ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το Νόμπελ στο κομπιούτερ!

Ποιος γράφει καλύτερα μυθιστορήματα, ο άνθρωπος ή το κομπιούτερ; Να ένα
θεμελιώδες ερώτημα για τη νέα χιλιετία

Αντιστροφή ρόλων. Η κοπέλα διαβάζει το μυθιστόρημα που έγραψε ο… υπολογιστής

α Ο Τομ αισθάνθηκε ανακουφισμένος εγκαταλείποντας τις αποστειρωμένες
αίθουσες της μονολιθικής εταιρείας. Είχε κερδίσει άλλη μια μάχη. Είχε πουλήσει
το τρίτο του χειρόγραφο.

β Ο Ντέιβ Στράιβερ λάτρευε το πανεπιστήμιο. Πότε-πότε όμως, χωρίς
προειδοποίηση, ένα κύμα μίσους φούσκωνε και χυνόταν σαν λιωμένο αίμα σε κάθε
κύτταρο του κορμιού του.

γ Ο Τζόυ κοίταξε τον άνδρα που είχε μπροστά του. Ένα θέαμα πραγματικά
απωθητικό. Ακριβώς το αντίθετο του εαυτού του ή αυτού που προσπαθούσε να
είναι. Ο άνθρωπος που καθόταν απέναντί του κάπνιζε και έβγαζε τον καπνό από τα
ρουθούνια του.

δ Η βροχή έπεφτε στο τζάμι, μεταβιβάζοντας την απαλότητά της στο λείο
κρύσταλλο. Μέσα από τις αγριοκαλαμιές, πέρα από τον ερειπωμένο μύλο, ο
ορίζοντας του έκανε σινιάλο.

ε Ήταν μια μεγάλη μέρα για το μπέηζ-μπωλ. Στα τριάντα χρόνια που
ασχολούμαι μ’ αυτό το άθλημα, έχω επαναλάβει αυτή τη φράση όσες φορές την έχω
ακούσει. Ο ήλιος ήταν ζεστός και φυσούσε ένα ελαφρύ αεράκι.

Από τις πέντε παραπάνω εναλλακτικές αρχές ενός μυθιστορήματος με αντικείμενο
την προδοσία, οι τέσσερις έχουν γραφτεί από ισάριθμους συγγραφείς και η μία
από ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή που λέγεται Brutus1. Μπορείτε να
βρείτε ποιο είναι το «παράταιρο»; Αυτό το προκλητικό ερώτημα προς κάθε
ενδιαφερόμενο θέτουν από τη σελίδα τους στο Internet (www. InstantNovelist.
com) ο συγγραφέας Νταν Χάρλεϋ και ο ειδικός επί της τεχνητής νοημοσύνης Σέλμερ
Μπρίνγκσγιορντ, από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο Ρενσελάερ της Νέας Υόρκης.
Πρόκειται ουσιαστικά για αναδιατύπωση του στοιχήματος που είχε βάλει πριν από
40 χρόνια ο Βρετανός μαθηματικός Άλαν Τέρινγκ: ένας υπολογιστής μπορεί να
θεωρηθεί έξυπνος αν κάνει έναν «τυφλό» συνομιλητή του να πιστέψει ότι είναι
ένα ανθρώπινο πλάσμα.

Το μυστικό του Brutus1, λένε οι δημιουργοί του, είναι ο εφοδιασμός του με μια
μεγάλη ποικιλία αφηγηματικών στοιχείων (πρόσωπα, σενάρια, θέματα, στυλ,
περιβάλλον) ώστε ο υπολογιστής να παράγει απρόβλεπτα αποτελέσματα σε όλους
αυτούς τους τομείς ­ η αντίθετη συνταγή, δηλαδή, από εκείνη που ακολουθούν οι
«μπεστ-σελλεράδες». Το να είσαι απρόβλεπτος, όμως, δεν είναι αρκετό. Πρέπει
ακόμη να γεννάς εικόνες στο μυαλό του αναγνώστη, έστω κι αν χρειαστεί να
κάνεις θυσίες στο ύφος: ένα από τα πρότυπα των δημιουργών του προγράμματος
ήταν ο Βικτόρ Ουγκώ και η δύναμη των σκηνών που διαδραματίζονται στους
«Αθλίους». Χρειάζεται ακόμη ένα «τοπίο» που προσδιορίζεται από την πνευματική
κατάσταση των ηρώων, καθώς και ένα «δυνατό» θέμα: εκτός από την προδοσία, άλλα
παραδείγματα θα μπορούσαν να είναι η ακόρεστη φιλοδοξία ή ο έρωτας χωρίς ανταπόκριση.

Η μέρα που το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα δοθεί σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή δεν
θα αργήσει. Αυτοί που θα διαβάσουν και θα κρίνουν το έργο του θα είναι άραγε
άνθρωποι ή ρομπότ;