Ο ουρανός της Ευρώπης θα βρέξει… αστέρια

Τα πυροτεχνήματα του… αιώνα θα φωτίσουν τον ουρανό της Ευρώπης αύριο το
βράδυ, στη διάρκεια μίας από τις πιο θεαματικές καταιγίδες διαττόντων αστέρων
που έχουν καταγραφεί στην ιστορία.

Η Ελλάδα, όπως και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη για να παρακολουθήσει κάποιος το φαινόμενο

Ευτυχώς για τον Μαζεστίξ, τον αρχηγό του γαλατικού χωριού, που δεν θα είναι
παρών για να δει τον ουρανό να πέφτει στο κεφάλι του… Όσοι, λοιπόν, θέλετε
οι ευχές σας να πιάσουν τόπο, θα πρέπει να ξενυχτήσετε. Από τη μία μέχρι τις
τέσσερις το πρωί της Πέμπτης θα διαρκέσει το φαινόμενο, σύμφωνα με τον κ.
Διονύση Σιμόπουλο, διευθυντή στο Ευγενίδειο Πλανητάριο. Ο μεγαλύτερος αριθμός
των αστέρων που θα εισχωρήσουν φλεγόμενα στην ατμόσφαιρα της Γης αναμένεται
κάποια στιγμή μεταξύ 2.30 και 3.30 π.μ. Τότε, σε ένα διάστημα περίπου 20
λεπτών, η ετήσια βροχή των Λεοντιδών θα γίνει σωστή καταιγίδα πυροτεχνημάτων
και τα μετέωρα θα πέφτουν με ρυθμό εκατοντάδων το δευτερόλεπτο.

Και μάλιστα, η Ελλάδα, όπως και το μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης, βρίσκεται σε
πλεονεκτική θέση σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη για να παρακολουθήσει
κάποιος το φαινόμενο. Όλα αυτά βέβαια, αρκεί να μη μας τα χαλάσει ο καιρός,
που δυστυχώς δεν προβλέπεται στην καλύτερή του φόρμα το βράδυ της Τετάρτης.

Τι είναι;

Τι είναι όμως η βροχή των Λεοντιδών; «Οι διάττοντες αστέρες και τα μετέωρα
είναι μικρά σωματίδια σκόνης, που προέρχονται από την ουρά του κομήτη
Τέμπελ-Τατλ, ο οποίος περνά κάθε 33 χρόνια κοντά στη Γη», εξηγεί ο κ.
Σιμόπουλος. Μπορεί να έχουν διάμετρο από λίγα χιλιοστά μέχρι τρία μέτρα. Όταν
εισχωρούν στην ατμόσφαιρα της Γης, αναφλέγονται σε ύψος 100 χιλιομέτρων και
εξαφανίζονται με θεαματικό τρόπο, φωτίζοντας τον ουρανό. Η βροχή
επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο στις 17 προς 18 Νοεμβρίου, αλλά πιο εντυπωσιακή
είναι κάθε 33 χρόνια. «Την ονομασία της την οφείλει στον αστερισμό του Λέοντα,
από όπου νομίζει το μάτι ότι προέρχονται, καθώς κοιτά στον ουρανό».

Η NASA

Οι επιστήμονες της NASA θα στείλουν ένα ειδικά εξοπλισμένο αερόστατο στα
ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας πάνω από την Αλαμπάμα, με το οποίο ελπίζουν
να παγιδεύσουν κομμάτια του κομήτη και να βιντεοσκοπήσουν τη βροχή πάνω από τα
σύννεφα. Το αερόστατο διαθέτει ένα ειδικό υλικό στο εξωτερικό του περίβλημα,
πάνω στο οποίο μπορεί να κολλήσουν τα «αστέρια». Οι πιθανότητες να πετύχει το
πείραμα είναι μικρές, αλλά αν γίνει αυτό, θα είναι η πρώτη φορά που
επιστήμονες έχουν καταφέρει να πιάσουν στα χέρια τους κομμάτι ενός κομήτη.
Παρ’ όλο που η ένταση της βροχής είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί, Ευρωπαίοι
αστρονόμοι περιμένουν από 200 μέχρι 2.000 αστέρες την ώρα να φωτίσουν τους
ουρανούς της Γηραιάς Ηπείρου. Σε συνηθισμένες χρονιές, η συχνότητα των
μετεώρων είναι ένα κάθε πέντε λεπτά.

Σύμφωνα με τελευταίες ανακοινώσεις των επιστημόνων, δεν φαίνεται πως η βροχή
θα απειλήσει τους εκατοντάδες δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά στο
Διάστημα. Και αυτό γιατί τα μετέωρα θα πλησιάσουν στη Γη από μία κατεύθυνση
ακίνδυνη για τα ζωτικής σημασίας συστήματα που κινούν τους δορυφόρους.

Ένας 67χρονος παρατηρεί

Ο 67χρονος νομάδας από τη Μογγολία, Τσαγγάν, παρατηρεί τη βροχή των Λεοντιδών
στον ουρανό, έξω από το πρόχειρο κατάλυμά του στα όρη Χουραντέλ, που
βρίσκονται κοντά στο Ζούνμοντ της Μογγολίας. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 18
Νοεμβρίου πέρυσι, όταν σημειώθηκε μια καταιγίδα μετεώρων, εντυπωσιακή μεν αλλά
λιγότερο από αυτή που αναμένεται φέτος.

Η μεγαλύτερη καταιγίδα

Η μεγαλύτερη καταιγίδα στην ιστορία παρατηρήθηκε στις ΗΠΑ το 1833 και
περιγράφεται από καλλιτέχνες της εποχής. Για πολλές ώρες, έπεφταν δεκάδες
μετέωρα το δευτερόλεπτο

Ο καιρός

Ο καιρός πιθανότατα δεν θα σταθεί σύμμαχος για εκείνους που θέλουν να
παρακολουθήσουν τη βροχή των Λεοντιδών από κάποιο σημείο της Ελλάδας. Το βράδυ
της Τετάρτης προς την Πέμπτη, η ΕΜΥ εκτιμά πως θα υπάρχουν σύννεφα στον ουρανό
πάνω από τις περιοχές της Δυτικής, Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας. Περισσότερο
τυχεροί ίσως να είναι οι κάτοικοι των Κυκλάδων, της Κρήτης και των
Δωδεκανήσων, όπου ο ουρανός αναμένεται να είναι ανέφελος κάποια στιγμή προς τα
ξημερώματα της Πέμπτης.

Και υπολογιστής

Ο Αμερικανός Chris Crawford κρατά στα χέρια του το πρωτότυπο ενός ηλεκτρονικού
υπολογιστή, τον οποίο κατασκεύασε για λογαριασμό της NASA. Ο υπολογιστής αυτός
θα βοηθήσει την παρατήρηση της βροχής των Λεοντιδών, στις 17 Νοεμβρίου. Αύριο
Τετάρτη, ο Crawford θα χειρίζεται τον υπολογιστή του και θα μελετήσει το
μοναδικό φαινόμενο μέσα από ένα αεροπλάνο, που θα πετά πάνω από τη Μεσόγειο,
για όση ώρα διαρκέσει το φαντασμαγορικό αυτό θέαμα.

ΙΧΝΗ

Μετά το 1900, χάθηκαν τα ίχνη του κομήτη Τέμπελ-Τατλ και θεωρήθηκε ότι είχε
μάλλον διαλυθεί. Το 1965, όμως, τον «ανακάλυψαν» ξανά όταν προσπέρασε την
τροχιά της Γης σε απόσταση λίγο μεγαλύτερη από αυτή της Σελήνης. Έναν χρόνο
αργότερα, στις 17 Νοεμβρίου 1966, στις κεντρικές και δυτικές Ηνωμένες
Πολιτείες δεκάδες χιλιάδες διάττοντες στόλισαν και πάλι τον νυχτερινό ουρανό
για τουλάχιστον 20 λεπτά, με ρυθμό 200.000 έως ένα εκατομμύριο διαττόντων κάθε ώρα.

Το πάχος της ροής των σωματιδίων που έχει αφήσει πίσω του ο κομήτης
υπολογίζεται ότι φτάνει τα 35.000 χιλιόμετρα. Υπάρχει πάντα η πιθανότητα, η
έξαρση της καταιγίδας των διαττόντων να εμφανιστεί το 2001 και το 2002. Ακόμα
και έτσι όμως, φέτος θα έχουμε μια θεαματική εμφάνιση δεκάδων διαττόντων που
μπορεί να την κάνει την πιο θεαματική βροχή του 20ού αιώνα.

Η μεγαλύτερη καταιγίδα διαττόντων που έχει καταγραφεί ήταν αυτή των Λεοντιδών
στις 12 προς 13 Νοεμβρίου του 1833, όταν παρατηρήθηκε μια ροή δεκάδων μετεώρων
κάθε δευτερόλεπτο, που διήρκεσε ώρες. Ένας ιστορικός, μάλιστα, το 1878, τη
θεώρησε ως ένα από τα 100 πιο σημαντικά γεγονότα των ΗΠΑ. Αρκετοί
κοινωνιολόγοι αποδίδουν στο ουράνιο αυτό φαινόμενο την εξάπλωση της
θρησκειομανίας που επηρέασε τα επόμενα χρόνια την κοινωνική εξέλιξη και τον
σύγχρονο χαρακτήρα των ΗΠΑ.

Τριάντα πέντε χρόνια νωρίτερα (1799), το φαινόμενο είχε παρατηρηθεί από τον
Πρώσσο επιστήμονα Αλεξάντερ φον Χούμπολτ, ο οποίος βρισκόταν στη Βενεζουέλα.
Τότε, ολόκληρος ο ουρανός καλύφθηκε από φωτεινά μετέωρα. Σύμφωνα με τις
αφηγήσεις των Νοτιοαμερικανών ιθαγενών, το ίδιο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί και
το 1766. Άλλες προηγούμενες αναφορές εντοπίστηκαν το 1863, με ενδείξεις για
ιδιαίτερα μεγάλες καταιγίδες διαττόντων τα έτη 902, 934, 967, 1037, 1202,
1366, και 1533 μ.Χ.

Η εμφάνιση των Λεοντιδών το 1866 έφτασε τους 5.000 διάττοντες την ώρα, ενώ το
1867 ο ρυθμός έπεσε στους 1.000 την ώρα. Αντιθέτως, το 1899 η βροχή των
Λεοντιδών ήταν απογοητευτική, όταν ξαφνικά τον επόμενο χρόνο (15-16 Νοεμβρίου
1900) ο ρυθμός ανέβηκε και πάλι στους 1.000 διάττοντες την ώρα.