει ή να μην έλθει (!) στην Ελλάδα ο Κλίντον, συνιστά ή όχι
κατάργηση της δημοκρατίας (!) η απαγόρευση των συγκεντρώσεων στα σημεία που θα
περάσει η πομπή Κλίντον κ.λπ.). Μέχρι τότε ας σωπάσουν. Και ας πάψουν να
παίζουν το πνευματικό τους σκάκι είτε στα εκλεπτυσμένα και βαθυστόχαστα
σαλόνια των βορείων προαστίων είτε, μαινόμενοι ως εξεγερμένοι εθνοσωτήρες,
στις φιλόξενες εκπομπές της κας Κανέλη και του κου Τράγκα.

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι επίκουρος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.